Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Chơi trăng (Hồ Chí Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Gặp tuần trăng sáng, dạo chơi trăng Sẵn nhắn vài câu hỏi chị Hằng: "Non nước tơi bời sao vậy nhỉ?

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

CHƠI TRĂNG

Gặp tuần trăng sáng, dạo chơi trăng

Sẵn nhắn vài câu hỏi chị Hằng:

"Non nước tơi bời sao vậy nhỉ?

Nhân dân cực khổ biết hay chăng?

Khi nào kéo được quân anh dũng

Để dẹp cho tan bọn nhố nhăng?

Nam Việt bao giờ thì giải phóng?

Nói cho nghe thử, hỡi cô Hằng?"

Trăng rằng: "Tôi kính trả lời ông.

Tôi đã từng soi khắp núi sông.

Muốn biết tự do chầy hoặc chóng,

Thì xem tổ chức khắp hay không,

Sự nghiệp làm nên bởi chữ đồng.

Tổ chức, tuyên truyền càng rộng rãi,

Tức là cách mạng chóng thành công.”

Ngày 21 tháng 8 năm 1942

(Hồ Chí Minh, in trong Thơ Hồ Chí Minh, NXB, tr.81)

Câu 1

Nêu dấu hiệu nhận biết thể thơ của bài thơ trên

Phương pháp giải

Căn cứ vào các yếu tố hình thức trong toàn bộ văn bản (số chữ mỗi dòng, số dòng trong bài, gieo vần, ngắt nhịp) để xác định

Lời giải chi tiết

- Bài thơ thuộc thể thơ Thất ngôn (7 chữ)

- Dấu hiệu nhận biết:

+ Mỗi dòng thơ gồm có 7 chữ (7 tiếng)

+ Chủ yếu ngắt nhịp: 3/4 và 4/3

Giải thích:

Các dòng thơ đều được tổ chức theo cấu trúc 7 tiếng.

Mở rộng

- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.

- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách

- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.

Link tham khảo: Thơ bảy chữ là gì? Một số yếu tố của thơ bảy chữ

Câu 2

Xác định nội dung của bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc kĩ nhan đề và toàn bộ nội dung văn bản để tóm tắt nội dung chính của bài thơ

Lời giải chi tiết

Bài thơ thể hiện tâm trạng, nỗi niềm của Bác Hồ trước cảnh nước nhà bị đô hộ, đồng thời thể hiện niềm tin vào thắng lợi của cách mạng. Bác đặt câu hỏi với chị Hằng về tình hình đất nước, bày tỏ khát vọng độc lập, tự do. Qua lời đáp của chị Hằng, bài thơ nhấn mạnh vai trò của tổ chức, tuyên truyền trong việc giành độc lập dân tộc.

Giải thích:

Những câu hỏi về “non nước”, “nhân dân”, “Nam Việt” cho thấy nỗi lo trước vận mệnh đất nước; lời đáp của “trăng” khẳng định muốn cách mạng thành công cần tổ chức, tuyên truyền rộng rãi và đồng lòng.

Mở rộng

Nội dung là hiện thực cuộc sống được miêu tả, phản ánh trong văn bản từ cách nhìn nhận, suy nghĩ và lựa chọn của tác giả. Bao gồm các yếu tố như: đề tài, chủ đề, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo…

Link tham khảo: Nội dung và hình thức của văn bản văn học

Câu 3

Em hiểu như thế nào về hai câu thơ:

"Nước nhà giành lại nhờ gan sắt,

Sự nghiệp làm nên bởi chữ đồng."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của các hình ảnh mang tính biểu tượng, sau đó khái quát ý nghĩa của cả hai câu thơ.

Lời giải chi tiết

- "Gan sắt" tượng trưng cho ý chí kiên cường, quyết tâm giành độc lập của dân tộc.

- "Chữ đồng" chỉ sự đoàn kết, thống nhất, tinh thần đồng lòng của toàn dân.

=> Chỉ có sự kết hợp giữa ý chí quật cường và sự đoàn kết, thống nhất mới có thể giành được độc lập, tự do cho dân tộc.

Giải thích:

“Gan sắt” gợi sự cứng rắn, không khuất phục trước khó khăn; “chữ đồng” nhấn mạnh sự cùng chung chí hướng. Đặt hai hình ảnh cạnh nhau, tác giả làm nổi bật sức mạnh của dân tộc khi có ý chí và sự đồng lòng.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Theo anh/ chị, việc tác giả sử dụng hình thức kết cấu đối đáp trong bài thơ mang lại hiệu quả gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ toàn bộ bài thơ

- Vận dụng kiến thức về hình thức kết cấu đối đáp trong thơ

- Phân tích tác dụng của hình thức kết cấu

Lời giải chi tiết

Việc sử dụng hình thức đối đáp giữa người và trăng tạo nên sự sinh động, hấp dẫn cho bài thơ. Hình thức này giúp thể hiện rõ hơn tâm trạng, nỗi niềm của nhà thơ, đồng thời làm nổi bật tư tưởng, quan điểm của bài thơ một cách tự nhiên, gần gũi. Sự đối đáp giữa Bác và chị Hằng cũng tạo nên một không gian thơ mộng, huyền ảo, nhưng vẫn hàm chứa những vấn đề chính trị sâu sắc.

Giải thích:

Qua lời hỏi của Bác, những trăn trở về đất nước được nêu ra; qua lời “trăng”, quan điểm về tổ chức, tuyên truyền và đoàn kết được khẳng định. Nhờ vậy, tư tưởng cách mạng được thể hiện vừa gần gũi, vừa giàu sức thuyết phục.

Mở rộng

Kết cấu của bài thơ là toàn bộ tổ chức chặt chẽ và sinh động các yếu tố về nội dung và hình thức của bài thơ, tạo ra tính toàn vẹn và thể hiện một cách tốt nhất chủ đề, tư tưởng của tác phẩm.

Kết cấu của bài thơ được biểu hiện ở mọi phương diện tổ chức của tác phẩm:

(1) sự chọn lựa thể thơ

(2) sự sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định (bố cục)

(3) sự triển khai mạch cảm xúc

(4) sự phối hợp của vần, nhịp, hình ảnh thơ, các biện pháp tu từ, ...

Link tham khảo: Kết cấu của bài thơ

Câu 5

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh có rất nhiều bài thơ viết về trăng, vậy theo anh/ chị, hình ảnh trăng trong bài Chơi trăng có những điểm gặp gỡ và khác biệt nào với hình ảnh trăng trong bài Ngắm trăng:

“Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ.

Người ngắm trăng soi ngoài cửa số,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về phong cách sáng tác và đề tài trong thơ Hồ Chí Minh

- Liên hệ, so sánh bài thơ Chơi trăng và bài thơ Ngắm trăng

Lời giải chi tiết

- Điểm chung: mượn hình ảnh ánh trăng để bày tỏ tâm trạng, cảm xúc

- Điểm khác: bối cảnh và ý nghĩa biểu tượng riêng thể hiện được phong cách riêng từng tác giả

Đoạn văn tham khảo:

Hình ảnh trăng trong bài Chơi trăng và Ngắm trăng đều mang vẻ đẹp thơ mộng, nhưng có những điểm khác biệt. Trong Ngắm trăng, trăng là người bạn tâm tình, chia sẻ nỗi niềm với nhà thơ trong cảnh tù ngục. Trăng hiện lên với vẻ đẹp thanh cao, siêu thoát. Còn trong Chơi trăng, trăng là người bạn đồng hành, cùng Bác suy ngẫm về vận mệnh đất nước. Trăng ở đây mang ý nghĩa biểu tượng, gắn liền với khát vọng độc lập, tự do của dân tộc. Điểm gặp gỡ là cả hai bài thơ đều sử dụng hình ảnh trăng để thể hiện tâm trạng, tình cảm của nhà thơ, nhưng bối cảnh và ý nghĩa biểu tượng của trăng lại khác nhau.

Giải thích:

Ở Ngắm trăng, hoàn cảnh “trong tù” làm nổi bật sự giao hòa giữa người và trăng, cho thấy dù bị giam cầm, tâm hồn người chiến sĩ vẫn tự do. Ở Chơi trăng, cuộc đối đáp với “chị Hằng” đưa trăng từ hình ảnh thiên nhiên thành một người bạn trò chuyện, qua đó làm nổi bật tình yêu nước và tư tưởng cách mạng của Hồ Chí Minh.