Đọc hiểu Trở về quê nội (Lê Anh Xuân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Điệp từ “ta” được điệp lại nhiều lần kết hợp với một loạt những động từ “gặp lại”, “yêu”, “nhìn”, “say”, “ngắm”… nhằm thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và nỗi xúc động, bồi hồi của tác giả khi trở lại quê nhà sau bao năm năm xa cách.

Giải thích:

Hàng loạt động từ chỉ hoạt động và cảm xúc khiến khoảnh khắc trở về hiện lên đầy sống động. Cái tôi trữ tình như muốn nhìn ngắm, chạm vào và cảm nhận từng cảnh vật, con người thân thuộc của quê hương.

Những hình ảnh trong đoạn thơ đã thể hiện được vẻ đẹp và sức sống tiềm tàng, mãnh liệt của quê hương: xanh biếc bóng dừa, những mặt người ta yêu biết mấy, đoạn đường xưa. tiếng võng đưa, những bông trang trắng những bông trang hồng, con sông nước chẳng đổi dòng, hoa lục bình tím cả bờ sông.

Giải thích:

Những hình ảnh mang màu sắc tươi sáng, âm thanh thân thuộc và đặc biệt là hình ảnh “nước chẳng đổi dòng” cho thấy quê hương vẫn giữ được vẻ đẹp bình dị, tràn đầy sức sống dù đã trải qua chiến tranh và mất mát.

Âm thanh “kẽo kẹt…tiếng võng đưa”, “Ầu ơ…” đánh thức những kỉ niệm tuổi thơ thật đẹp, thật yên bình gắn với hình ảnh của bà, của mẹ trong cái tôi trữ tình của tác giả.

Giải thích:

Đây là những âm thanh rất đỗi quen thuộc của làng quê và tuổi thơ. Khi nghe lại, tác giả nhớ cảnh vật và  sống lại những tháng ngày bình yên, từ đó càng cảm nhận nỗi thương nhớ quê hương.

- Từ "tím" vốn là một tính từ (chỉ màu sắc) đã được chuyển đổi loại để sử dụng như một động từ (chỉ trạng thái, hành động lan tỏa, bao phủ của màu sắc).

- Tác dụng biểu đạt:

+ Khiến màu tím của hoa lục bình không còn tĩnh lặng mà trở nên sống động, có sức lan tỏa mạnh mẽ, nhuộm thắm và bao phủ lên toàn bộ không gian bến sông quê hương.

+ Diễn tả trọn vẹn sự xúc động, thổn thức trong lòng tác giả ngày trở về. Màu tím thủy chung của quê nhà như tràn ngập, chiếm trọn cả không gian lẫn tâm tưởng của người con xa xứ.

Đoạn văn tham khảo:

Trong câu thơ "Hoa lục bình tím cả bờ sông" của Lê Anh Xuân, từ “tím” đã có một sự chuyển đổi từ loại đầy nghệ thuật khi chuyển từ tính từ chỉ màu sắc sang động từ chỉ trạng thái hoạt động. Sự chuyển đổi này đã mang lại hiệu quả biểu đạt vô cùng sâu sắc. Biện pháp chuyển đổi từ loại không chỉ giúp định hình màu sắc đặc trưng của loài hoa lục bình, mà còn khiến màu sắc ấy trở nên sống động, có sinh mệnh và sức lan tỏa mạnh mẽ như đang chủ động "nhuộm" thắm cả không gian bờ sông quê hương. Qua đó, câu thơ không chỉ vẽ nên một bức tranh thiên nhiên vùng sông nước miền Tây đầy thơ mộng, bình dị mà còn diễn tả một cách tinh tế tâm trạng xúc động, da diết của tác giả khi đối diện với những kỷ niệm tuổi thơ vẫn vẹn nguyên, thủy chung sau bao năm tháng thăng trầm của bom đạn, chiến tranh.

Giải thích:

Nếu chỉ nói “bờ sông có hoa lục bình màu tím”, màu sắc chỉ được miêu tả tĩnh. Cách dùng “tím cả bờ sông” khiến màu tím như có sự vận động, lan tỏa, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp tràn đầy sức sống của quê hương trong cảm nhận đầy xúc động của người trở về.