Đoc hiểu Dậy mà đi (Tố Hữu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Dậy mà đi! Dậy mà đi! Đừng tiếc nữa, can chi mà tiếc mãi? Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

DẬY MÀ ĐI

Dậy mà đi! Dậy mà đi!

Đừng tiếc nữa, can chi mà tiếc mãi?

Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần?

Huống đường đi còn lắm bước gian truân

Đây chưa phải trận sau cùng chiến đấu!

Thì đứng dậy, xoa tay, và tự bảo:

Chỉ còn đây sức lực hãy còn đây!

Lòng không nghèo tin tưởng ở tương lai

Chân có ngã thì đứng lên, lạ bước.

Thua ván này, ta đem bày ván khác

Có can chi, miễn được cuộc sau cùng

Dậy mà đi, hy vọng sẽ thành công

Rút kinh nghiệm ở bao lần thất bại:

Một lần ngã là một lần bớt dại

Để thêm khôn một chút nữa trong người.

Dậy mà đi, hỡi bạn dân nghèo ơi!

Tháng 5 - 1941

(Thơ, Tố Hữu, NXB Văn học, 2015, tr.126)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào số tiếng ở mỗi dòng thơ và cách gieo vần để xác định thể thơ. 

Lời giải chi tiết

Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau là dấu hiệu để xác định thể thơ tự do của đoạn trích.

Giải thích:

Bài thơ có các dòng dài ngắn khác nhau và nhịp thơ biến đổi linh hoạt nên phù hợp với đặc điểm của thể thơ tự do.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do: 

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn. 

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do 

Câu 2

Về cấu tứ, bài thơ triển khai mạch cảm xúc xoay quanh điều gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định hình ảnh, câu thơ hoặc ý thơ được lặp lại, xuyên suốt văn bản để nhận diện đối tượng trung tâm của mạch cảm xúc.

Lời giải chi tiết

Về cấu tứ, bài thơ triển khai mạch cảm xúc xoay quanh lời thúc giục “Dậy mà đi!”.

Giải thích:

Cụm từ “Dậy mà đi!” được lặp lại nhiều lần, vừa tạo điểm nhấn cho bài thơ vừa dẫn dắt toàn bộ mạch cảm xúc: động viên, khích lệ, khẳng định ý chí vượt qua thất bại và hướng tới thành công.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng của việc sử dụng biện pháp tu từ điệp cấu trúc trong những dòng thơ:

"Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần?"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chỉ ra cấu trúc được lặp lại, sau đó nêu tác dụng về nhịp điệu, nhấn mạnh nội dung và thể hiện cảm xúc, thái độ của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ điệp cấu trúc: “ Ai... mà... ”

- Tác dụng :

+ Làm cho đoạn thơ có giọng điệu giục giã, hối hả; được liên kết chặt chẽ.

+ Nhấn mạnh tầm quan trọng của thất bại trong hành trình trưởng thành và đi đến thành công của mỗi người.

+ Qua đó khuyến khích mọi người hãy tự tin, dũng cảm đứng dậy sau mỗi thất bại ,coi đó là bài học để trưởng thành hơn và là bước đệm để tiến tới thành công trong tương lai.

Giải thích:

Hai cấu trúc tương đồng “Ai chiến thắng mà không...” và “Ai nên khôn mà chẳng...” đặt chiến thắng bên cạnh chiến bại, “nên khôn” bên cạnh “dại”, từ đó làm nổi bật mối quan hệ giữa thất bại, sai lầm và quá trình trưởng thành.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Nêu giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định bài thơ giúp người đọc hiểu thêm điều gì, hướng người đọc đến thái độ, cách sống nào và có giá trị nghệ thuật gì.

Lời giải chi tiết

- Giá trị nhận thức:

+ Bài thơ giúp người đọc nhận thức được thất bại đó là một phần tất yếu, không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người;

+ Nhận thức được cuộc sống luôn có những cơ hội mới và điều quan trọng là không bao giờ được từ bỏ.

- Giá trị giáo dục: Thúc giục người đọc hãy tự tin, mạnh mẽ đứng dậy sau thất bại bởi đó chính là bước đệm quan trọng trong hành trình đi đến thành công.

- Giá trị thẩm mĩ: Lời thơ hào sảng, giục giã giúp người đọc thấy được vẻ tinh thần lạc quan, của ý chí, quyết tâm của ông cha ta; được tiếp thêm niềm tin, ý chí trên hành trình cuộc đời mình, không nên bị gục ngã bởi thất bại, khó khăn, thử thách.

Giải thích:

Ba giá trị trên được thể hiện thống nhất qua nội dung và nghệ thuật của bài thơ: từ việc nhìn nhận đúng về thất bại, tác giả hướng con người đến thái độ sống tích cực, đồng thời truyền tải thông điệp bằng giọng thơ mạnh mẽ, giàu sức cổ vũ.

Mở rộng

* Giá trị nhận thức:

- Cơ sở của giá trị nhận thức:

+ Tác phẩm văn học là kết quả của quá trình nhà văn khám phá, lý giải hiện thực đời sống, rồi chuyển hoá những hiểu biết đó vào nội dung tác phẩm. Bạn đọc đến với tác phẩm được đáp ứng nhu cầu nhận thức.

+ Mỗi người chỉ sống trong khoảng thời gian nhất định, ở những không gian nhất định với những quan hệ nhất định. Văn học có khả năng phá vỡ giới hạn tồn tại trong thời gian, không gian thực tế của mỗi cá nhân, đem lại khả năng sống cuộc sống của nhiều người, nhiều thời, nhiều nơi.

-  Nội dung:

+ Quá trình nhận thức cuộc sống của văn học: nhận thức nhiều mặt của cuộc sống với những thời gian, không gian khác nhau (quá khứ, hiện tại, tương lai, của vùng đất, các dân tộc, phong tục, tập quán...).

+ Quá trình tự nhận thức của văn học: người đọc hiểu được bản chất của con người nói chung (mục đích tồn tại, tư tưởng, khát vọng, sức mạnh... của con người), từ đó mà hiểu chính bản thân mình hơn.

* Giá trị giáo dục

- Cơ sở của giá trị giáo dục:

+ Con người không chỉ có nhu cầu hiểu biết mà còn có nhu cầu hướng thiện, khao khát cuộc sống tốt lành, chan hoà tình yêu thương.

+ Nhà văn luôn bộc lộ tư tưởng - tình cảm, nhận xét, đánh giá của mình trong tác phẩm. Điều đó tác động lớn và có khả năng giáo dục người đọc.

- Nội dung:

+ Văn học đem đến cho con người những bài học quý giá về lẽ sống.

+ Văn học hình thành giúp con người biết yêu, ghét đúng đắn, làm cho tâm hồn con người trở nên lành mạnh, trong sáng, cao thượng hơn.

+ Đặc trưng giáo dục của văn học là con đường cảm xúc tới nhận thức, tự giáo dục (khác với pháp luật, đạo đức...). Văn học cảm hoá con người bằng hình tượng, bằng cái thật, cái đúng, cái đẹp nên nó giáo dục một cách tự giác, thấm sâu, lâu bền. Văn học không chỉ góp phần hoàn thiện bản thân con người mà còn hướng con người tới những hành động cụ thể, thiết thực, vì một cuộc đời ngày càng đẹp hơn.

* Giá trị thẩm mỹ

- Cơ sở của giá trị thẩm mỹ:

+ Con người có nhu cầu hưởng thụ, thưởng thức cái đẹp.

+ Thế giới hiện thực đã có sẵn vẻ đẹp nhưng không phải ai cũng có thể nhận biết và cảm thụ. Nhà văn bằng năng lực của mình đã đưa cái đẹp vào tác phẩm một cách nghệ thuật, giúp người đọc vừa cảm nhận được cái đẹp cuộc đời vừa cảm nhận được cái đẹp của chính tác phẩm.

- Nội dung:

+ Văn học đem đến cho con người những vẻ đẹp muôn hình, muôn vẻ của cuộc đời (thiên nhiên, đất nước, cuộc đời, lịch sử...).

+ Văn học đi sâu miêu tả vẻ đẹp con người (ngoại hình, nội tâm, tư tưởng, tình cảm, những hành động, lời nói...).

+ Văn học có thể phát hiện ra vẻ đẹp của những vật rất nhỏ bé, bình thường và cả vẻ đẹp đồ sộ, kỳ vĩ.

+ Hình thức đẹp của tác phẩm (kết cấu, ngôn ngữ...) cũng chính là một nội dung quan trọng của giá trị thẩm mỹ.

Link tham khảo: Giá trị văn học

Câu 5

Nội dung của những lời thơ sau gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

"Rút kinh nghiệm ở bao lần thất bại:

Một lần ngã là một lần bớt dại

Để thêm khôn một chút nữa trong người."

Xem lời giải
Phương pháp giải

Giải thích nội dung câu thơ, sau đó trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của thất bại và cách ứng xử trước thất bại.

Lời giải chi tiết

- Nội dung của những dòng thơ: Con đường đến với thành công, trưởng thành không dễ dàng, đơn giản nhiều khi phải trải qua những lần vấp ngã, thất bại. Mỗi lần thất bại, vấp ngã là một lần ta rút ra thêm được một bài học cho bản thân, có như thế mới “bớt dại” và “ thêm khôn”.

- Nội dung của những dòng thơ đã cho em suy nghĩ :

+ Con đường dẫn đến thành công không bao giờ là bằng phẳng, dễ dàng mà luôn phải trải qua nhiều chông gai, thất bại. Thất bại là một điều tất yếu trong cuộc sống, là bước đệm trong hành trình trưởng thành và đi đến thành công của chúng ta.

+ Chúng ta đừng sợ thất bại mà hãy dám dấn thân, dám trải nghiệm để biết được khả năng của bản thân, định hướng được con đường phù hợp với chính mình, để thấy cuộc sống ý nghĩa, hạnh phúc hơn.

+ Khơi gợi trong lòng mỗi người tinh thần học hỏi, trau dồi, rèn luyện để bản thân ngày một tốt hơn, góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước.

Đoạn văn tham khảo:

Những lời thơ trên đã để lại trong em nhiều suy nghĩ sâu sắc về giá trị của sự vấp ngã trên hành trình trưởng thành của mỗi con người. Cuộc sống vốn không phải là một con đường bằng phẳng, và thất bại chính là một điều tất yếu, là bước đệm cần có để đưa chúng ta đến với thành công. Thay vì sợ hãi hay né tránh, chúng ta cần dũng cảm dấn thân và đón nhận những thử thách như một cơ hội để khám phá giới hạn của bản thân. Mỗi lần vấp ngã và tự mình đứng dậy là một lần ta tích lũy thêm bài học kinh nghiệm, giúp tâm hồn thêm kiên cường, bản lĩnh để "bớt dại" và "thêm khôn". Ý thức được điều đó, thế hệ trẻ hôm nay cần không ngừng học hỏi, rèn luyện và trau dồi bản lĩnh để ngày một hoàn thiện bản thân, đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước.

Giải thích:

“Bớt dại”, “thêm khôn” chỉ sự trưởng thành trong suy nghĩ và cách ứng xử. Thất bại chỉ có ý nghĩa khi con người biết nhìn nhận nguyên nhân, rút ra bài học và sửa chữa sai lầm.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close