Đọc hiểu Đường tới thành phố (Hữu Thỉnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Những từ ngữ, hình ảnh diễn tả thời gian chờ đợi: “Hai mươi năm”, “mùa hạ”, “đêm”, “trời chóng tối”, “giỗ tết”, “những đêm trở trời trái gió”.

Giải thích:

Các chi tiết “hai mươi năm”, “bao nhiêu mùa hạ”, “tết”, “những đêm” cho thấy người chị đã phải chờ đợi trong một khoảng thời gian rất dài, năm tháng nối tiếp năm tháng trong cô đơn và mong ngóng.

- “Thiếu anh” là sự thiếu vắng người chồng; “thừa ra” là trạng thái lạc lõng, bơ vơ, không tìm thấy vị trí gắn kết trong các sinh hoạt gia đình, họ hàng.

- Câu thơ thể hiện tình cảnh cô đơn, lẻ loi và thiệt thòi tột cùng của người phụ nữ ở hậu phương. Trong những ngày sum họp, sự thiếu vắng người đàn ông của đời mình càng khiến người chị trở nên lạc lõng giữa niềm vui chung của mọi người.

Giải thích:

Trong những ngày họ hàng sum họp, người chị lại thiếu đi người chồng, nên niềm vui đoàn tụ càng làm nổi bật sự cô đơn của chị. Cách diễn đạt “thiếu” mà thành “thừa” diễn tả rất thấm thía nghịch cảnh của người phụ nữ thời chiến.

- Biện pháp hoán dụ: “Má lúm đồng tiền” là hình ảnh hoán dụ chỉ nhan sắc, nét duyên dáng thời con gái, rộng hơn là tuổi trẻ, thanh xuân của người chị.

-Tác dụng:

+ Làm tăng tính gợi hình, gợi cảm cho lời thơ.

+ Khắc họa bi kịch xót xa, người chị đã giấu kín, kìm nén và để thanh xuân, hạnh phúc cá nhân trôi đi âm thầm trong sự cô độc vì cuộc chiến tranh chia cắt.

+ Thể hiện sự trân trọng, cảm thông của nhà thơ trước sự hy sinh thầm lặng của những người phụ nữ Việt Nam thời chiến.

Giải thích:

“Má lúm đồng tiền” là một dấu hiệu cụ thể của vẻ đẹp người con gái, được dùng để gợi cả tuổi xuân và nhan sắc. Từ “chôn” khiến tuổi xuân hiện lên như một thứ bị vùi lấp, qua đó làm nổi bật sự mất mát mà chiến tranh gây ra cho hạnh phúc cá nhân của người chị.

- Chiến tranh không chỉ có máu xương đổ xuống nơi chiến trường mà còn có những ‘vết thương lòng” rỉ máu ở hậu phương. Đó là thanh xuân bị chôn vùi, là nỗi cô đơn đằng đẵng của những người mẹ, người chị.

- Hòa bình, độc lập ngày hôm nay được đổi bằng cái giá rất đắt, không chỉ bằng tính mạng của người ra đi mà còn bằng cả hạnh phúc, cuộc đời của người ở lại.

- Thế hệ trẻ cần biết ơn, trân trọng cuộc sống hòa bình; sống có lý tưởng, cống hiến để xứng đáng với những hy sinh thầm lặng ấy.

Đoạn văn tham khảo:

Chiến tranh đã đi qua, nhưng những vết thương lòng rỉ máu ở hậu phương vẫn luôn là nỗi đau nhức nhối, và hình tượng người chị trong đoạn trích Đường tới thành phố chính là một minh chứng đầy xót xa cho điều đó. Qua dòng thời gian đằng đẵng “hai mươi năm”, người chị đã âm thầm giấu kín nét duyên dáng, chôn vùi tuổi xuân bên mâm cơm lệch và chịu đựng nỗi cô đơn tột cùng để làm điểm tựa tinh thần vững chắc cho người lính nơi tiền tuyến. Sự hy sinh thầm lặng, vô điều kiện ấy đã khẳng định một sự thật: cái giá của hòa bình, độc lập ngày hôm nay không chỉ được đổi bằng máu xương của những người ra đi, mà còn bằng cả thanh xuân, hạnh phúc và nước mắt của những người ở lại. Đứng trước những mất mát to lớn vô bờ bến ấy, thế hệ trẻ hôm nay cần phải biết khắc sâu lòng tự hào, biết ơn sâu sắc đối với những thế hệ đi trước. Từ sự trân trọng quá khứ, mỗi chúng ta cần biến nhận thức thành hành động cụ thể, nỗ lực học tập, rèn luyện và cống hiến hết mình để bảo vệ và dựng xây đất nước ngày một giàu đẹp. Có như vậy, chúng ta mới xứng đáng với cuộc sống yên bình được tạo nên từ muôn vàn sự hy sinh thầm lặng mà vĩ đại của các mẹ, các chị năm xưa.

Giải thích:

Hình ảnh người chị chờ đợi hai mươi năm, sống cô đơn và “chôn tuổi xuân” cho thấy chiến tranh đã lấy đi cả tuổi trẻ và hạnh phúc của những người ở lại. Vì thế, cuộc sống hòa bình hôm nay là thành quả được đánh đổi bằng rất nhiều mất mát và hi sinh, cần được thế hệ sau trân trọng.