Chỉ ra những từ ngữ thể hiện sự đau thương, mất mát của dân tộc trong các dòng thơ:
“Mang vết thương chảy máu ngoài tim
Cùng nhức nhối với người chết oan ức”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm trực tiếp những từ ngữ biểu đạt sự đau thương, mất mát trong hai dòng thơ.
Lời giải chi tiết
Những những từ ngữ thể hiện sự đau thương, mất mát của dân tộc: "vết thương, chảy máu, nhức nhối, người chết, oan ức"
Giải thích:
Các từ ngữ trên đều gợi những vết thương, nỗi đau và cái chết oan uổng mà dân tộc phải chịu đựng, qua đó làm nổi bật những mất mát do chiến tranh và chia cắt gây ra.
Mở rộng
- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
Xác định từ ngữ được lặp lại và xem xét ý nghĩa của sự lặp lại trong mạch thơ.
Lời giải chi tiết
Hiệu quả của phép điệp trong các dòng thơ:
- Nhấn mạnh sự tương đồng của những người tác giả đã gặp: cùng chung sống, chung nỗi đau chia cắt và niềm tự hào dân tộc.
- Tạo giọng điệu tha thiết, tăng tính biểu cảm cho đoạn thơ.
Giải thích:
Mỗi lần “Cùng” xuất hiện lại mở ra một điểm chung, từ không gian sống đến nỗi đau và cuối cùng là căn tính dân tộc. Qua đó, những người “chưa ai biết chưa ai quen” vẫn được kết nối bởi quê hương và số phận chung.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Nhận xét về tình cảm của tác giả với đất nước được thể hiện trong đoạn trích.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào những hình ảnh, từ ngữ thể hiện trực tiếp tình cảm và thái độ của tác giả với đất nước.
Lời giải chi tiết
- Tình cảm của tác giả với đất nước được thể hiện trong đoạn trích: tình yêu và nỗi đau trước sự lầm than của đất nước, niềm tự hào dân tộc.
- Nhận xét tình cảm của tác giả với đất nước được thể hiện trong đoạn trích: chân thành, tha thiết, sâu lắng …
Giải thích:
Tác giả trực tiếp khẳng định “Tôi yêu đất nước này lầm than”, đồng thời nhắc đến những gian khổ, chia cắt, “người chết oan ức” và “vết thương chảy máu”. Bên cạnh nỗi đau là niềm tự hào về cội nguồn “trứng Âu Cơ”, “hồn Thánh Gióng” và tiếng nói chung đòi “độc lập tự do”. Vì vậy, tình yêu đất nước trong bài thơ vừa có niềm tự hào, vừa có nỗi đau.
Mở rộng
- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.
- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...
- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.
Qua đoạn trích trên, hãy rút ra một thông điệp có nghĩa nhất đối với anh/chị. Nêu lý do anh/chị lựa chọn thông điệp đó.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Liên hệ nội dung đoạn trích.
- Rút ra thông điệp ý nghĩa.
Lời giải chi tiết
Thông điệp có ý nghĩa sâu sắc nhất mà em rút ra từ đoạn trích là sự đoàn kết và trách nhiệm gắn bó với quê hương, dân tộc.
Đoạn văn tham khảo:
Thông điệp có ý nghĩa sâu sắc nhất mà em rút ra từ đoạn trích là sự đoàn kết và trách nhiệm gắn bó với quê hương, dân tộc. Qua bài thơ, tác giả đã khắc họa hình ảnh nhân dân Việt Nam dù vượt qua ngàn năm "nằm gai nếm mật", chịu đựng bao vắng lặng, lầm than và gian khổ, vẫn luôn chung một cội nguồn ("trứng Âu Cơ", "hồn Thánh Gióng") và chung một nỗi đau chia cắt. Sự đồng cảm, sẻ chia giữa những con người dù "chưa ai biết chưa ai quen" nhưng có "cùng có chung tên gọi Việt Nam" chính là ngọn nguồn sức mạnh để cất cao tiếng nói đòi độc lập, tự do. Em lựa chọn thông điệp này vì nó giúp bản thân nhận thức rõ rằng tinh thần đoàn kết và tình yêu đất nước không chỉ thể hiện ở những điều lớn lao, mà trước hết bắt nguồn từ sự thấu hiểu, trân trọng quá khứ gian lao của dân tộc và ý thức trách nhiệm cống hiến, gắn kết với cộng đồng trong thời đại hôm nay.
Giải thích:
Thông điệp này được lựa chọn vì đoạn thơ nhiều lần nhấn mạnh chữ “cùng”: cùng sống, cùng đau, cùng mang tên Việt Nam và cùng cất tiếng nói. Điều đó cho thấy sự gắn kết giữa những con người có chung quê hương chính là một nguồn sức mạnh của dân tộc.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Danh sách bình luận