Đọc hiểu Bài thơ của một người yêu nước mình (Trần Vàng Sao) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Tôi yêu đất nước này lầm than Mẹ đốt củi trên rừng cha làm cá ngoài biển Ăn rau rìu rau éo rau trai

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BÀI THƠ CỦA MỘT NGƯỜI YÊU NƯỚC MÌNH

(Trần Vàng Sao)

Tôi yêu đất nước này lầm than

Mẹ đốt củi trên rừng cha làm cá ngoài biển

Ăn rau rìu rau éo rau trai

Nuôi lớn người từ ngày mở đất

Bốn ngàn năm nằm gai nếm mật

Một tấc lòng cũng trứng Âu Cơ

Một tiếng nói cũng đầy hồn Thánh Gióng.

Tôi đi hết một ngày

Gặp toàn người lạ

Chưa ai biết chưa ai quen

Không biết tuổi không biết tên

Cùng sống chung trên đất

Cùng nỗi đau chia cắt Bắc Nam

Cùng có chung tên gọi Việt Nam

Mang vết thương chảy máu ngoài tim

Cùng nhức nhối với người chết oan ức

Đấm ngực giận hờn tức tối

Cùng anh em cất cao tiếng nói

Bản tuyên ngôn mười bốn triệu người đòi độc lập tự do

(Trích Bài thơ của một người yêu nước mình, Trần Vàng Sao, 100 bài thơ Việt Nam hay nhất thế kỉ XX)

Câu 1

Đoạn trích được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ nội dung đoạn trích.

- Căn cứ vào số dòng, số chữ, niêm luật, vần, nhịp điệu, thanh điệu,...

Lời giải chi tiết

Thể thơ: Tự do

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều, cách ngắt nhịp linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do 

Câu 2

Chỉ ra những từ ngữ thể hiện sự đau thương, mất mát của dân tộc trong các dòng thơ:

“Mang vết thương chảy máu ngoài tim 

Cùng nhức nhối với người chết oan ức”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm trực tiếp những từ ngữ biểu đạt sự đau thương, mất mát trong hai dòng thơ. 

Lời giải chi tiết

Những những từ ngữ thể hiện sự đau thương, mất mát của dân tộc: "vết thương, chảy máu, nhức nhối, người chết, oan ức"

Giải thích:

Các từ ngữ trên đều gợi những vết thương, nỗi đau và cái chết oan uổng mà dân tộc phải chịu đựng, qua đó làm nổi bật những mất mát do chiến tranh và chia cắt gây ra.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu hiệu quả của phép điệp trong các dòng thơ:

“Cùng sống chung trên đất 

Cùng nỗi đau chia cắt Bắc Nam 

Cùng có chung tên gọi Việt Nam”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định từ ngữ được lặp lại và xem xét ý nghĩa của sự lặp lại trong mạch thơ. 

Lời giải chi tiết

Hiệu quả của phép điệp trong các dòng thơ:

- Nhấn mạnh sự tương đồng của những người tác giả đã gặp: cùng chung sống, chung nỗi đau chia cắt và niềm tự hào dân tộc.

- Tạo giọng điệu tha thiết, tăng tính biểu cảm cho đoạn thơ.

Giải thích:

Mỗi lần “Cùng” xuất hiện lại mở ra một điểm chung, từ không gian sống đến nỗi đau và cuối cùng là căn tính dân tộc. Qua đó, những người “chưa ai biết chưa ai quen” vẫn được kết nối bởi quê hương và số phận chung.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ 

Câu 4

Nhận xét về tình cảm của tác giả với đất nước được thể hiện trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh, từ ngữ thể hiện trực tiếp tình cảm và thái độ của tác giả với đất nước.

Lời giải chi tiết

- Tình cảm của tác giả với đất nước được thể hiện trong đoạn trích: tình yêu và nỗi đau trước sự lầm than của đất nước, niềm tự hào dân tộc.

- Nhận xét tình cảm của tác giả với đất nước được thể hiện trong đoạn trích: chân thành, tha thiết, sâu lắng …

Giải thích:

Tác giả trực tiếp khẳng định “Tôi yêu đất nước này lầm than”, đồng thời nhắc đến những gian khổ, chia cắt, “người chết oan ức” và “vết thương chảy máu”. Bên cạnh nỗi đau là niềm tự hào về cội nguồn “trứng Âu Cơ”, “hồn Thánh Gióng” và tiếng nói chung đòi “độc lập tự do”. Vì vậy, tình yêu đất nước trong bài thơ vừa có niềm tự hào, vừa có nỗi đau.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Qua đoạn trích trên, hãy rút ra một thông điệp có nghĩa nhất đối với anh/chị. Nêu lý do anh/chị lựa chọn thông điệp đó.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung đoạn trích.

- Rút ra thông điệp ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Thông điệp có ý nghĩa sâu sắc nhất mà em rút ra từ đoạn trích là sự đoàn kết và trách nhiệm gắn bó với quê hương, dân tộc.

Đoạn văn tham khảo:

Thông điệp có ý nghĩa sâu sắc nhất mà em rút ra từ đoạn trích là sự đoàn kết và trách nhiệm gắn bó với quê hương, dân tộc. Qua bài thơ, tác giả đã khắc họa hình ảnh nhân dân Việt Nam dù vượt qua ngàn năm "nằm gai nếm mật", chịu đựng bao vắng lặng, lầm than và gian khổ, vẫn luôn chung một cội nguồn ("trứng Âu Cơ", "hồn Thánh Gióng") và chung một nỗi đau chia cắt. Sự đồng cảm, sẻ chia giữa những con người dù "chưa ai biết chưa ai quen" nhưng có "cùng có chung tên gọi Việt Nam" chính là ngọn nguồn sức mạnh để cất cao tiếng nói đòi độc lập, tự do. Em lựa chọn thông điệp này vì nó giúp bản thân nhận thức rõ rằng tinh thần đoàn kết và tình yêu đất nước không chỉ thể hiện ở những điều lớn lao, mà trước hết bắt nguồn từ sự thấu hiểu, trân trọng quá khứ gian lao của dân tộc và ý thức trách nhiệm cống hiến, gắn kết với cộng đồng trong thời đại hôm nay.

Giải thích:

Thông điệp này được lựa chọn vì đoạn thơ nhiều lần nhấn mạnh chữ “cùng”: cùng sống, cùng đau, cùng mang tên Việt Nam và cùng cất tiếng nói. Điều đó cho thấy sự gắn kết giữa những con người có chung quê hương chính là một nguồn sức mạnh của dân tộc.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì? 

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close