Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Con đường làng (Nguyễn Thị Việt Hà) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Cái ngõ xoan nhà bà Lối rất quanh co, đường vàng rơm rạ

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi:

CON ĐƯỜNG LÀNG

(Nguyễn Thị Việt Hà)

Cái ngõ xoan nhà bà

Lối rất quanh co, đường vàng rơm rạ

Người đi làm đồng buổi sáng vác cày bừa vội vã

Để chiều về thong thả cánh đồng xanh

Cái ngõ xoan

Sáng nay rưng rức

Trên luống ngô, khoai, lạc, rau khúc ngả buồn

Chập chờn cánh chuồn

Nặng cơn mưa báo trước

Con đường làng... bà ơi... cháu chưa đi hết

Dẫu chân đã đặt đến nơi vượt qua tổ quốc mình

Người ta vẫn hay chùng chình

Sa vào đám đông, cuộc vui, quên con đường quê bé nhỏ

Quên lối cỏ

Bước chân lúc nhỏ chăn trâu lối giẫm đã mòn

Cháu đã chạm chân mấy lần vòng tròn đất nước

Nhưng cháu vẫn chưa đi hết

Con đường làng

Một ngày...

Rắc vàng...

Gò Đống Mối...

Bà ngủ thảnh thơi trên cánh đồng vừa thu hoạch xong vụ lúa

Bà ơi rau khúc đã già

Cháu chợt nhớ ra chưa từng học làm bánh khúc từ bà...

(Khi chúng ta già, tuyển tập thơ Nguyễn Thị Việt Hà, NXB Phụ nữ Việt Nam, 2019, tr.140-142)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Phương pháp giải

Dựa vào đại từ xưng hô và người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ để xác định nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong văn bản là “cháu”

Giải thích:

Trong bài thơ, người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, hồi tưởng và trò chuyện với bà qua đại từ xưng hô “cháu”.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra những câu thơ miêu tả dáng hình, trạng thái của “cái ngõ xoan nhà bà”.

Xem lời giải

Câu 3

Phân tích ý nghĩa của biện pháp nhân hóa được sử dụng trong câu: Trên luống ngô, khoai, lạc, rau khúc ngả buồn.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định sự vật được nhân hóa và đặc điểm của con người được gán cho sự vật, từ đó làm rõ ý nghĩa biểu đạt.

Lời giải chi tiết

- BPTT nhân hóa : Gán cho các loại cây trồng ("ngô", "khoai", "lạc", "rau khúc") hành động "ngả buồn" .

- Tác dụng:

+ Giúp người đọc hình dung được sự ảm đạm , tiêu điều của cảnh vật .

+ Làm cho cảnh vật trở nên gần gũi , có hồn hơn .

+ Làm nổi bật cảm giác cô đơn , trống vắng của nhân vật.

Giải thích:

Cây cối vốn không biết “buồn”, nhưng dưới cái nhìn của người cháu, “ngô, khoai, lạc, rau khúc” như cũng mang tâm trạng. Vì thế, nỗi buồn của con người được lan tỏa vào cảnh vật, làm nổi bật cảm giác trống vắng và thương nhớ quê nhà, người bà.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Anh/chị hiểu như thế nào về hai chữ “chùng chình” được sử dụng trong đoạn thơ:

"Người ta vẫn hay chùng chình

Sa vào đám đông, cuộc vui, quên con đường quê bé nhỏ

Quên lối cỏ

Bước chân lúc nhỏ chăn trâu lối giẫm đã mòn"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích nghĩa của từ trong ngữ cảnh, chú ý mối quan hệ giữa “chùng chình” với việc “sa vào đám đông, cuộc vui” và “quên con đường quê”.

Lời giải chi tiết

"Chùng chình": Một trạng thái do dự, ngập ngừng, hoặc níu kéo, không dứt khoát

Giải thích:

“Chùng chình” diễn tả trạng thái ngập ngừng, bị níu kéo giữa những bộn bề cuộc sống. Qua đó tác giả muốn nói rằng con người dễ mải mê chạy theo cuộc sống bên ngoài mà vô tình quên mất quê hương, cội nguồn thân thuộc của mình.

Mở rộng

Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.

Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.

Link tham khảo: Nghĩa của từ

Câu 5

Theo anh/chị, ta cần làm gì để tuổi trẻ trôi đi không nuối tiếc? (trình bày khoảng 5-7 dòng)

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ nội dung bài thơ, rút ra bài học về cách sống và đề xuất những việc làm thiết thực để tuổi trẻ có ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Tuổi trẻ là quãng thời gian quý báu để chúng ta trải nghiệm và trưởng thành. Để nó trôi qua mà không hối tiếc, điều quan trọng là hãy sống trọn vẹn từng khoảnh khắc. Đừng mải mê chạy theo những giá trị hào nhoáng mà bỏ quên những điều bình dị , thân thuộc. Hãy dành thời gian kết nối với cội nguồn, thăm lại những con đường làng, những góc phố tuổi thơ, và trân trọng những người thân yêu. Đồng thời, không ngừng học hỏi và khám phá , trải nghiệm những điều mới mẻ, nhưng cũng đừng quên những bài học từ quá khứ. Chính sự cân bằng giữa việc vươn ra thế giới và trở về với bản ngã sẽ giúp tuổi trẻ của chúng ta thêm ý nghĩa và đủ đầy.

Giải thích:

Bài thơ gợi sự nuối tiếc của nhân vật “cháu” khi đã đi nhiều nơi nhưng “vẫn chưa đi hết con đường làng”, thậm chí chưa kịp học làm bánh khúc từ bà. Vì vậy, sống tuổi trẻ có ý nghĩa không chỉ là khám phá thế giới mà còn phải biết trân trọng gia đình, quê hương và những điều bình dị.