Đọc hiểu Tự sự (Lưu Quang Vũ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12
Dù đục, dù trong con sông vẫn chảy
Dù cao, dù thấp cây lá vẫn xanh
Dù người phàm tục hay kẻ tu hành
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
TỰ SỰ
Dù đục, dù trong con sông vẫn chảy
Dù cao, dù thấp cây lá vẫn xanh
Dù người phàm tục hay kẻ tu hành
Đều phải sống từ những điều rất nhỏ.
Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó
Sao ta không tròn ngay tự trong tâm?
Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm
Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng
Nếu tất cả đường đời đều trơn láng
Chắc gì ta đã nhận ra ta
Ai trong đời cũng có thể tiến xa
Nếu có khả năng tự mình đứng dậy.
Hạnh phúc cũng như bầu trời này vậy
Đâu chỉ dành cho một riêng ai.
(Lưu Quang Vũ)
Câu 1
Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định mục đích chính của đoạn văn: kể chuyện, miêu tả hay bày tỏ quan điểm, cung cấp thông tin?
Lời giải chi tiết
- Phương thức biểu đạt: Nghị luận và biểu cảm
Giải thích:
Văn bản nêu những quan niệm, suy ngẫm về cách sống, cách nhìn nhận khó khăn và hạnh phúc, từ đó đưa ra những lời khuyên, bài học cho con người.
Mở rộng
- Nghị luận là phương thức chủ yếu được dùng để bàn bạc phải trái, đúng sai nhằm bộc lộ rõ chủ kiến, thái độ của người nói, người viết rồi dẫn dắt, thuyết phục người khác đồng tình với ý kiến của mình.
- PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.
Tìm các chi tiết, hình ảnh thể hiện chúng ta đều phải sống từ những điều rất nhỏ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Đọc kĩ văn bản.
- Chỉ ra các chi tiết, hình ảnh thể hiện chúng ta đều phải sống từ những điều rất nhỏ.
Lời giải chi tiết
- Các chi tiết thể hiện chúng ta đều phải sống từ những điều rất nhỏ là: Dù đục, dù trong con sông vẫn chảy, Dù cao, dù thấp cây lá vẫn xanh, Dù người phàm tục hay kẻ tu hành.
Giải thích:
Những hình ảnh trên cho thấy dù ở hoàn cảnh, vị trí hay thân phận nào, con người và sự vật vẫn phải sống, vận động từ những điều bình dị, nhỏ bé của đời sống.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Tìm các biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ đầu của văn bản. Nêu ngắn gọn tác dụng của các biện pháp tu từ đó.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định các từ ngữ được lặp lại, các cặp từ đối lập và những sự vật được kể ra trong khổ thơ.
Lời giải chi tiết
- Các biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ đầu của văn bản: Điệp ngữ, liệt kê, đối (đục-trong, cao- thấp, phàm tục - tu hành, vẫn chảy, vẫn xanh…)
- Tác dụng của các biện pháp tu từ: Từ những điều tất yếu trong cuộc sống, nhà thơ khẳng định: cho dù điều kiện trái ngược nhau nhưng mọi sự vật vẫn đi theo quy luật của nó. Mặt khác giúp câu thơ có nhịp điệu, sinh động hơn.
Giải thích:
Hàng loạt cặp từ đối lập kết hợp với điệp “dù… vẫn…” làm nổi bật ý nghĩa bao quát của lời thơ: hoàn cảnh có thể khác nhau nhưng những quy luật và nhu cầu căn bản của sự sống vẫn tồn tại.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định
- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn
Giải thích hình ảnh “đường đời trơn láng” và liên hệ với quá trình con người nhận thức, trưởng thành.
Lời giải chi tiết
“Đường đời trơn láng” tức là cuộc sống quá bằng phẳng, yên ổn, không có trở ngại, khó khăn. Con người không được đặt vào hoàn cảnh có vấn đề, có thách thức; không phải nỗ lực hết mình để vượt qua trở ngại, để chinh phục thử thách mới đến được đích. Khi đó con người không có cơ hội để thể hiện mình nên cũng không khám phá và khẳng định được hết những gì mình có; không đánh giá hết ưu điểm cũng như nhược điểm của bản thân. Con người có trải qua thử thách mới hiểu rõ chính mình và trưởng thành hơn.
Giải thích:
Khó khăn là hoàn cảnh giúp con người bộc lộ bản lĩnh. Vì vậy, trải qua thử thách, con người có thể “nhận ra ta”, tức là nhận ra khả năng, điểm mạnh, điểm yếu và giá trị của chính mình.
Mở rộng
Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
Thông điệp nào của văn bản trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Lí giải?
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Liên hệ nội dung văn bản.
- Rút ra thông điệp ý nghĩa.
Lời giải chi tiết
- Dù là ai, làm gì, có địa vị xã hội thế nào cũng phải sống từ những điều rất nhỏ; biết nâng niu, trân trọng những cái nhỏ bé trong cuộc sống mới có được hạnh phúc lớn lao.
- Con người có trải qua thử thách mới hiểu rõ chính mình và trưởng thành hơn.
- Muốn có được hạnh phúc phải tự mình nỗ lực vươn lên.
- Cuộc sống không phải lúc nào cũng như ta mong muốn, biết đòi hỏi nhưng cũng phải biết chấp nhận, biết nhìn đời bằng con mắt lạc quan, biết cho đi thì mới được nhận lại…
Đoạn văn tham khảo:
Trong bài thơ Tự sự của Lưu Quang Vũ, thông điệp có ý nghĩa nhất đối với em là: Chủ động thay đổi bản thân và giữ tinh thần tích cực, thiện lương thay vì oán trách hoàn cảnh, được thể hiện qua câu thơ: "Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó / Sao ta không tròn ngay tự trong tâm?" Sở dĩ thông điệp này mang giá trị lớn vì cuộc sống vốn dĩ luôn tồn tại những biến cố, thử thách và điều bất như ý; chúng ta khó có thể thay đổi được cả thế giới hay hoàn cảnh xung quanh. Tuy nhiên, thái độ đối diện với những khó khăn đó hoàn toàn nằm trong tầm tay của mỗi người. Thay vì thụ động than phiền hay đổ lỗi cho cuộc đời "méo mó", việc giữ cho tâm mình "tròn" nghĩa là sống bao dung, lạc quan và nỗ lực hoàn thiện bản thân sẽ giúp ta tìm lại sự bình yên, bản lĩnh và động lực để vượt qua chông gai. Qua đó, thông điệp nhắc nhở mỗi chúng ta cần thôi trách móc và hãy bắt đầu hành động, chuyển hóa suy nghĩ từ chính bên trong tâm hồn mình.
Giải thích:
Bởi cuộc sống luôn có những điều không như mong muốn; con người khó thay đổi hoàn cảnh nhưng có thể thay đổi cách nhìn và cách ứng xử của mình. Biết giữ tâm thế tích cực, nỗ lực đứng dậy sau khó khăn, mỗi người sẽ hiểu mình hơn và có thêm khả năng tạo dựng hạnh phúc.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận