200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Mẹ Thứ | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mẹ Thứ Mỗi tin đau một khúc ruột chia lìa Mười một vành tang, làm sao chịu nổi? Khăn trắng nặng đè mái đầu mẹ cúi Hai lăm năm tin báo tử chưa dừng!(1)

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản:

MẸ THỨ

Mỗi tin đau một khúc ruột chia lìa

Mười một vành tang, làm sao chịu nổi?

Khăn trắng nặng đè mái đầu mẹ cúi

Hai lăm năm tin báo tử chưa dừng!⁽¹⁾

Bốn nỗi đau truy điệu lạnh xóm Rừng

Mẹ khuỵu xuống, tay bà con nâng mẹ

Bảy nỗi đau âm thầm, lặng lẽ

Tin mất con, mẹ nuốt lệ vào lòng…⁽²⁾

Giải phóng rồi, nhà mẹ thường đông

Người tứ xứ nhận làm con, cháu mẹ

Mặc áo mới, mẹ ngồi nhìn như thể

Xem đứa nào giống con mẹ ngày xưa.

Có bữa ăn đơn lẻ chiều mưa

Mẹ ớn lạnh, gió qua nhà trống trải

Giá như chúng ra đi rồi về lại

Hẳn mâm cơm cháu chắt quây quần.

Có hoàng hôn quờ quạng mẹ lần

Di vật từng đứa con để lại

Bằng “Tổ quốc ghi công” treo áp mái

Lưng mẹ còng, nhà Tình Nghĩa thì cao!

Non nước, quê hương đất trộn máu đào

Làng của mẹ cũng là làng anh Trỗi⁽³⁾

Không được tiễn mẹ về nơi nghỉ cuối

Con thắp nhang khấn vọng Mẹ Anh Hùng.

12-2010

Chú thích:

(1). Giấy báo tử đầu tiên mẹ nhận vào năm 1948, giấy báo tử cuối cùng năm 1973, cách nhau 25 năm.

(2). Mẹ sống trong vùng địch kiểm soát, nên không dám khóc to khi biết tin con cháu hy sinh.

(3). Thanh Quýt, Điện Thắng, Điện Bàn, Quảng Nam cũng là quê hương anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi.

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về thể thơ

- Xác định đặc điểm hình thức của văn bản: số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, ngắt nhịp, số câu trong khổ.

Lời giải chi tiết

- Văn bản sử dụng thể thơ: tự do

- Dấu hiệu xác định

+ Số chữ mỗi dòng không đều nhau

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt, không theo quy tắc

Giải thích:

Văn bản có các dòng thơ dài ngắn khác nhau và nhịp thơ thay đổi linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Chỉ ra những chi tiết, hình ảnh cho thấy nỗi đau mất mát lớn lao của mẹ Thứ trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản, tìm những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp thể hiện sự mất mát và nỗi đau của mẹ Thứ.

Lời giải chi tiết

- Những chi tiết cho thấy nỗi đau mất mát lớn lao của mẹ Thứ:

+ “Mười một vành tang”

+ “Hai lăm năm tin báo tử chưa dừng”

+ “Mẹ khuỵu xuống, tay bà con nâng mẹ”

+ “Tin mất con, mẹ nuốt lệ vào lòng”

Giải thích:

Những chi tiết trên đã khắc họa sự hi sinh quá lớn lao và nỗi đau tột cùng mà mẹ Thứ phải gánh chịu trong chiến tranh.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Trình bày hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi tu từ trong câu thơ:

"Mỗi tin đau một khúc ruột chia lìa

Mười một vành tang, làm sao chịu nổi?"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định câu hỏi tu từ, sau đó phân tích tác dụng của nó trong việc nhấn mạnh nỗi đau và bộc lộ cảm xúc của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi tu từ trong câu thơ: Mười một vành tang, làm sao chịu nổi?

+Làm cho lời thơ trở nên day dứt, giàu sức gợi cảm và tăng tính biểu cảm cho đoạn thơ.

+ Nhấn mạnh nỗi đau đớn, mất mát quá lớn mà mẹ Thứ phải gánh chịu khi liên tiếp mất nhiều người con

+ Bộc lộ niềm xót xa, thương cảm và xúc động sâu sắc của tác giả trước sự hi sinh lớn lao của người mẹ Việt Nam anh hùng

Giải thích:

Câu hỏi “làm sao chịu nổi?” không nhằm tìm câu trả lời mà nhấn mạnh rằng mười một lần mất con là nỗi đau quá lớn đối với một người mẹ. Vì vậy, câu thơ vừa làm nổi bật mức độ mất mát của mẹ Thứ, vừa bộc lộ trực tiếp sự xót xa, thương cảm của tác giả.

Mở rộng

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 4

Nêu nội dung của những dòng thơ sau:

“Giải phóng rồi, nhà mẹ thường đông

Người tứ xứ nhận làm con, cháu mẹ”

Xem lời giải

Câu 5

Từ hình ảnh mẹ Thứ trong văn bản, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về sự hi sinh của những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh mẹ Thứ, xác định những biểu hiện của sự hi sinh của người mẹ trong chiến tranh, sau đó nêu ý nghĩa của sự hi sinh ấy và thái độ của bản thân.

Lời giải chi tiết

- Học sinh có thể trình bày suy nghĩ theo nhiều cách khác nhau nhưng cần phù hợp với nội dung văn bản. Có thể theo hướng:

+ Ca ngợi sự hi sinh thầm lặng nhưng vô cùng lớn lao của những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh

+ Bày tỏ lòng biết ơn đối với những người mẹ đã hiến dâng chồng con cho Tổ quốc

+ Nhắc nhở thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình và sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước

Đoạn văn tham khảo:

Hình ảnh mẹ Thứ trong bài thơ khiến tôi vô cùng xúc động và càng thêm thấm thía những hi sinh lớn lao của những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Mẹ đã lần lượt tiễn những người con thân yêu ra trận rồi âm thầm đón nhận những tờ giấy báo tử trong đau đớn tột cùng. Nỗi đau ấy không chỉ là mất mát của riêng một người mẹ mà còn là biểu tượng cho biết bao bà mẹ Việt Nam đã hi sinh cả tuổi xuân, hạnh phúc và những điều thiêng liêng nhất vì độc lập dân tộc. Dù đau thương chồng chất, mẹ vẫn âm thầm chịu đựng, sống giàu đức hi sinh và lòng yêu nước. Qua đó, tôi càng thêm biết ơn thế hệ đi trước đã đánh đổi máu và nước mắt để đem lại cuộc sống hòa bình hôm nay. Mỗi người trẻ cần sống có lí tưởng, biết yêu thương gia đình, trân trọng hòa bình và góp sức xây dựng quê hương, đất nước ngày càng tốt đẹp hơn.

Giải thích:

Mẹ Thứ phải chịu “mười một vành tang”, liên tiếp nhận tin báo tử trong 25 năm, cho thấy sự hi sinh của mẹ. Từ đó, hình ảnh mẹ Thứ cho thấy nhiều bà mẹ Việt Nam đã âm thầm chịu đựng những mất mát riêng để góp phần vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, sự hi sinh ấy rất đáng được trân trọng, biết ơn và nhắc nhở thế hệ sau phải biết giữ gìn hòa bình.