Đọc hiểu Ba mươi năm đời ta có Đảng (Tố Hữu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12
Đường thống nhất chân ta bước gấp
Miền Bắc ta xây đắp nhanh tay
Năm năm mới bấy nhiêu ngày
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Đường thống nhất chân ta bước gấp
Miền Bắc ta xây đắp nhanh tay
Năm năm mới bấy nhiêu ngày
Mà trông trời đất đổi thay đã nhiều …
Dân có ruộng, dập dìu hợp tác
Lúa mượt đồng, ấm áp làng quê
Chiêm mùa, cờ đỏ ven đê
Sớm trưa tiếng trống đi về trong thôn
Màu áo mới nâu non nắng chói
Mái trường tươi roi rói ngói son
Đã nghe nước chảy lên non
Đã nghe đất chuyển thành con sông dài
Đã nghe gió ngày mai thổi lại
Đã nghe hồn thời đại bay cao …
Núi rừng có điện thay sao
Nông thôn có máy làm trâu cho người
Đời hết kẻ sống lười ăn bám
Đời của ai dũng cảm hy sinh
Những người lao động quang vinh
Chúng ta là chủ của mình từ đây …
Nghìn năm giấc mộng đêm ngày
Ba mươi năm Đảng, hôm nay có mình.
(Trích Ba mươi năm đời ta có Đảng, Tố Hữu)
Câu 1
Em hãy xác định thể thơ của văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Đọc lướt toàn văn bản, quan sát cách gieo vần và cấu trúc câu để nhận biết thể thơ.
- Vận dụng kiến thức về các thể thơ đã học
Lời giải chi tiết
Thể thơ: Song thất lục bát.
Giải thích:
Bài thơ đan xen từng cặp câu 7 tiếng (song thất) và từng cặp câu 6 và 8 tiếng (lục bát). Số câu thơ trong mỗi khổ thơ và trong cả bài cũng không cố định.
Mở rộng
- Thơ song thất lục bát là thể thơ gồm cặp song thất (bảy tiếng) và cặp lục bát (sáu – tám tiếng) luân phiên kế tiếp nhau trong toàn bài.
- Gieo vần: Tiếng cuối của dòng thất đầu tiên hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất tiếp theo (vần trắc). Tiếng cuối của dòng thất tiếp theo hiệp vần với tiếng cuối của dòng lục (vần bằng). Tiếng cuối của dòng lục hiệp vần với tiếng thứ sáu của dòng bát (vần bằng). Tiếng cuối của dòng bát hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất kế đó (vần bằng) và cứ thế tiếp tục.
- Ngắt nhịp: Hai dòng thất được ngắt nhịp lẻ, thường là 3/4; dòng lục và dòng bát ngắt nhịp linh hoạt hơn (dòng lục thường ngắt nhịp 2/2/2, dòng bát thường ngắt nhịp 2/2/2/2).
- Thanh điệu: Về thanh điệu, thanh bằng (B) - trắc (T) của các tiếng ở một số vị trí trong câu thơ là cố định
Hãy tìm những từ láy được sử dụng trong đoạn thơ in đậm. Những từ ngữ ấy thể hiện điều gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Đọc kỹ, tìm kiếm các từ láy và liên hệ chúng với nội dung đoạn thơ.
- Vận dụng kiến thức về từ láy
Lời giải chi tiết
- Từ láy: "Dập dìu, ấm áp, roi rói".
- Ý nghĩa:
+ Thể hiện nhịp sống tươi vui, hạnh phúc tràn đầy, ấm no.
+ Gợi lên không khí hân hoan, rộn ràng, với những hình ảnh, màu sắc và âm thanh tràn ngập sức sống.
+ Phản ánh sự đổi thay mạnh mẽ, sự phát triển của miền Bắc dưới ánh sáng của Đảng và Cách mạng.
Giải thích:
“Dập dìu” gợi cảnh người dân đông vui, nhộn nhịp; “ấm áp” gợi cuộc sống yên vui, đủ đầy; “roi rói” nhấn mạnh vẻ tươi mới, tràn đầy sức sống của mái trường. Qua đó, tác giả làm nổi bật những đổi thay tích cực của đời sống và niềm vui trước sự khởi sắc của quê hương.
Mở rộng
- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.
- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.
- Từ láy được chia thành 2 loại:
+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.
+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn
- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, tình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.
Em hiểu như thế nào về hình ảnh thơ: “Đã nghe gió ngày mai thổi lại”?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Liên hệ hình ảnh “gió ngày mai” với bối cảnh thời đại trong bài thơ.
Lời giải chi tiết
Ý nghĩa:
+ “Gió ngày mai” là hình ảnh ẩn dụ, tượng trưng cho luồng gió mới, luồng gió của sự phát triển, của sự tiến bộ và văn minh trong thời đại mới.
+ Hình ảnh này thể hiện niềm tin, sự phấn khởi và lạc quan của tác giả trước những thành tựu mà đất nước đang đạt được nhờ sự lãnh đạo của Đảng.
+ Gợi lên khát vọng về một tương lai tươi sáng hơn cho dân tộc.
Giải thích:
“Gió” vốn là sự chuyển động của tự nhiên, ở đây được gắn với “ngày mai” nên gợi cảm giác về một luồng sinh khí mới đang đến. Đặt trong mạch thơ nói về điện, máy móc, cuộc sống mới và sự đổi thay của quê hương, “gió ngày mai” càng thể hiện niềm tin mãnh liệt vào sự phát triển của đất nước trong tương lai.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được thể hiện trong bốn dòng thơ dưới đây:
“Đã nghe nước chảy lên non
Đã nghe đất chuyển thành con sông dài
Đã nghe gió ngày mai thổi lại
Đã nghe hồn thời đại bay cao …”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm các biện pháp tu từ và phân tích cách chúng làm nổi bật ý nghĩa của đoạn thơ.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ:
+ Điệp ngữ: “Đã nghe”.
+ Liệt kê: “nước chảy lên non,” “đất chuyển thành con sông dài,” “gió ngày mai thổi lại,” “hồn thời đại bay cao.”
+ Ẩn dụ: “gió ngày mai”.
- Tác dụng:
+ Điệp ngữ tạo nhịp điệu hài hòa, khẳng định những thay đổi mạnh mẽ, tích cực của đất nước.
+ Hình ảnh liệt kê gợi lên sự phát triển toàn diện, sự trỗi dậy mạnh mẽ của đất nước.
+ Ẩn dụ “gió ngày mai” thể hiện niềm tin vào tương lai tươi sáng mà Đảng đã mang lại cho dân tộc.
Giải thích:
Điệp ngữ “Đã nghe” tạo nhịp thơ liên tiếp, dồn dập, thể hiện cảm nhận đầy phấn khởi của tác giả trước những chuyển biến mạnh mẽ của đất nước. Những hình ảnh “nước chảy lên non”, “đất chuyển thành con sông dài”, “gió ngày mai thổi lại”, “hồn thời đại bay cao” mở rộng từ sự thay đổi của thiên nhiên đến sự chuyển mình của thời đại. Qua đó, đoạn thơ làm nổi bật niềm vui, niềm tin và niềm tự hào của tác giả trước sức sống mới của đất nước.
Mở rộng
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
- Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Viết một đoạn văn (5-7 câu) trình bày suy nghĩ của em về niềm tin vào tương lai đất nước được thể hiện trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Liên hệ hiểu biết thực tế của bản thân
- Rút ra một bài học, một thông điệp ý nghĩa từ câu chuyện.
Lời giải chi tiết
Qua đoạn thơ, em cảm nhận được một niềm tin mãnh liệt và trong sáng về tương lai đất nước. Niềm tin ấy không phải là điều mơ hồ, mà xuất phát từ chính những đổi thay rất thực, rất sống động hằng ngày: từ ruộng lúa, mái trường đến ánh điện. Em thấy đó là niềm tin của một người đang sống trong thời đại mình làm chủ, nên mọi thứ đều có thể cải tạo và xây dựng được, thậm chí là khiến "nước chảy lên non". Điều đó khiến em suy nghĩ, niềm tin vào tương lai bao giờ cũng bắt nguồn từ những nỗ lực và thành quả của hiện tại. Tinh thần lạc quan ấy thật đáng trân trọng và cần thiết cho mọi thời đại, nhất là khi đất nước đứng trước những chặng đường mới.
Giải thích:
Niềm tin trong bài thơ được hình thành từ những thành quả và đổi thay đang diễn ra trong cuộc sống. Vì vậy, đoạn thơ nhắc nhở mỗi người rằng một tương lai tốt đẹp cần được tạo dựng bằng niềm tin, lao động và tinh thần lạc quan.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận