+ Hình ảnh người mẹ tảo tần, vất vả: "Những hạt ngô – những giọt lệ của mẹ". Hạt ngô gắn liền với sự hy sinh, nỗi nhọc nhằn của mẹ.
+ Hình ảnh của sự thiếu thốn, đói nghèo: "Những mắt tròn xoe đói khát em thơ". Ánh mắt của những đứa em thơ ngây vì thiếu ăn.
=> Như vậy, "Từng hạt ngô rơi" không chỉ là hình ảnh tả thực mà còn là điểm chạm đánh thức cả một miền ký ức sâu sắc về tuổi thơ gian khó nhưng đầy ắp tình thân.
Giải thích:
Hạt ngô trở thành điểm gợi nhớ, đánh thức cả một miền kí ức tuổi thơ nghèo khó nhưng thấm đẫm tình mẹ và tình thân gia đình.
Mở rộng
- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp điệp cấu trúc trong đoạn thơ:
"áp bắp ngô lên má
Hình như là nồng ráp ổ rơm?
Hình như là bờ vai cha mằn mặn
Che gió mùa, ấp ủ… nửa đêm…"
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ điệp cấu trúc
- Chỉ ra biểu hiện và phân tíhc tác dụng
Lời giải chi tiết
- Biện pháp điệp cấu trúc: Lặp lại cấu trúc "Hình như là..." ở hai dòng thơ liên tiếp:
+ Hình như là nồng ráp ổ rơm?
+ Hình như là bờ vai cha mằn mặn
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh dòng hồi tưởng: Việc lặp lại cấu trúc gợi tả dòng suy tư, cảm xúc đang tuôn trào, nối tiếp trong tâm trí nhân vật "tôi". Trạng thái "hình như" thể hiện sự mơ hồ, chập chờn của ký ức nhưng lại vô cùng chân thực và xúc động.
+ Gợi tả cảm giác ấm áp, thân thương: Liên kết hình ảnh bắp ngô nóng hổi với những kỷ niệm về ổ rơm ấm áp, về bờ vai vững chãi, mặn mòi mồ hôi của cha, tô đậm tình cảm gia đình thiêng liêng, sự bao bọc, che chở của cha mẹ giữa cuộc đời gian khó.
+ Tạo nhịp điệu: Góp phần tạo nên nhịp điệu tha thiết, sâu lắng cho đoạn thơ, thể hiện cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến của nhân vật "tôi" khi nhớ về quá khứ.
Giải thích:
Cụm từ “Hình như là” cho thấy nhân vật “tôi” đang từ hương vị, hơi ấm của bắp ngô mà liên tưởng đến những kỉ niệm tuổi thơ. Sự lặp lại khiến mạch hồi tưởng được nối tiếp tự nhiên, làm nổi bật nỗi nhớ và tình yêu đối với cha mẹ, gia đình.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Sau khi đọc đoạn trích, em rút ra được thông điệp gì có ý nghĩa nhất? Vì sao?
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Liên hệ từ nội dung văn bản, khái quát thành bài học nhân sinh.
- Lựa chọn thông điệp sâu sắc nhất và giải thích bằng lý lẽ, dẫn chứng từ bài thơ.
Lời giải chi tiết
- Thông điệp có ý nghĩa nhất: Em rút ra được thông điệp về sự trân trọng vẻ đẹp tâm hồn và nghị lực sống của những người lao động nghèo khó, lam lũ.
- Vì :
+ Đoạn trích khắc họa hình ảnh những người đàn bà bán ngô nướng với vẻ ngoài "nhem nhuốc" nhưng ẩn chứa bên trong là "bao ngọt lành, nóng hổi" – đó là vẻ đẹp của sự tần tảo, hy sinh ("bán dần từng mảnh đời mình nuôi con").
+ Hình ảnh cuối bài thơ ("thổi hồng bếp lửa", "xoay những mảnh đời dù cháy vẫn còn thơm") là một hình ảnh giàu sức gợi, ca ngợi nghị lực sống mạnh mẽ, khả năng giữ gìn phẩm chất tốt đẹp ("còn thơm") ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn, cơ cực ("dù cháy") của họ.
+ Sự đồng cảm, thấu hiểu của nhân vật "tôi" cũng nhắc nhở chúng ta cần có cái nhìn sâu sắc, biết vượt qua vẻ bề ngoài để cảm nhận và trân trọng giá trị đích thực của con người, đặc biệt là những người lao động bình dị.
Giải thích:
Những người đàn bà bán ngô tuy “nhem nhuốc” bên ngoài nhưng bên trong lại chứa “bao ngọt lành, nóng hổi”, phải “bán dần từng mảnh đời mình nuôi con”. Hình ảnh “xoay những mảnh đời dù cháy vẫn còn thơm” cho thấy dù cuộc sống nhiều nhọc nhằn, họ vẫn giữ được sự tần tảo, tình yêu thương và phẩm chất tốt đẹp. Vì vậy, mỗi người cần biết nhìn sâu vào hoàn cảnh, biết đồng cảm và trân trọng giá trị của những con người bình dị.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Đoạn trích là câu chuyện của người đàn bà bán ngô nướng vất vả. Từ đó, hãy trình bày suy nghĩ về những điều cần làm để trân trọng cuộc sống, trân trọng những điều mình đang có (trình bày 5 – 7 dòng).
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Căn cứ vào nội dung văn bản và liên hệ bản thân
- Từ nội dung đoạn trích, đặc biệt là hình ảnh người đàn bà bán ngô vất vả, bày tỏ quan điểm cá nhân một cách ngắn gọn, chân thành, giàu tính thực tiễn.
Lời giải chi tiết
Từ hình ảnh người đàn bà bán ngô vất vả, để trân trọng cuộc sống và những gì mình đang có, chúng ta cần nhận thức về giá trị của lao động, dù là những công việc bình dị nhất. Chúng ta nên học cách đồng cảm, sẻ chia với những mảnh đời khó khăn hơn mình, không thờ ơ hay rẻ rúng họ. Đồng thời, ta cần biết ơn những gì mình đang có, từ những bữa ăn, mái ấm gia đình, đến cơ hội học tập bởi đó có thể là mồ hôi, nước mắt, thậm chí là "mảnh đời" của cha mẹ, của những người đã hy sinh cho ta. Sống có trách nhiệm, nỗ lực vươn lên cũng là một cách trân trọng cuộc sống ý nghĩa.
Giải thích:
Những điều tưởng như bình thường trong cuộc sống có thể được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và sự hi sinh của người khác. Nhận ra điều đó giúp mỗi người biết sống biết ơn, yêu thương và trân trọng hơn những gì mình đang có.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận