Đọc hiểu Nhật kí Đặng Thùy Trâm | Luyện đề đọc hiểu Văn 12
Rừng chiều sau một cơn mưa, những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
12.4.68
Rừng chiều sau một cơn mưa, những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung.
Không khí trầm lặng và buồn lạ lùng. Cả khu nhà bệnh nhân im lặng, bên khu nhân viên cũng chỉ nghe thấy tiếng Hường rì rầm trò chuyện với ai. Một nỗi nhớ mênh mang bao trùm quanh mình. Nhớ ai? Nhớ ba, nhớ má, nhớ những người vừa ra đi… và nhớ cả một người bệnh nhân đang chờ mình đến với anh nữa. Bên trong nỗi nhớ hình như có một nỗi buồn sâu kín, thầm lặng nhưng rất nặng nề. Dù sao vết thương lòng vẫn đang rỉ máu, dù mình có muốn lấy công việc lấy mọi nỗi nhớ khác đè lên trên, nó vẫn trỗi dậy, xót xa vô cùng. Hãy quên đi Th. ơi! Hãy quên đi mà tìm lại niềm hy vọng mới mẻ xanh tốt trong lành hơn. Hãy lấy niềm tự hào mà quên đi thất vọng. Con người ấy đâu có xứng đáng với tình yêu trong trắng, chung thuỷ của Thuỳ.
Ơi những người thân yêu của tôi trên quê hương Đức Phổ này, có ai hiểu và cảm thông hết nỗi lòng tôi chăng? Nỗi lòng một cô gái đầy ước mơ hy vọng mà không được đáp lại một cách xứng đáng?
(Trích Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm, NXB Hội Nhà văn)
Chú thích: Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm là tập nhật kí được viết từ năm 1968 đến 1970, ghi chép chân thực về cuộc sống hàng ngày của bản thân, đồng đội ở nơi tuyến đầu chống đế quốc Mỹ, về nỗi đau của dân tộc Việt Nam trong chiến tranh và cả khát khao cháy bỏng ngày đất nước hoà bình để trở về với Hà Nội thân yêu.
Câu 1
Xác định dấu hiệu để nhận biết thể loại của văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào hình thức ghi chép, thời gian ghi chép và cách người viết trực tiếp thể hiện những sự việc, suy nghĩ, cảm xúc của mình.
Lời giải chi tiết
Thể loại của văn bản là nhật kí.
Dấu hiệu: Hình thức tự thuật có độ tin cậy cao, được thể hiện dưới dạng ghi chép hàng ngày, có đánh số ngày, tháng, năm.
Giải thích:
Mốc “12.4.68” cho thấy hình thức ghi chép theo ngày tháng; những câu “Nhớ ba, nhớ má”, “Hãy quên đi Th. ơi!” trực tiếp thể hiện tâm trạng riêng của người viết.
Mở rộng
Nhật kí là ghi chép theo thứ tự ngày tháng về những sự kiện của đời sống mà tác giả là người trực tiếp tham gia hay chứng kiến; thường bộc lộ suy nghĩ, thái độ và đánh giá của người viết về con người, cuộc đời và chính bản thân mình.
=> Là một thể loại thuộc loại hình kí, là hình thức tự thuật có độ tin cậy cao.
Chỉ ra biện pháp tu từ trong câu sau: Rừng chiều sau một cơn mưa, những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng.
Lời giải chi tiết
Biện pháp tu từ nhân hoá/so sánh: những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung.
Giải thích:
Cách so sánh làm nổi bật vẻ mỏng manh, thanh mảnh, non tơ của những chiếc lá sau mưa, đồng thời cho thấy cách quan sát tinh tế, giàu chất trữ tình của người viết.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
- Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
Phân tích hiệu quả của yếu tố phi hư cấu trong đoạn trích.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định những chi tiết có tính xác thực về thời gian, không gian, con người và hoàn cảnh thực tế được người viết trực tiếp ghi lại.
Lời giải chi tiết
- Tính phi hư cấu của đoạn trích: Những sự kiện có thực mà tác giả đã trực tiếp tham gia hay chứng kiến, biểu hiện ở các mốc thời gian cụ thể, địa điểm cụ thể (rừng, khu nhà bệnh nhân).
- Hiệu quả: Tạo độ tin cậy đối với người đọc về những thông tin xác thực hằng ngày được người viết ghi lại.
Giải thích:
Mốc thời gian “12.4.68”, những không gian cụ thể như “khu nhà bệnh nhân”, “khu nhân viên” cùng những chi tiết “nhớ ba, nhớ má, nhớ những người vừa ra đi” cho thấy đây là những ghi chép trực tiếp từ đời sống thực tế chứ không phải câu chuyện được hư cấu.
Mở rộng
Tính phi hư cấu trong kí:
- Là cách phản ánh hiện thực theo nguyên tắc đề cao tính xác thực
- Bằng cách “gọi thẳng tên và miêu tả càng chính xác càng tốt những con người và sự kiện có thực”
- Đặc biệt là đối với các chi tiết, sự kiện mang thông tin xác định, có thể kiểm chứng (gọi là “thành phần xác định”) như:
+ Tên tuổi, lai lịch, ngoại hình, nguồn gốc gia đình, ngọn nguồn văn hoá, quan hệ gia đình – xã hội,… của nhân vật
+ Thời gian, không gian, địa điểm,… thuộc bối cảnh của câu chuyện hay diễn biến của sự việc
Trình bày tác dụng của việc kết hợp thủ pháp miêu tả với trần thuật trong văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định những câu vừa tái hiện cảnh vật, không gian vừa kể lại những gì người viết quan sát, trải nghiệm; từ đó phân tích tác dụng đối với nội dung và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Đoạn văn có sự kết hợp thủ pháp miêu tả với trần thuật: Không khí trầm lặng và buồn lạ lùng. Cả khu nhà bệnh nhân im lặng, bên khu nhân viên cũng chỉ nghe thấy tiếng Hường rì rầm trò chuyện với ai.
- Sự kết hợp thủ pháp miêu tả với trần thuật khiến cho sự việc hiện lên cụ thể, sinh động; đồng thời thể hiện được thái độ và đánh giá của người viết.
Giải thích:
Những hình ảnh “trầm lặng và buồn”, “im lặng”, “tiếng Hường rì rầm” vừa tả cảnh khu bệnh nhân vừa gợi trạng thái tâm hồn đang “mênh mang” nhớ thương và mang “một nỗi buồn sâu kín” của người viết.
Mở rộng
- Miêu tả là dùng ngôn ngữ (hay một phương tiện nghệ thuật khác) làm cho người nghe (người đọc, người xem) có thể thấy sự vật, hiện tượng, con người như đang hiện ra trước mắt.
- Yếu tố tự sự là yếu tố dùng để trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này nối tiếp sự việc kia để cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa. Trong văn học, tự sự là cách kể chuyện, giúp kết nối các ý tưởng, khái niệm hoặc sự kiện để trình bày cho người đọc hoặc người nghe bằng một chuỗi những câu viết hoặc nói.
- Đặc điểm của yếu tố tự sự:
+ Trình bày sự kiện: Các sự kiện được sắp xếp theo trình tự thời gian hoặc logic, dẫn dắt người đọc từ sự kiện này đến sự kiện khác.
+ Nhân vật: Thường có sự xuất hiện của các nhân vật, và câu chuyện xoay quanh hành động, suy nghĩ và cảm xúc của họ.
+ Cốt truyện: Một chuỗi các sự kiện liên kết với nhau tạo thành cốt truyện, có mở đầu, diễn biến và kết thúc.
+ Ý nghĩa: Cuối cùng, câu chuyện thường mang một ý nghĩa hoặc thông điệp nhất định.
Câu 5
Nêu ý nghĩa tác động của văn bản đối với thế hệ trẻ ngày nay.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Liên hệ nội dung văn bản.
- Rút ra bài học, ý nghĩa.
Lời giải chi tiết
Văn bản có ý nghĩa đối với thế hệ trẻ ngày nay:
- Lời cổ vũ, khuyến khích, động lực cho thế hệ trẻ vươn lên vượt khó.
- Tuổi trẻ phải ghi nhớ công ơn to lớn của những người đã hi sinh cho cuộc sống hòa bình hôm nay.
- Tuổi trẻ cần chăm chỉ học hành, đưa đất nước đi lên, phát triển, sánh vai với cường quốc năm châu.
Đoạn văn tham khảo:
Văn bản trên mang lại ý nghĩa sâu sắc, đóng vai trò như một lời cổ vũ và tiếp thêm động lực mạnh mẽ giúp thế hệ trẻ ngày nay vững vàng vươn lên vượt qua mọi nghịch cảnh. Qua đó, thế hệ trẻ được nhắc nhở phải luôn ghi nhớ, biết ơn công ơn to lớn của những anh hùng đã hy sinh để đổi lấy cuộc sống hòa bình, tự do như hôm nay. Ý thức được trách nhiệm ấy, mỗi người trẻ cần không ngừng chăm chỉ học tập, rèn luyện bản thân để góp phần đưa đất nước ngày càng phát triển và tự tin sánh vai với các cường quốc năm châu.
Giải thích:
Dù mang trong lòng nỗi đau tình cảm, nỗi nhớ gia đình và sự cô đơn, người viết vẫn tự nhủ “Hãy quên đi mà tìm lại niềm hy vọng mới mẻ xanh tốt trong lành hơn”. Điều đó cho thấy trong hoàn cảnh khắc nghiệt, con người vẫn cần biết vượt qua tổn thương, giữ niềm tin và hướng tới những điều tốt đẹp.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
18.4.72
Hành quân lúc 16h30 đi diễn tập. Đó là đợt 1 của thời kỳ diễn tập dài toàn E. Thằng Y bảo, 6 giờ tối mới đi, nên một lúc cứ vào ra mãi - Ai ngờ 1h30 chiều đã đi rồi. Bỏ quên cả lựu đạn, bỏ quên cả xẻng và ba lô thì buộc chưa chặt. Lúc cả đơn vị đi
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận