Đọc hiểu Nói với con (Nguyễn Huy Hoàng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Những câu thơ có vận dụng tục ngữ dân gian:

+ Rách cho thơm, dẫu đói thì phải sạch (Tục ngữ: Đói cho sạch, rách cho thơm)

+ Cần gỗ tốt, nước sơn cần phải tốt (Tục ngữ: Tốt gỗ hơn tốt nước sơn)

- Việc vận dụng tục ngữ dân gian trong khổ thơ thứ hai có tác dụng:

+ Thể hiện sự am hiểu sâu sắc vốn văn hoá dân gian của nhà thơ; tạo nên ý thơ cô đọng, hàm súc;

+ Giúp cho người đọc hiểu được dù cuộc sống có khó khăn nhưng con người vẫn phải giữ cho tâm hồn được trong sạch, phải tự tìm lấy hạnh phúc chứ không phải mua hạnh phúc bằng tiền.

Giải thích:

Hai câu tục ngữ đều hướng đến những bài học về cách làm người: dù nghèo khó vẫn phải giữ phẩm giá, và giá trị bên trong của con người mới là điều quan trọng. Việc đưa những lời dân gian quen thuộc vào lời dặn khiến bài thơ thêm tự nhiên, sâu lắng.

- Phép đối: Rách cho thơm - đói thì phải sạch; gỗ tốt - nước sơn còn phải tốt; oán bên lòng (quên đi) - ơn khắc dạ (đừng quên); sống thẳng mình - thế gian cong.

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu cân đối, hài hòa, làm cho lời thơ giàu giá trị biểu cảm và sống động như lời tâm tình, dặn dò tha thiết của cha dành cho con.

+ Nhấn mạnh bài học nhân sinh sâu sắc: nhắc nhở con giữ gìn nhân cách, danh dự trong sạch dù trong hoàn hoàn gian khó; sống ân nghĩa, bao dung và luôn giữ vững bản lĩnh, sự trung thực trước những cám dỗ hay nghịch cảnh của cuộc đời.

Giải thích:

Các vế thơ được đặt trong quan hệ tương ứng hoặc đối lập, giúp những bài học người cha muốn truyền lại trở nên rõ ràng, dễ nhớ và có sức nhấn mạnh hơn.

Hiểu nội dung của các dòng thơ:

- Thể hiện niềm tin với mọi người, với cuộc sống.

- Gợi lẽ sống cao đẹp: sống vị tha, vì mọi người mà biết chấp nhận thiệt thòi về mình, đừng để danh lợi cám dỗ.

- Bộc lộ tình thương, sự quan tâm và trách nhiệm của người cha.

Giải thích:

“Người tử tế” và “bao điều tốt đẹp” cho thấy cuộc sống vẫn có nhiều giá trị đáng tin cậy. Các câu “Xa danh lợi hãy chịu nhiều thua thiệt” và “Hãy vì người, nếu mong họ vì con” nhấn mạnh việc không đặt lợi ích cá nhân lên trên tất cả và biết cho đi để nhận lại sự yêu thương, sẻ chia.

Suy nghĩ về những lời tâm sự của nhà thơ được thể hiện trong văn bản:

- Qua đoạn trích trên, có thể thấy rằng người cha đã nói với con nhiều điều: hãy sống vì mọi người mà chấp nhận thiệt thòi, đừng để bị cám dỗ bởi đồng tiền, vượt qua những khó khăn, thử thách của cuộc sống…

- Suy nghĩ của bản thân: Thế giới này luôn tồn tại nhiều mặt trái, thế nhưng lòng tốt vẫn chiếm số đông. Mặt khác, con người cần sống tỉnh táo bởi lòng người phức tạp khó lường, sau những mất mát vẫn phải biết hy vọng nhìn về tương lai, cơ hội đến với con người thật hiếm hoi và phải tinh tường mới nhận ra và quan trọng hơn là phải biết nắm bắt lấy cơ hội đó. Phải có niềm tin vào con người.

Đoạn văn tham khảo:

Những lời dặn dò chân thành của người cha trong đoạn trích đã đem đến cho em nhiều suy nghĩ sâu sắc về lối sống và bản lĩnh làm người. Cuộc sống vốn dĩ phức tạp với nhiều khó khăn, thử thách và cả những cám dỗ vật chất, nhưng quanh ta vẫn luôn tồn tại sự tử tế và những điều tốt đẹp. Lời cha dạy nhắc nhở mỗi người cần biết sống bao dung, vị tha, sẵn sàng chịu phần thiệt thòi về mình để đem lại niềm vui cho người khác. Đặc biệt, câu thơ "Rách cho thơm, dẫu đói thì phải sạch" là bài học đắt giá về việc giữ gìn nhân cách, danh dự và lòng tự trọng, những giá trị thiêng liêng không thể mua được bằng tiền. Trước những nghịch cảnh hay vấp ngã trên con đường đời, chúng ta không được đầu hàng hay nản chí mà phải tự mình đứng dậy, chủ động đương đầu để trưởng thành. Cuối cùng, giữa một thế giới đầy những biến đổi và tiêu cực, việc "Sống thẳng mình, mặc kệ thế gian cong" chính là lời nhắc nhở bản thân luôn giữ vững bản lĩnh, sống trung thực, đúng đắn và không bao giờ đánh mất chính mình.

Giải thích:

Mỗi lời dặn trong bài đều gắn với một phương diện của cách làm người: “hãy vì người” là biết sống yêu thương; “rách cho thơm” là giữ phẩm giá; “tự mình đứng dậy” là bản lĩnh trước khó khăn; “sống thẳng mình” là giữ sự ngay thẳng. Vì vậy, lời thơ là những bài học về cách sống giữ gìn nhân cách.