Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Tân xuất ngục học đăng sơn (Hồ Chí Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Vân ửng trùng sơn, sơn ủng vân, Giang tâm như kính tịnh vô trần;

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TÂN XUẤT NGỤC HỌC ĐĂNG SƠN

(Mới ra tù, tập leo núi)

Hồ Chí Minh

Phiên âm:

Vân ửng trùng sơn, sơn ủng vân,

Giang tâm như kính tịnh vô trần;

Bồi hồi độc bộ Tây Phong Lĩnh

Dạo vọng Nam thiên ức cố nhân

Dịch nghĩa:

Mây ôm dãy núi, núi ôm mây,

Lòng sông như gương, không chút bụi;

Một mình bồi hồi dạo bước trên đỉnh núi Tây Phong

Trông về phía trời Nam xa xăm nhớ bạn cũ.

Dịch thơ:

Núi ấp ôm mây, mây ấp núi,

Lòng sông gương sáng, bụi không mờ;

Bồi hồi dạo bước Tây Phong Lĩnh,

Trông lại trời Nam, nhớ bạn xưa.

Nam Trân dịch

(Hồ Chí Minh, Nhật ký trong tù và những bài thơ khác, NXB Đồng Nai, tr.131)

Câu 1

Chỉ ra những dấu hiệu xác định thể thơ của bài thơ trên.

Phương pháp giải

Dựa vào số câu, số tiếng và đặc điểm niêm luật của bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt/ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

- Dấu hiệu: Cả bài có 4 câu, mỗi câu có 7 chữ/ tiếng.

Giải thích:

Bài thơ gồm bốn câu thơ, mỗi câu bảy tiếng => Thất ngôn tứ tuyệt.

Mở rộng

- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.

- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.

- Luật bằng trắc:

+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).

+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).

- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).

- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).

- Bố cục:

+ Câu 1 (Khai – Mở bài): Giới thiệu nội dung, khung cảnh, cảm xúc.

+ Câu 2 (Thừa – Tiếp nối): Mở rộng thêm ý thơ.

+ Câu 3 (Chuyển – Chuyển ý, tạo cao trào hoặc bước ngoặt).

+ Câu 4 (Hợp – Kết bài, kết luận hoặc tạo dư âm).

Link tham khảo: Thơ tứ tuyệt Đường luật là gì?

Câu 2

Ở hai câu thơ đầu, bức tranh thiên nhiên được miêu tả qua những hình ảnh nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc và tìm hình ảnh miêu tả bức tranh thiên nhiên ở hai câu thơ đầu.

Lời giải chi tiết

Ở hai câu thơ đầu, thiên nhiên được miêu tả qua những hình ảnh: núi (ôm mây), mây (ấp núi), lòng sông (sáng như gương).

Giải thích:

Các hình ảnh “mây”, “núi”, “sông” tạo nên một bức tranh thiên nhiên cao rộng, trong trẻo, hài hòa và yên bình.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích hiệu quả của biện pháp nghệ thuật so sánh trong câu thơ: "Giang tâm như kính tịnh vô trần" (Lòng sông như gương, không chút bụi).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định đối tượng và từ ngữ so sánh, sau đó làm rõ đặc điểm được nhấn mạnh.

Lời giải chi tiết

Hiệu quả của biện pháp nghệ thuật so sánh trong câu thơ: Giang tâm như kính tịnh vô trần (Lòng sông như gương, không chút bụi).

- Hình ảnh so sánh: Lòng sông với tấm gương (kính); từ so sánh: như.

- Nhấn mạnh vẻ đẹp trong sáng, phẳng lặng của lòng sông; qua đó hàm ý khẳng định vẻ đẹp trong sạch, không hề vẩn đục của nhân cách, tâm hồn con người.

- Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ.

Giải thích:

“Lòng sông như gương” trước hết là hình ảnh tả thực vẻ đẹp của dòng sông. Tuy nhiên, trong mạch thơ, hình ảnh “tịnh vô trần” còn gợi liên tưởng đến một tâm hồn trong sạch, không bị hoàn cảnh tù đày làm khuất phục hay vẩn đục.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Anh chị hiểu như thế nào về nội dung của những câu thơ:

"Bồi hồi dạo bước Tây Phong Lĩnh,

Trông lại trời Nam, nhớ bạn xưa."

Xem lời giải

Câu 5

Từ hoàn cảnh ra đời của bài thơ, anh /chị hãy rút ra một bài học ý nghĩa cho bản thân (trình bày trong khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra bài học ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Hoàn cảnh ra đời của bài thơ: Bài thơ được sáng tác khoảng giữa tháng 9-1943, ngay sau khi được trả tự do. Lúc này, sức khoẻ của Người suy kiệt nên tập leo núi mỗi ngày để phục hồi.

- Bài học cho bản thân: Luôn kiên cường, mạnh mẽ; không được khuất phục trước khó khăn, thử thách của cuộc đời,…

Đoạn văn tham khảo:

Bài thơ được sáng tác khi Bác vừa thoát khỏi cảnh tù đày, sức khỏe suy kiệt nhưng vẫn kiên trì leo núi mỗi ngày để rèn luyện thể lực, đã để lại cho bản thân em một bài học về tinh thần tự lực và ý chí kiên cường. Cuộc sống luôn ẩn chứa những nghịch cảnh và thử thách bất ngờ, có thể đẩy chúng ta vào những hoàn cảnh kiệt quệ nhất. Thay vì buông xuôi hay than vãn, mỗi người cần học cách đối diện bằng một tinh thần thép, chủ động rèn luyện cả thể chất lẫn ý chí để đứng dậy sau vấp ngã. Chính thái độ sống tích cực, không khuất phục trước gian nguy mới là chìa khóa giúp chúng ta vượt qua mọi giới hạn và làm chủ cuộc đời mình.

Giải thích:

Bài học xuất phát trực tiếp từ hoàn cảnh của Hồ Chí Minh: sau nghịch cảnh vẫn chủ động đứng dậy, rèn luyện và giữ vững tinh thần.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?