Đọc hiểu Đường đi khó (Nguyễn Bá Học) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

- Đây là những khó khăn, trở ngại, thử thách mang tính khách quan của tự nhiên hoặc hoàn cảnh thực tế mà ai cũng có thể gặp phải trên con đường đời.

- Đây còn chính là sự rụt rè, lười biếng, nỗi sợ hãi, thiếu ý chí và tinh thần quyết tâm trong nội tâm của mỗi con người.

- Câu nói khẳng định rằng những trở ngại, thử thách khách quan bên ngoài không đáng sợ và không phải là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại. Trở ngại lớn nhất, khó khăn thực sự nằm ở chính bản thân con người - đó là sự thiếu bản lĩnh, tâm lý e ngại, sợ gian khổ và dễ đầu hàng. Nếu có quyết tâm, ý chí và tinh thần mạo hiểm, con người hoàn toàn có thể vượt qua mọi “sông sâu, núi cao” để đi đến thành công.

- Biện pháp liệt kê: “hay ăn miếng ngon, hay mặc của tốt, hễ ra khỏi nhà thì nhảy lên cái xe, hễ ngồi quá giờ thì kêu chóng mặt…”

- Biện pháp điệp cấu trúc (Điệp ngữ): Lặp lại cấu trúc “hay… hay…” và “hễ… thì…, hễ… thì…”

- Tác dụng:

+ Tạo nên nhịp điệu dồn dập, tăng tính sinh động, cụ thể và tăng sức thuyết phục cho lập luận của tác giả.

+ Nhấn mạnh và vạch rõ những biểu hiện cụ thể của lối sống quen được chiều chuộng, hưởng thụ, lười biếng và ngại va chạm của một bộ phận thanh thiếu niên lúc bấy giờ.

+ Thể hiện thái độ phê phán, mỉa mai nhẹ nhàng nhưng sâu cay của tác giả đối với lối sống thụ động, làm thui chột ý chí.

+ Từ đó, làm nổi bật tác hại của lối sống này: biến con người trở nên yếu đuối, nhút nhát và đánh mất đi tinh thần dấn thân, mạo hiểm cần có.

- Lối sống “an nhàn, vô sự” là cách sống thụ động, ích kỷ, chỉ lo vun vén cho sự an toàn, lợi ích của bản thân mà thờ ơ, vô cảm trước vận mệnh của cộng đồng.

- Đây là một lối sống đáng phê phán và chọn lọc loại bỏ. Bởi:

+ Việc luôn ở trong “vùng an toàn”, sợ hãi xông pha sẽ làm thui chột tài năng, ý chí và biến con người trở nên yếu đuối, nhút nhát, phụ thuộc. Đó là cuộc sống tồn tại mờ nhạt chứ không phải là sống đúng nghĩa.

+ Nếu ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, né tránh gian khổ thì đất nước không thể phát triển, không thể đứng vững trong “trường cạnh tranh” toàn cầu.

+ Cần phân biệt lối sống “an nhàn” ích kỷ, lười biếng này với xu hướng sống “bình yên”, biết đủ, chăm sóc sức khỏe tinh thần một cách lành mạnh ngày nay. Sống bình yên không có nghĩa là trốn tránh trách nhiệm xã hội.

- Mở đoạn: Nêu vấn đề nghị luận (giải thích ngắn gọn “sống thừa” là gì và khẳng định trách nhiệm của thanh niên).

- Thân đoạn: Đề xuất các giải pháp/hành động cụ thể của giới trẻ để không sống thừa (về nhận thức, học tập, rèn luyện bản lĩnh, cống hiến).

- Kết đoạn: Khẳng định lại ý nghĩa của việc sống có lý tưởng và thông điệp hành động.

Đoạn văn tham khảo:

Trong xã hội hiện đại, để không trở nên “sống thừa” - lối sống vô ích, thụ động và ích kỷ như Nguyễn Bá Học từng phê phán, thanh niên ngày nay cần có những hành động thiết thực để khẳng định giá trị bản thân. Trước hết, người trẻ cần chủ động bước ra khỏi “vùng an toàn” của sự nuông chiều và bao bọc để tự lập, sẵn sàng xông pha và đối mặt với những thử thách trong cuộc sống. Chúng ta cần không ngừng học tập, trau dồi tri thức và rèn luyện kỹ năng mềm để thích ứng với sự phát triển chóng mặt của thời đại công nghệ số. Thay vì chọn lối sống “an nhàn, vô sự”, chỉ biết hưởng thụ và phụ thuộc vào người khác, thanh niên phải biết rèn luyện cho mình cái gan mạo hiểm, tư duy sáng tạo và ý chí bền bỉ trước khó khăn. Bên cạnh việc hoàn thiện bản thân, tuổi trẻ cũng cần nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, biết quan tâm đến “việc nước, việc đời”, tích cực tham gia vào các hoạt động cộng đồng và cống hiến sức mình cho sự phát triển của xã hội. Cuộc sống chỉ thực sự trọn vẹn và ý nghĩa khi chúng ta dám dấn thân, dám hành động và không ngừng nỗ lực mỗi ngày. Do đó, loại bỏ tư duy lười biếng, rụt rè và sống có lý tưởng rõ ràng chính là chìa khóa vàng giúp thanh niên ngày nay sống một cuộc đời rực rỡ, có ích và không bao giờ phải hối tiếc vì đã “sống thừa”.