Đọc hiểu Người cùng tôi (Lưu Quang Vũ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Người cùng tôi bên bờ biển bão Người cùng tôi đầu ngọn gió mùa Người vỡ rừng mở đất bao la

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

(1) Người cùng tôi bên bờ biển bão

Người cùng tôi đầu ngọn gió mùa

Người vỡ rừng mở đất bao la

Bàn tay chai làm ra tất cả

Làng xóm, đền đài, thành phố

Tháp bút cao, điệu múa, những cung đàn

Đi chân không, người thêu vạn hài cong

Mặc vải nâu, người dệt muôn sắc lụa.

Không biết chữ, người làm ra tục ngữ

Những thuyền to, chuông lớn, những vườn cây...

Người làm nên cuộc đời

 

(2) ... Đất nước tôi ơi

Những dòng sông đã cho tôi gương mặt

Những chân trời đã cho tôi tiếng hát

Đồng bãi cho tôi sức vóc bàn tay

Đồi núi cho tôi những bước đi dài

Hoa và chim đã cho tôi mộng ước

Những trái tim đập dồn trong ngực

Là của người - lẽ sống của đời tôi

Tôi cùng người chung lúa chung khoai

Chung cơn bão chung cánh rừng lửa đạn

Chung ca nước dưới đường hào nắng gắt

Chung lá cờ chung ngọn lửa ban mai

(Lưu Quang Vũ, Người cùng tôi, dẫn theo Lưu Quang Vũ, thơ tình, NXB Văn học, 2002)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ tình yêu, niềm tự hào và sự gắn bó của tác giả đối với nhân dân, đất nước. 

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Trong đoạn thơ (1), người dân bình dị đã thêu, dệt nên những gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ đoạn thơ (1)

- Tìm những chi tiết miêu tả hoạt động "thêu", "dệt".

Lời giải chi tiết

- Thêu vạn hài cong

- Dệt muôn sắc lụa

Giải thích:

Các hình ảnh “thêu vạn hài cong”, “dệt muôn sắc lụa” trực tiếp cho thấy sự khéo léo, cần cù và sức sáng tạo của người dân lao động.

Câu 3

Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu gì về mối liên hệ giữa nhân vật trữ tình và nhân dân?

"Tôi cùng người chung lúa chung khoai

Chung cơn bão chung cảnh rừng lửa đạn

Chung ca nước dưới đường hào nắng gắt

Chung lá cờ chung ngọn lửa ban mai"

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Phân tích các từ ngữ, hình ảnh lặp lại để làm rõ mối quan hệ giữa nhân vật trữ tình và nhân dân.

Lời giải chi tiết

- Những dòng thơ trên cho thấy mối liên hệ giữa nhân vật trữ tình và nhân dân là một mối liên hệ sâu sắc, máu thịt và đồng cam cộng khổ.

+ Họ cùng chia sẻ những gì thiết yếu nhất của cuộc sống

+ Họ cùng trải qua những khó khăn, hiểm nguy, thậm chí là mất mát trong chiến tranh

+ Họ cùng có chung lý tưởng, niềm tin và hy vọng về tương lai

→ Mối liên hệ ấy không chỉ là sự gắn bó về số phận mà còn là sự hòa quyện, đồng nhất giữa cái "tôi" cá nhân với cái "ta" cộng đồng.

Giải thích:

Điệp từ “chung” được lặp lại nhiều lần nhấn mạnh sự đồng hành, sẻ chia giữa “tôi” và “người”. Nhân vật trữ tình không đứng ngoài nhân dân mà hòa mình vào cuộc sống, số phận và lý tưởng của nhân dân.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Anh/chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với nhân dân.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh, từ ngữ thể hiện sự ngợi ca, gắn bó của tác giả với nhân dân để nhận xét tình cảm.

Lời giải chi tiết

Tình cảm của tác giả Lưu Quang Vũ dành cho nhân dân được thể hiện thật sâu nặng, chân thành và đầy tự hào. Đó là tình cảm của một người con biết ơn cội nguồn, khi nhìn thấy và ngợi ca sức mạnh sáng tạo vĩ đại của những con người bình dị. Từ bàn tay chai sạn, họ đã dựng xây mọi thứ từ làng xóm đến nghệ thuật, từ hạt lúa đến những câu tục ngữ. Hơn thế, tác giả còn coi mình là một phần máu thịt không thể tách rời của nhân dân, cùng chung những vui buồn, gian khổ và lý tưởng. Tình cảm ấy không chỉ là sự yêu mến mà còn là sự tôn vinh, một lẽ sống và nguồn cảm hứng lớn lao trong sáng tác của ông.

Giải thích:

Những câu thơ “Người làm nên cuộc đời”, “Là của người - lẽ sống của đời tôi” cho thấy nhân dân giữ vị trí đặc biệt trong nhận thức, tình cảm và lẽ sống của tác giả. Vì thế, tình cảm ấy là sự yêu mến, biết ơn và tôn vinh.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc. 

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);... 

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào. Phong cách ngôn ngữ gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về các thể thơ và phong cách ngôn ngữ

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: Tự do.

- Phong cách ngôn ngữ: Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

Giải thích:

Các biện pháp tu từ làm nổi bật vai trò và sức sáng tạo của nhân dân trong việc tạo dựng những giá trị vật chất, văn hóa, nghệ thuật của cuộc đời; đồng thời tăng sức gợi hình, gợi cảm và thể hiện niềm trân trọng, tự hào của tác giả đối với nhân dân.

Mở rộng

- Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

- Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là phong cách được dùng trong sáng tác văn chương

Link tham khảo: Tổng hợp các phong cách ngôn ngữ

Câu 6

Chỉ rõ và nêu tác dụng của hai biện pháp tu từ được dùng trong các câu thơ sau:

"Bàn tay chai làm ra tất cả

Làng xóm, đền đài, thành phố

Tháp bút cao, điệu múa, những cung đàn"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Quan sát cách dùng từ trong các câu thơ, xác định những từ ngữ được sử dụng khác với cách diễn đạt thông thường và những sự vật được kể ra liên tiếp.

Lời giải chi tiết

- Liệt kê

- Tác dụng

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm

+ Liệt kê những địa danh để được sự vất vả, sự hi sinh của những người nhân dân để tạo ra những địa danh nổi bật đó.

+ Thể hiện tình yêu quê hương đất nước.

Giải thích:

Phép liệt kê hàng loạt thành quả từ đời sống đến văn hóa, nghệ thuật giúp người đọc hình dung cụ thể những giá trị lớn lao mà nhân dân đã tạo nên.

Mở rộng

Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

Câu 7

“Người” trong đoạn thơ trên chỉ ai? Dựa vào đoạn thơ (1) thì “Người làm nên cuộc đời” ở những phương diện nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Xác định ý nghĩa biểu tượng của hình tượng "Người"

- Kết hợp phân tích các chi tiết trong đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

Trong đoạn trích, hình tượng "Người" được dùng để chỉ nhân dân lao động, những con người bình dị, vô danh nhưng chính họ là chủ thể kiến tạo nên cuộc sống. Dựa vào đoạn thơ (1), có thể thấy "Người làm nên cuộc đời" trên cả hai phương diện cơ bản: vật chất và tinh thần. Về mặt vật chất, nhân dân là người "vỡ rừng mở đất", xây dựng nên "làng xóm, đền đài, thành phố", tạo ra "những thuyền to", "vườn cây" và cả những sản phẩm thiết yếu như hài, lụa. Về mặt tinh thần, họ sáng tạo ra nghệ thuật, văn hóa. Như vậy, đoạn thơ đã khẳng định một cách mạnh mẽ và đầy tự hào: chính nhân dân mới là lực lượng sáng tạo chân chính, làm nên mọi giá trị của cuộc sống.

Giải thích:

Hàng loạt hình ảnh trong đoạn thơ cho thấy nhân dân vừa tạo ra những điều kiện vật chất của cuộc sống, vừa sáng tạo nên các giá trị tinh thần. Vì vậy, câu thơ “Người làm nên cuộc đời” là lời khẳng định, ngợi ca vai trò to lớn của nhân dân.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close