Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Thăm thầy giáo cũ (Nguyễn Bùi Vợi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

...Thầy giảng cho con về đất nước nhân dân Để khi mặc lành không quên người áo vá

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi:

THĂM THẦY GIÁO CŨ

(Nguyễn Bùi Vợi)

...Thầy giảng cho con về đất nước nhân dân

Để khi mặc lành không quên người áo vá

Ăn miếng cơm nhớ bàn tay trồng khoai, dỡ củ

Câu ca dao đau đáu một đời.

Con ngước lên, con gặp mắt thầy

Đầm ấm quá, con thành trẻ nhỏ

Những vui buồn thầy lặng nghe con kể

Có lúc nào thầy không ở bên con?

Con nghe rất nhiều trong lặng im

Thầy thấu cả những điều con chưa nói

Phút giao cảm: thấy là tia nắng dọi

Con, cây xanh đang nảy lộc trong vườn.

Thầy tiễn con về. Phố lạnh hơi sương

Con để mãi bàn tay trong tay thầy ấm áp

Và con biết: đêm nay thầy lại thức...

(Hà Nội, 1980, Nguồn https://www.thivien.net)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong đoạn trích.

Phương pháp giải

Xác định người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

− Các nhân vật trữ tình là học trò.

Giải thích:

Đại từ “con” xuất hiện xuyên suốt đoạn thơ và trực tiếp kể, cảm nhận, bộc lộ sự yêu thương, biết ơn đối với “thầy”.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Theo tác giả, trong phút chia tay thầy, từ ngữ nào thể hiện nét đối lập giữa cảnh và tình?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ miêu tả cảnh vật và tình cảm trong cùng hoàn cảnh chia tay, sau đó chỉ ra sự đối lập.

Lời giải chi tiết

- Cảnh : Phố lạnh hơi sương .

- Tình : Bàn tay thầy ấm áp .

Giải thích:

“Lạnh” gợi không gian buốt giá, vắng vẻ, trong khi “ấm áp” gợi sự yêu thương, gần gũi của tình thầy trò. Sự đối lập giữa “lạnh” và “ấm áp” làm nổi bật hơi ấm tình người.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng biện pháp tu từ so sánh trong các dòng thơ sau:

"Phút giao cảm: thầy là tia nắng dọi

Con, cây xanh đang nảy lộc trong vườn."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hình ảnh được so sánh và làm rõ đặc điểm, ý nghĩa của hình ảnh đó trong việc thể hiện tình cảm.

Lời giải chi tiết

- BPTT : So sánh “thầy là tia nắng dọi”

- Tác dụng : Làm hình ảnh thơ trở nên sinh động, giàu sức gợi; khắc họa người thầy như nguồn ánh sáng, hơi ấm và sự sống giúp học trò trưởng thành, “nảy lộc”, qua đó thể hiện tình yêu thương, kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc của người học trò đối với thầy.

Giải thích:

“Tia nắng” đem ánh sáng và sức sống đến cho cây xanh; cũng vậy, người thầy bằng sự dạy dỗ, yêu thương đã giúp học trò có thêm tri thức, niềm tin và sức sống để trưởng thành. Vì thế, phép so sánh làm nổi bật vai trò của người thầy đối với học trò.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Nội dung dòng thơ "Và con biết: đêm nay thầy lại thức..". có ý nghĩa gì với anh, chị?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của hình ảnh “thầy lại thức” và liên hệ với tình cảm, sự hi sinh của người thầy.

Lời giải chi tiết

Dòng thơ "Và con biết: đêm nay thầy lại thức..." với em là một hình ảnh đẹp và xúc động về sự hi sinh thầm lặng của người thầy. Nó gợi lên hình ảnh một nhà giáo tận tâm, luôn trăn trở, lo lắng cho học trò. Câu thơ nhắc nhở em phải luôn biết ơn, trân trọng công lao dạy dỗ và phấn đấu học tập để không phụ lòng thầy cô.

Giải thích:

Sau khi chia tay, người học trò vẫn nghĩ đến việc “đêm nay thầy lại thức”, cho thấy sự quan tâm của thầy không dừng lại ở giờ học mà luôn âm thầm tiếp tục. Chi tiết ấy làm nổi bật sự hi sinh lặng lẽ và tình thương vô bờ bến của người thầy.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?