Đọc hiểu Người đi tìm hình của nước (Chế Lan Viên) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đêm mơ nước, ngày thấy hình của nước Cây cỏ trong chiêm bao xanh sắc biếc quê nhà Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì Tổ quốc

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Đêm mơ nước, ngày thấy hình của nước

Cây cỏ trong chiêm bao xanh sắc biếc quê nhà

Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì Tổ quốc

Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa

Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây?

Sông Hồng chảy về đâu? Và lịch sử?

Bao giờ dải Trường Sơn bừng giấc ngủ

Cánh tay thần Phù Đổng sẽ vươn mây?

Rồi cờ sẽ ra sao? Tiếng hát sẽ ra sao?

Nụ cười sẽ ra sao?

Ơi, độc lập!

Xanh biết mấy là trời xanh Tổ quốc

Khi tự do về chói ở trên đầu.

(Trích Người đi tìm hình của nước, Chế Lan Viên)

Câu 1

Chỉ ra những hình ảnh, chi tiết thể hiện nỗi trăn trở, băn khoăn của nhân vật trữ tình về tương lai của đất nước trong đoạn thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ đoạn thơ.

- Chỉ ra các chi tiết, hình ảnh thể hiện nỗi trăn trở, băn khoăn của nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Các hình ảnh, chi tiết thể hiện nỗi trăn trở, băn khoăn về tương lai đất nước:

"Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây?"

"Sông Hồng chảy về đâu? Và lịch sử?"

"Bao giờ dải Trường Sơn bừng giấc ngủ / Cánh tay thần Phù Đổng sẽ vươn mây?"

"Rồi cờ sẽ ra sao? Tiếng hát sẽ ra sao? / Nụ cười sẽ ra sao?"

Giải thích:

Những câu hỏi liên tiếp hướng đến cuộc sống của nhân dân, tương lai dân tộc và vận mệnh đất nước, thể hiện nỗi lo âu, trăn trở của nhân vật trữ tình.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 2

Xác định phương thức biểu đạt chính.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm.

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ nỗi đau mất nước, tình yêu Tổ quốc và khát vọng giành độc lập, tự do của nhân vật trữ tình. 

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 3

Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của hai câu thơ:

"Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì Tổ quốc

Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của các hình ảnh thơ và liên hệ với tâm trạng của nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

- Hai câu thơ miêu tả tâm trạng dằn xót, trăn trở khôn nguôi của Bác Hồ khi đất nước còn chìm trong cảnh nô lệ.

- Ngay cả trong những sinh hoạt thường nhật hay trước vẻ đẹp của thiên nhiên, Bác vẫn không thể trọn vẹn hưởng thụ vì nỗi đau mất nước luôn thường trực. Qua đó, thể hiện tình yêu quê hương, đất nước tha thiết, sâu nặng và sự hy sinh quên mình của Bác.

Giải thích:

Những hình ảnh bình dị như “miếng ngon”, “nhành hoa” vốn gắn với niềm vui đời thường, nhưng lại trở thành nguồn day dứt khi đặt trong hoàn cảnh đất nước mất tự do. Điều đó cho thấy nỗi đau vì Tổ quốc đã chi phối tâm tư của Người.

Câu 4

Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ (điệp từ/điệp cấu trúc) và câu hỏi tu từ được sử dụng trong các câu thơ:

"Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây?

Sông Hồng chảy về đâu? Và lịch sử?

...Rồi cờ sẽ ra sao? Tiếng hát sẽ ra sao?

Nụ cười sẽ ra sao?"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định các từ ngữ, cấu trúc được lặp lại và phân tích tác dụng trong việc thể hiện cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: Câu hỏi tu từ liên tiếp kết hợp với điệp từ/điệp cấu trúc ("sẽ ra sao", "về đâu").

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu dồn dập, khắc khoải, gia tăng tính biểu cảm cho lời thơ.

+ Nhấn mạnh niềm dằn dỗi, lo âu tha thiết và nỗi trăn trở khôn nguôi về vận mệnh, tương lai của dân tộc; đồng thời bộc lộ nỗi khát khao cháy bỏng tìm ra con đường cứu nước.

Giải thích:

Những câu hỏi liên tiếp không nhằm tìm kiếm câu trả lời cụ thể mà thể hiện nỗi băn khoăn day dứt trước vận mệnh đất nước. Cấu trúc “sẽ ra sao” được lặp lại khiến nỗi lo về tương lai dân tộc càng trở nên da diết.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 5

Từ tình cảm tha thiết, đau đớn và khát vọng tự do của Bác Hồ (nhân vật trữ tình) trong đoạn thơ, anh/chị hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5–7 dòng) trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với Tổ quốc.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ tình yêu nước và khát vọng tự do trong đoạn thơ, liên hệ để xác định trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay. 

Lời giải chi tiết

- Chủ động rèn luyện đạo đức, nâng cao tri thức và kỹ năng để góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.

- Sống có lý tưởng, sẵn sàng cống hiến, bảo vệ chủ quyền quốc gia và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc ra thế giới.

- …

Đoạn văn tham khảo:

Tình yêu nước và khát vọng tự do cháy bùng của thế hệ đi trước là lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay. Để tiếp nối truyền thống ấy, mỗi bạn trẻ cần chủ động rèn luyện đạo đức, nâng cao tri thức và kỹ năng để góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Bên cạnh đó, chúng ta cần sống có lý tưởng, sẵn sàng cống hiến, bảo vệ chủ quyền quốc gia và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc ra thế giới. 

anh.

Giải thích:

Thế hệ trẻ cần có lòng yêu nước, sống có lí tưởng, tích cực học tập, rèn luyện đạo đức và năng lực để góp phần xây dựng đất nước. Đồng thời, mỗi người cần có ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hóa và sẵn sàng đóng góp cho cộng đồng.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close