content-pc content-tablet content-mobile

Đọc hiểu Nhật kí Đặng Thùy Trâm | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

12.4.68 Rừng chiều sau một cơn mưa, những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:

12.4.68

Rừng chiều sau một cơn mưa, những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung.

Không khí trầm lặng và buồn lạ lùng. Cả khu nhà bệnh nhân im lặng, bên khu nhân viên cũng chỉ nghe thấy tiếng Hường rì rầm trò chuyện với ai. Một nỗi nhớ mênh mang bao trùm quanh mình. Nhớ ai? Nhớ ba, nhớ má, nhớ những người vừa ra đi... và nhớ cả một người bệnh nhân đang chờ mình đến với anh nữa. Bên trong nỗi nhớ hình như có một nỗi buồn sâu kín, thầm lặng nhưng rất nặng nề. Dù sao vết thương lòng vẫn đang rỉ máu, dù mình có muốn lấy công việc lấy mọi nỗi nhớ khác đè lên trên, nó vẫn trỗi dậy, xót xa vô cùng. Hãy quên đi Th. ơi! Hãy quên đi mà tìm lại niềm hy vọng mới mẻ xanh tốt trong lành hơn. Hãy lấy niềm tự hào mà quên đi thất vọng. Con người ấy đâu có xứng đáng với tình yêu trong trắng, chung thuỷ của Thuỷ.

Ơi những người thân yêu của tôi trên quê hương Đức Phổ này, có ai hiểu và cảm thông hết nỗi lòng tôi chăng? Nỗi lòng một cô gái đầy ước mơ hy vọng mà không được đáp lại một cách xứng đáng?

(Trích Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm, NXB Hội Nhà văn)

Chú thích: Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 trong một gia đình trí thức ở Hà Nội. Tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 1966, chị xung phong vào công tác ở chiến trường miền Nam trong những năm khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và được phân công phụ trách một bệnh viện ở huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, chuyên điều trị cho các thương bệnh binh. Ngày 22/6/1970, trong một chuyến công tác, chị bị địch phục kích và anh dũng hi sinh chưa đầy 28 tuổi.

Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm là tập nhật kí được nữ bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm viết từ năm 1968 đến 1970. Tác giả đã ghi chép chân thực về cuộc sống hàng ngày của bản thân, đồng đội ở nơi tuyến đầu chống đế quốc Mỹ, về nỗi đau của dân tộc Việt Nam trong chiến tranh và cả khát khao cháy bỏng ngày đất nước hoà bình để chị được trở về với Hà Nội thân yêu.

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể loại của văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào hình thức ghi chép, người viết và nội dung được ghi lại để xác định thể loại. 

Lời giải chi tiết

Dấu hiệu xác định thể loại của văn bản là nhật ký, vì văn bản là những ghi chép của tác giả về những trải nghiệm và cảm xúc cá nhân trong thời gian làm việc tại chiến trường miền Nam.

Giải thích:

Việc ghi ngày “12.4.68” cho thấy văn bản được ghi theo thời gian. Những dòng như “Nhớ ba, nhớ má, nhớ những người vừa ra đi”, “Hãy quên đi Th. ơi!” là những suy nghĩ, cảm xúc được tác giả trực tiếp ghi lại. Đây là dấu hiệu tiêu biểu của thể loại nhật kí.

Mở rộng

Nhật kí là ghi chép theo thứ tự ngày tháng về những sự kiện của đời sống mà tác giả là người trực tiếp tham gia hay chứng kiến; thường bộc lộ suy nghĩ, thái độ và đánh giá của người viết về con người, cuộc đời và chính bản thân mình.

=> Là một thể loại thuộc loại hình kí, là hình thức tự thuật có độ tin cậy cao.

Link tham khảo Thể loại nhật kí

Câu 2

Chỉ ra biện pháp tu từ trong câu sau: "Rừng chiều sau một cơn mưa, những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung".

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm biện pháp tu từ được sử dụng.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ là phép so sánh.

- Tác giả so sánh “những lá cây xanh” với “bàn tay một cô gái cấm cung” để tạo hình ảnh nhẹ nhàng, mong manh, thể hiện sự tinh tế và cảm xúc sâu lắng. Qua đó giúp câu văn thêm sinh động, hấp dẫn.

Giải thích:

Cách so sánh làm nổi bật vẻ mỏng mảnh, xanh gầy, thanh tú của những chiếc lá sau mưa, đồng thời tạo nên hình ảnh giàu sức gợi. 

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh 

Câu 3

Tính phi hư cấu của đoạn trích Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm được thể hiện ở những yếu tố nào? Điều đó có tác dụng gì đối với nội dung của văn bản?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào những chi tiết có tính xác thực về thời gian, hoàn cảnh, con người và những trải nghiệm trực tiếp của tác giả để xác định tính phi hư cấu. 

Lời giải chi tiết

Tính phi hư cấu của đoạn trích được thể hiện ở:

- Thời gian cụ thể: “12.4.68”.

- Không gian, hoàn cảnh có thực: khu nhà bệnh nhân, khu nhân viên, quê hương Đức Phổ, nơi tác giả đang công tác trong chiến trường.

- Người viết trực tiếp ghi lại những trải nghiệm, suy nghĩ và cảm xúc của chính mình, như nỗi nhớ gia đình, nỗi đau trong tình yêu và những suy tư giữa cuộc sống chiến trường.

⇒ Tính phi hư cấu giúp văn bản tăng tính chân thực, đáng tin cậy, qua đó người đọc cảm nhận đời sống tinh thần và những mất mát, đau đớn của người nữ bác sĩ trẻ trong chiến tranh.

Giải thích:

Chi tiết “12.4.68”, địa danh “Đức Phổ” cùng những hình ảnh về “khu nhà bệnh nhân”, “khu nhân viên” gắn với hoàn cảnh công tác thực tế của tác giả. Những cảm xúc “nhớ ba, nhớ má”, “vết thương lòng vẫn đang rỉ máu” cũng được ghi lại trực tiếp.

Mở rộng

Tính phi hư cấu trong kí:

- Là cách phản ánh hiện thực theo nguyên tắc đề cao tính xác thực

- Bằng cách “gọi thẳng tên và miêu tả càng chính xác càng tốt những con người và sự kiện có thực”

- Đặc biệt là đối với các chi tiết, sự kiện mang thông tin xác định, có thể kiểm chứng (gọi là “thành phần xác định”) như:

+ Tên tuổi, lai lịch, ngoại hình, nguồn gốc gia đình, ngọn nguồn văn hoá, quan hệ gia đình – xã hội,… của nhân vật

+ Thời gian, không gian, địa điểm,… thuộc bối cảnh của câu chuyện hay diễn biến của sự việc

Link tham khảo Tính phi hư cấu và hư cấu trong kí

Câu 4

Hãy chỉ ra một đoạn văn có sự kết hợp thủ pháp miêu tả với trần thuật trong văn bản. Việc sử dụng kết hợp các thủ pháp đó có tác dụng gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm đoạn vừa tái hiện cảnh vật, không gian vừa kể lại hoặc bộc lộ diễn biến tâm trạng của người viết. 

Lời giải chi tiết

Một đoạn có sự kết hợp thủ pháp miêu tả với trần thuật trong văn bản là: ““Rừng chiều sau một cơn mưa, những lá cây xanh trong trước ánh nắng, mỏng mảnh xanh gầy như bàn tay một cô gái cấm cung. Không khí trầm lặng và buồn lạ lùng. Cả khu nhà bệnh nhân im lặng, bên khu nhân viên cũng chỉ nghe thấy tiếng Hường rì rầm trò chuyện với ai.” Ở đây, thủ pháp miêu tả được kết hợp với trần thuật để diễn tả cảm xúc của nhân vật. Sự kết hợp này giúp làm nổi bật tâm trạng, nỗi nhớ của tác giả một cách trực tiếp và chân thật, giúp người đọc dễ dàng đồng cảm với nhân vật.

Giải thích:

Cảnh vật “trầm lặng và buồn”, khu nhà bệnh nhân “im lặng” hòa vào tâm trạng “một nỗi nhớ mênh mang” của tác giả. Vì thế, cảnh không chỉ được kể lại mà còn trở thành phương tiện gợi tả thế giới nội tâm của nhân vật trữ tình.

Mở rộng

- Miêu tả là dùng ngôn ngữ (hay một phương tiện nghệ thuật khác) làm cho người nghe (người đọc, người xem) có thể thấy sự vật, hiện tượng, con người như đang hiện ra trước mắt.

Link tham khảo: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

- Yếu tố tự sự là yếu tố dùng để trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này nối tiếp sự việc kia để cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa. Trong văn học, tự sự là cách kể chuyện, giúp kết nối các ý tưởng, khái niệm hoặc sự kiện để trình bày cho người đọc hoặc người nghe bằng một chuỗi những câu viết hoặc nói.

- Đặc điểm của yếu tố tự sự:

+ Trình bày sự kiện: Các sự kiện được sắp xếp theo trình tự thời gian hoặc logic, dẫn dắt người đọc từ sự kiện này đến sự kiện khác.

+ Nhân vật: Thường có sự xuất hiện của các nhân vật, và câu chuyện xoay quanh hành động, suy nghĩ và cảm xúc của họ.

+ Cốt truyện: Một chuỗi các sự kiện liên kết với nhau tạo thành cốt truyện, có mở đầu, diễn biến và kết thúc.

+ Ý nghĩa: Cuối cùng, câu chuyện thường mang một ý nghĩa hoặc thông điệp nhất định.

Câu 5

Theo em, văn bản trên có ý nghĩa như thế nào đối với thế hệ trẻ ngày nay?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Căn cứ vào những trải nghiệm, suy nghĩ và tình cảm của Đặng Thùy Trâm để rút ra ý nghĩa đối với tuổi trẻ hôm nay.

Lời giải chi tiết

Văn bản trên có ý nghĩa rất lớn đối với thế hệ trẻ ngày nay. Nó khơi gợi niềm tự hào về sự hy sinh của những người đi trước và tình yêu đất nước tha thiết. Thế hệ trẻ có thể rút ra bài học về tinh thần kiên cường, lòng dũng cảm và sự hy sinh vì tổ quốc, đồng thời cũng cần nhận thức được giá trị của hòa bình và yêu thương những gì mình đang có.

Giải thích:

Trong hoàn cảnh chiến tranh, Đặng Thùy Trâm phải đối diện với nỗi nhớ gia đình, nỗi đau tình cảm và những gian khổ nơi chiến trường, nhưng chị vẫn cố gắng “tìm lại niềm hy vọng mới mẻ” và tiếp tục công việc. Điều đó giúp thế hệ trẻ hôm nay nhận thức rõ hơn giá trị của hòa bình, đồng thời biết sống trách nhiệm, có lí tưởng và không hoài phí tuổi trẻ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close