Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa (Nguyễn Duy) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mẹ ta không có yếm đào nón mê thay nón quai thao đội đầu rối ren tay bí tay bầu

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Mẹ ta không có yếm đào

nón mê thay nón quai thao đội đầu

rối ren tay bí tay bầu

váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu bốn mùa

Cái cò … sung chát đào chua…

câu ca mẹ hát gió đưa về trời

ta đi trọn kiếp con người

cũng không đi hết mấy lời mẹ ru.

(Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, Nguyễn Duy)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản?

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản là: Tự sự, miêu tả, biểu cảm.

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ nỗi nhớ, tình yêu thương và lòng biết ơn của người con đối với mẹ, đồng thời miêu tả những hình ảnh giản dị, lam lũ của người mẹ.

Mở rộng

- PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

- PTBĐ miêu tả là dùng ngôn ngữ làm cho người nghe, người đọc có thể hình dung được cụ thể sự vật, sự việc như đang hiện ra trước mắt hoặc nhận biết được thế giới

- Phương thức biểu đạt tự sự là dùng ngôn ngữ để kể một chuỗi sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng tạo thành một kết thúc. Ngoài ra, người ta không chỉ chú trọng đến kể mà còn quan tâm đến việc khắc hoạ tính cách nhân vật và nêu lên những nhận thức sâu sắc, mới mẻ về bản chất của con người và cuộc sống.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Hình ảnh người mẹ được khắc họa qua những từ ngữ, chi tiết nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm các từ ngữ trực tiếp miêu tả ngoại hình, trang phục và công việc của người mẹ.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh người mẹ được khắc họa qua những từ ngữ, chi tiết là: “không có yếm đào”, “Nón mê thay nón quai thao đội đầu”, “Rối ren tay bí tay bầu” “váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu bốn mùa”. Đó là một người mẹ nghèo, lam lũ, vất vả.

Giải thích:

Những hình ảnh trên cho thấy người mẹ hiện lên nghèo khó, mộc mạc, tảo tần, lam lũ, gắn bó với công việc đồng áng và cuộc sống nông thôn.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Văn bản thể hiện tâm tư, tình cảm gì của tác giả đối với người mẹ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh về mẹ và các từ ngữ trực tiếp, gián tiếp thể hiện cảm xúc của người con.

Lời giải chi tiết

Văn bản thể hiện: Nỗi nhớ, lòng biết ơn và tình yêu thương to lớn dành cho người mẹ.

Giải thích:

Nỗi nhớ được gợi lên qua hình ảnh người mẹ nghèo khó, những câu ca dao và lời ru thân thuộc. Hai câu kết cho thấy tác giả nhận thức về giá trị lớn lao, sâu bền của tình mẹ và lời mẹ ru.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Chỉ ra hiệu quả biểu đạt của chất liệu ca dao được sử dụng trong văn bản?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định chất liệu ca dao được sử dụng, sau đó phân tích tác dụng trong việc thể hiện hình ảnh mẹ và cảm xúc của người con.

Lời giải chi tiết

Hiệu quả biểu đạt của chất liệu ca dao được sử dụng trong văn bản là: Trong ca dao ta thường gặp: “Con cò lặn lội bờ sông/ Gánh gạo nuôi chồng tiếng hát nỉ non” hay “Cái cò đậu cọc cầu ao /Ăn sung sung chát, ăn đào đào chua” và “Gió đưa cây cải về trời/ Rau răm ở lại chịu lời đắng cay” . Chính những "cái cò", "sung chát đào chua", cây cải về trời đó lại hiển hiện trong kí ức bằng lặng, đẹp đẽ hồn nhiên của ngày thơ. Tác giả đã vận hình ảnh cánh cò vào đời “mẹ ta”, như một niềm tri ân thành kính trong nỗi xót xa thương cảm vô bờ. Nhờ đó hình ảnh người mẹ tảo tần, lam lũ hiện lên càng thấm thía và cảm động hơn.

Giải thích:

Ca dao vốn gắn bó với lời ru và đời sống người mẹ Việt Nam. Vì vậy, khi đưa những chất liệu ấy vào bài thơ, Nguyễn Duy đã khiến hình ảnh mẹ không chỉ là hình ảnh của riêng mình mà còn gợi bóng dáng bao người mẹ Việt Nam tảo tần.

Mở rộng

Ca dao là lời thơ trữ tình dân gian, thường có sự kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người.

Link tham khảo: Giới thiệu chung về Ca dao

Câu 5

Hai câu thơ: “Ta đi trọn kiếp con người/Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru” gợi suy nghĩ gì về lời ru của mẹ đối với những đứa con?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa “mấy lời mẹ ru”, từ đó nêu giá trị của lời ru đối với cuộc đời mỗi người con.

Lời giải chi tiết

Hai câu thơ: “Ta đi trọn kiếp con người/Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru” gợi suy nghĩ là: Lời ru của mẹ không xa lạ trong thi ca như ta thường thấy, vậy mà những ngôn ngữ rất đời thường của Nguyễn Duy lại khiến ta xốn xang trước phận mình bởi nhà thơ đã nhận ra “kiếp con người” dễ gì sánh được “mấy lời mẹ ru”. “Mấy lời” thôi nhưng là sự kết tinh của một cuộc đời và cả nhiều cuộc đời. Nó không chỉ chứa đựng tình mẹ bao la mà còn là những bài học làm người vô cùng quý giá mà chúng ta phải dành cả cuộc đời để học, để thấm và để biết ơn. Nói cách khác, hai câu thơ đã thức tỉnh muôn người, hãy nhìn lại mình trên nẻo về với cõi thiêng liêng.

Giải thích:

“Mấy lời mẹ ru” tuy ngắn ngủi nhưng là sự kết tinh của tình mẹ, kinh nghiệm sống và những giá trị tinh thần. Cụm từ “không đi hết” nhấn mạnh chiều sâu, sức sống lâu bền của lời ru, qua đó thể hiện lòng biết ơn và sự trân trọng của người con đối với mẹ.