Đọc hiểu Chiếc lá đầu tiên (Hoàng Nhuận Cầm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Biện pháp tu từ sử dụng trong đoạn thơ trên:

Điệp từ (Nỗi nhớ....nhớ)

Câu hỏi tu từ (trong câu Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi?)

Giải thích:

Sự lặp lại dày đặc của “nhớ” và “nỗi nhớ” nhấn mạnh nỗi nhớ da diết, dồn dập về em, về mẹ, về trường lớp và những kỉ niệm xưa. Câu hỏi “Bạn có nhớ...” không nhằm tìm kiếm câu trả lời mà là lời gọi, lời gợi nhắc, qua đó bộc lộ sự lưu luyến và mong muốn được cùng người bạn chia sẻ những kỉ niệm tuổi học trò.

- Biện pháp tu từ: Nhân hóa.

- Hiệu quả nghệ thuật: Khiến thời gian trở nên hữu hình, có sự sống và cảm xúc như con người; gợi cảm giác thời gian trôi qua nhẹ nhàng nhưng không thể níu giữ, đồng thời nhấn mạnh sự xa cách của tuổi thơ và những kỉ niệm học trò.

Giải thích:

“Thời gian” vốn không có “tiếng thở”, nhưng được tác giả hình dung như một con người đang khẽ thở. Cách diễn đạt ấy làm cái trôi đi của thời gian trở nên tinh tế, gần gũi và thấm đẫm cảm xúc, qua đó khơi sâu nỗi tiếc nuối trước những năm tháng đã qua.

- Nỗi nhớ da diết, sự lưu luyến đối với mái trường, lớp học, thầy cô và bạn bè.

- Sự tiếc nuối, bâng khuâng trước những năm tháng tuổi học trò đã qua.

- Xúc động trước tình cảm trong sáng của tuổi học trò, trong đó có những rung động đầu đời.

- Trân trọng vẻ đẹp của tuổi trẻ và những kỉ niệm học đường.

Giải thích:

Hàng loạt hình ảnh như “chùm phượng hồng”, “tiếng ve”, “lớp học”, “sân trường”, “trán thầy”, cùng những kỉ niệm hồn nhiên của bạn bè đã tái hiện một thế giới học trò trong trẻo. Khi tất cả chỉ còn là hồi ức, nhân vật trữ tình càng cảm nhận rõ sự quý giá và không thể trở lại của những năm tháng ấy.

- Hãy biết trân trọng từng khoảnh khắc quý giá của tuổi học trò, những kỷ niệm bên mái trường, thầy cô và bạn bè khi còn có thể.

+ Thời gian một đi không trở lại, tuổi trẻ và thời hoa niên hồn nhiên rồi cũng sẽ qua đi như quy luật tất yếu của cuộc sống. Nếu không biết nâng niu và sống trọn vẹn với những tháng ngày ấy, khi trưởng thành ngoảnh lại, chúng ta sẽ chỉ còn biết tiếc nuối những "chiếc lá buổi đầu tiên" đã mãi mãi rời cành.

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài thơ Chiếc lá đầu tiên của Hoàng Nhuận Cầm, thông điệp ý nghĩa nhất mà em rút ra được cho bản thân chính là lòng trân trọng và nâng niu từng khoảnh khắc quý giá của tuổi học trò dưới mái trường. Sở dĩ em lựa chọn thông điệp này là bởi thời gian và tuổi trẻ mang một quy luật vô cùng nghiệt ngã: một đi không bao giờ trở lại. Những ký ức về lớp học, tiếng ve, chùm phượng vĩ, và đặc biệt là công ơn của thầy cô hay những tình cảm trong sáng đầu đời đều là những mảnh ghép thanh xuân đẹp đẽ nhất trong cuộc đời mỗi người. Hiểu được điều đó, bản thân em tự nhắc nhở mình cần phải sống hết mình, trân trọng những người bạn xung quanh, nỗ lực học tập để không phải tiếc nuối ngoảnh lại khi thời gian trôi qua, để thanh xuân luôn là một ký ức vẹn nguyên và hạnh phúc.

Giải thích:

Những hình ảnh về tiếng ve, hoa phượng, lớp học, sân trường, thầy cô, bạn bè và tình cảm đầu đời đều đã trở thành kí ức. Nỗi nhớ và sự tiếc nuối của nhân vật trữ tình cho thấy những điều tưởng như bình dị ấy chỉ thực sự được nhận ra là quý giá khi đã đi qua. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng hiện tại, yêu thương những người bên cạnh và sống hết mình với tuổi trẻ.