Đọc hiểu Tiếng hát trong rừng (Hữu Thỉnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12
Nhạc làm trong rừng em hát giữa Trường Sơn
Người sốt rét hát cho người sốt rét
Đường ngồn ngang đường đất còn cháy khét
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
TIẾNG HÁT TRONG RỪNG
Hữu Thỉnh
Nhạc làm trong rừng em hát giữa Trường Sơn
Người sốt rét hát cho người sốt rét
Đường ngổn ngang đường đất còn cháy khét
Cây mát cho người người mát cho nhau
Nhạc ở trong đàn đàn có gì đâu
Rừng bồng chao nghiêng trước sợi dây mỏng mảnh
Người bỗng bồn chồn tốt tươi náo động
Tay vẫy tay mình mà tưởng nắm tay ai
Em hát về rừng em hát về cây
Em hát về người đang nghe em hát
Anh bỗng quên vừa qua cơn sốt
Rừng bỗng quên vừa trận bom đau
Anh vịn vào tiếng hát vượt gian lao
Những năm Trường Sơn bạn bè trong trẻo quá
Tiếng hát đi rồi căn hồm còn đó
Thành chiếc hộp đàn giữa lòng đất âm sâu.
Trường Sơn 1974
(Trích Tiếng hát trong rừng, Hữu Thỉnh, Trường Sơn – Đường khát vọng, NXB Chính trị Quốc gia, 2009)
Câu 1
Chỉ ra từ ngữ dùng để chỉ nhân vật trữ tình trong văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm những từ ngữ trực tiếp gọi hoặc xưng hô với chủ thể đang bộc lộ cảm xúc trong bài thơ.
Lời giải chi tiết
Từ ngữ dùng để chỉ nhân vật trữ tình“anh”
Giải thích:
Nhân vật “anh” là người trực tiếp cảm nhận tác động của tiếng hát, từ đó bộc lộ những rung động, cảm xúc và hồi ức về những năm tháng Trường Sơn.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Tìm những từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự đổi thay của thiên nhiên và con người trước âm thanh tiếng đàn ở khổ thơ thứ hai.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc khổ thơ thứ hai, tìm những từ ngữ cho thấy thiên nhiên và con người có sự thay đổi khi tiếng đàn vang lên.
Lời giải chi tiết
Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự tác động của tiếng đàn tới thiên nhiên và con người ở khổ hai
- Rừng bỗng chao nghiêng
- Người bồn chồn tốt tươi náo động, tay vẫy tay mình tưởng nắm tay ai
Giải thích:
Các từ “chao nghiêng”, “bồn chồn”, “tốt tươi”, “náo động” cho thấy tiếng đàn đã làm không gian rừng núi trở nên sinh động và đánh thức sức sống, niềm vui trong con người.
Mở rộng
- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai dòng thơ:
"Anh bỗng quên vừa qua cơn sốt
Rừng bỗng quên vừa trận bom đau"
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định hình ảnh được gọi, tả như con người và phân tích tác dụng về nội dung, nghệ thuật, cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ Nhân hóa: Rừng bỗng quên vừa trận bom đau.
- Hiệu quả:
+Tô đậm sức mạnh diệu kì của tiếng đàn. Nhân hóa trong câu thơ này khiến cho tiếng hát không chỉ là một âm thanh, mà là một sức mạnh tinh thần, có khả năng làm dịu đi những đau đớn về thể xác và tâm hồn.“Rừng bỗng quên vừa trận bom đau” tiếng đàn như liều thuốc quý giá giúp thiên nhiên hồi phục,vượt qua sự tàn phá của chiến tranh
+ Giúp câu thơ gợi hình, gợi cảm, diễn đạt ấn tượng, sự vật có cảm xúc như con người.
+Thể hiện tình cảm yêu quý, tự hào, trân trọng âm thanh của tiếng đàn đồng thời ca ngợi tinh thần dũng cảm của những người lính, thanh niên xung phong thời kì chống Mỹ.
Giải thích:
“Quên” vốn là trạng thái tâm lí của con người nhưng được dùng cho “rừng”, khiến thiên nhiên như có tâm hồn và cùng con người vượt qua đau thương. Cách nhân hóa làm nổi bật sức mạnh tinh thần của tiếng hát, đồng thời thể hiện sự trân trọng, yêu mến của tác giả đối với đời sống tinh thần của những người lính Trường Sơn.
Mở rộng
Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
Dựa vào những tác động của tiếng hát đối với con người và thiên nhiên để xác định ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh này.
Lời giải chi tiết
-Tiếng đàn giữa rừng Trường Sơn mang biểu tượng cho tinh thần lạc quan, lãng mạn, của những người lính trẻ trong những năm tháng chống Mỹ ác liệt.
-Tiếng đàn không chỉ là một âm thanh, mà là hiện thân của ý chí, là điểm tựa tinh thần giúp "anh" và những người đồng đội vượt qua thử thách, nỗi đau và cả cái chết.Tiếng hát cất lên giữa Trường Sơn không chỉ xoa dịu nỗi đau, giúp người lính quên đi sốt rét,bom đạn mà còn tiếp thêm sức mạnh để họ vượt qua gian lao.Đó là âm thanh của hy vọng, của tình người,của một Trường Sơn kiên cường nhưng cũng đầy chất thơ, mãi ngân vang trong ký ức và lịch sử.
Giải thích:
Tiếng hát vang lên giữa “đường ngổn ngang”, “đất còn cháy khét”, giữa cơn sốt và những trận bom, vì thế nó càng làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của con người trong hoàn cảnh khắc nghiệt: vẫn biết yêu thương, vui sống, động viên nhau và hướng về phía trước.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Từ nội dung của văn bản, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về tinh thần lạc quan trong những hoàn cảnh khắc nghiệt.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ ý nghĩa của tiếng hát trong bài thơ, rút ra vai trò của tinh thần lạc quan khi con người đối diện với nghịch cảnh.
Lời giải chi tiết
- Nội dung của bài thơ: Bài thơ khắc họa ý nghĩa lớn lao của tiếng hát trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, đó là biểu tượng của tinh thần lạc quan, tìm thấy niềm vui trong những hoàn cảnh gian khổ.
- Tinh thần lạc quan trong những hoàn cảnh khắc nghiệt là nguồn sức mạnh to lớn giúp con người vượt qua thử thách, chông gai. Dù đối mặt với bệnh tật,bom đạn, những con người ở Trường Sơn vẫn giữ cho mình niềm tin và tiếng hát, biến khó khăn thành động lực để vươn lên. Chính sự lạc quan ấy đã thắp sáng hy vọng và tiếp thêm động lực cho những người đồng đội cùng nhau vượt qua cuộc chiến cam go.
- Lạc quan còn là cách để con người xoa dịu nỗi đau và tìm thấy niềm vui nhỏ bé giữa bão tố cuộc đời. Khi tất cả những điều khắc nghiệt nhất dường như bao trùm, một tiếng hát, một nụ cười vẫn đủ để sưởi ấm trái tim, xóa tan mệt mỏi và khổ đau. Chính vì thế, lạc quan trở thành điểm tựa tinh thần, giúp mỗi người thêm kiên cường và bền bỉ đối mặt với cuộc sống.
Đoạn văn tham khảo:
Tinh thần lạc quan trong những hoàn cảnh khắc nghiệt chính là nguồn sức mạnh to lớn giúp con người vượt qua mọi thử thách, chông gai của cuộc đời. Minh chứng rõ nét là những người lính Trường Sơn năm xưa, dù đối mặt với bom đạn và bệnh tật hiểm nghèo, vẫn giữ vững niềm tin và cất cao tiếng hát để biến gian khổ thành động lực vươn lên. Tiếng hát hay một nụ cười rạng rỡ giữa chiến trường không chỉ sưởi ấm những trái tim kiên cường mà còn thắp sáng hy vọng, tiếp thêm sức mạnh cho đồng đội cùng nhau vượt qua cuộc chiến cam go. Bên cạnh đó, sự lạc quan còn là liều thuốc kỳ diệu giúp xoa dịu nỗi đau, giúp con người tìm thấy những niềm vui nhỏ bé ngay giữa giông bão cuộc đời để xóa tan mệt mỏi và khổ đau. Khi biết nhìn nhận mọi việc bằng lăng kính tích cực, chúng ta sẽ không bị khuất phục trước nghịch cảnh mà luôn tìm thấy lối đi trong bóng tối. Vì vậy, lạc quan chính là điểm tựa tinh thần vững chắc giúp mỗi người thêm kiên cường, bền bỉ và bản lĩnh đối mặt với mọi biến động của cuộc sống.
Giải thích:
Trong bài thơ, tiếng hát giúp người lính “quên vừa qua cơn sốt”, giúp “vượt gian lao”. Điều đó cho thấy khi có tinh thần lạc quan, con người có thể xoa dịu những mệt mỏi, củng cố ý chí và tiếp tục tiến về phía trước dù hoàn cảnh còn nhiều khó khăn.
Danh sách bình luận