Viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích hiệu quả của sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình trong đoạn trích: "Mẹ sầu đau nghiêng xuống bên mình… và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!..." trong Đêm giao thừa (Chế Lan Viên)

Dàn ý

1. Mở đoạn

- Giới thiệu vấn đề: Khẳng định sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố tự sự và trữ tình trong đoạn trích "Đêm giao thừa" của Chế Lan Viên.

- Nêu khái quát hiệu quả: Tạo nên chiều sâu cảm xúc, vừa tái hiện sinh động không gian đêm giao thừa ấm áp, vừa bộc lộ niềm xúc động nghẹn ngào của nhân vật "tôi".

2. Thân đoạn

- Yếu tố tự sự (Sự việc, chi tiết):

+ Biểu hiện: Các hành động, lời nói ân cần của người mẹ ("Dậy thôi con!", đưa thau nước rửa mặt, đưa quần áo mới) kết hợp với khung cảnh chuẩn bị lễ giao thừa trên sân gạch.

+ Tác dụng: Tái hiện chân thực không gian gia đình đầm ấm, thiêng liêng trong khoảnh khắc chuyển giao năm mới.

- Yếu tố trữ tình (Ngôn ngữ, cảm xúc):

+ Biểu hiện: Những từ ngữ bộc lộ trực tiếp cảm xúc ("sợ em tôi", "vụt sáng lên như nến", "run run tôi dở từng nét gấp", "lòng ơi"), các hình ảnh so sánh giàu chất thơ.

+ Tác dụng: Diễn tả tinh tế nội tâm nhân vật "tôi" – sự thức tỉnh của tình mẫu tử thiêng liêng, lòng biết ơn sâu sắc và nỗi xót xa trước những nhọc nhằn, hy sinh của mẹ.

3. Kết đoạn

Tổng kết: Sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình đã biến một khoảnh khắc đời thường thành một trang văn dạt dào tình mẫu tử, thấm đẫm chất thơ và nhân văn sâu sắc.

Gợi ý một số từ khóa để viết đoạn văn: Mẹ sầu đau, ngọt ngào, run run, tình thương, biết ơn, sự hòa quyện, chất thơ, chiều sâu nội tâm.

Bài siêu ngắn Mẫu 1

Đoạn trích "Đêm giao thừa" của Chế Lan Viên là một bức tranh đính kết tài tình giữa yếu tố tự sự và trữ tình, biến khoảnh khắc chuyển giao đất trời thành một miền sâu thẳm của tâm hồn. Phương diện tự sự được khắc họa qua chuỗi chi tiết sinh động: lời gọi ngọt ngào "Dậy thôi con!", mâm lễ vật với "hai mươi tám ngọn Thơ" trên sân gạch, cho đến hành động mẹ chuẩn bị sẵn thau nước rửa mặt và đưa bộ quần áo mới. Thế nhưng, mạch văn không dừng lại ở việc kể chuyện. Đan xen vào đó là mạch trữ tình ngoại cảm vô cùng mãnh liệt qua ngôn ngữ độc thoại nội tâm đầy xao xuyến. Cảm giác "vụt sáng lên như nến" hay hành động "run run tôi dở từng nét gấp" đã chạm đến góc khuất tinh tế nhất của tình mẫu tử. Sự kết hợp này giúp người đọc không chỉ nhìn thấy một khung cảnh giao thừa nghèo khó nhưng ấm áp, mà còn cảm nhận trọn vẹn lòng biết ơn nghẹn ngào, sự thấu cảm sâu sắc của người con trước tấm lòng hy sinh thầm lặng của mẹ.

Bài siêu ngắn Mẫu 2

Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tự sự và trữ tình trong đoạn trích đã nâng tầm một cử chỉ sinh hoạt đời thường thành một khúc ca thiêng liêng về tình mẫu tử. Nền tảng tự sự được dựng lên qua các sự việc cụ thể: mẹ gọi dậy đón giao thừa, mẹ chu đáo lo từng chút một từ nước súc miệng đến chiếc áo phẳng phiu lấy từ hòm. Bằng giọng văn vừa chân thực vừa đậm chất thơ, Chế Lan Viên đã khéo léo lồng ghép các yếu tố trữ tình qua hình ảnh so sánh tinh tế "Tình thương mẹ ở tôi vụt sáng lên như nến" hay tiếng gọi thổn thức "lòng ơi!". Sự hòa quyện ấy tạo nên hiệu quả nghệ thuật đặc biệt: phần tự sự làm điểm tựa hiện thực để phần trữ tình thăng hoa, bộc lộ nỗi niềm cảm động trước tuổi già và những nhọc nhằn gánh chịu của mẹ. Qua đó, đoạn văn để lại dư âm sâu sắc trong lòng độc giả về sự thức tỉnh của tình yêu thương gia đình trong khoảnh khắc thiêng liêng nhất của năm mới.

Bài siêu ngắn Mẫu 3

Trong đoạn trích "Đêm giao thừa", Chế Lan Viên đã khéo léo đan cài giữa yếu tố tự sự và trữ tình để khắc họa một cách chân thực lẫn xúc động vẻ đẹp của tình mẫu tử. Yếu tố tự sự dẫn dắt người đọc qua các chi tiết cụ thể: hình ảnh sân gạch với ba chiếc án, hai mươi tám ngọn nến lung linh và những lời dặn dò, chăm sóc ân cần của người mẹ. Trên bề mặt tự sự ấy, yếu tố trữ tình bùng nổ qua hệ thống ngôn ngữ giàu cảm xúc và nhịp điệu nội tâm: từ sự ngỡ ngàng trước không gian ảo diệu của chiêm bao đến cái "run run" khi dở từng nét áo và hơi lạnh lẫn mùi thơm phảng phất. Sự kết hợp này tạo ra sự cộng hưởng mạnh mẽ: hiện thực đời thường qua lăng kính trữ tình bỗng trở nên lung linh, huyền ảo. Đoạn văn không chỉ tái hiện một khoảnh khắc giao thừa ấm áp mà còn truyền tải thông điệp sâu sắc về sự thấu hiểu, lòng tri ân sâu nặng đối với những hy sinh thầm lặng của mẹ.

Bài tham khảo Mẫu 1

Đoạn trích là một bản sonata dịu dàng mà đượm buồn về tình mẫu tử, nơi ranh giới giữa tự sự và trữ tình bị xóa nhòa bởi những con sóng cảm xúc dâng trào. Phương thức tự sự đóng vai trò là khung nền vững chãi với các chi tiết sống động: từ bệ thờ nhị thập bát tú lung linh ánh nến trên sân gạch đến sự ân cần trong từng cử chỉ chăm sóc của mẹ. Ôm ấp lấy khung cảnh ấy là một dòng chảy trữ tình mãnh liệt, tuôn chảy từ thế giới nội tâm u hoài của nhân vật "tôi". Ngôn ngữ văn xuôi bỗng hóa thành thơ qua những hình ảnh giàu sức gợi: "trong hồn xao xuyến cả trời mây chưa rụng của chiêm bao", hay cái chạm nhẹ đầy xúc động vào hơi lạnh lẫn mùi thơm của chiếc áo cũ. Sự kết hợp này tạo ra một hiệu quả thẩm mỹ độc đáo: hiện thực được thăng hoa qua lăng kính tình mẫu tử, biến một đêm giao thừa đơn sơ thành miền ký ức linh thiêng, vĩnh cửu trong tâm hồn người con. 

Bài tham khảo Mẫu 2

Đến với "Đêm giao thừa" của Chế Lan Viên, ta thấy nghệ thuật kết hợp giữa tự sự và trữ tình đạt đến độ tinh luyện, biến một lát cắt đời thường thành một vùng trời chiêm nghiệm sâu sắc. Dưới bàn tay tài hoa của nhà văn, những sự việc tưởng chừng đơn giản – mẹ gọi dậy đón giao thừa, mẹ chuẩn bị thau nước, mẹ đưa quần áo – lại trở thành những cái mốc đánh dấu sự chuyển biến của tâm linh. Đan xen vào dòng kể ấy là tiếng lòng thổn thức, là sự bừng ngộ đớn đau nhưng ngọt ngào trước tuổi già và những khổ đau riêng của mẹ. Câu kết "...và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!" như một nốt lặng buốt nhói, kết tinh toàn bộ tình cảm thiêng liêng. Sự dung hòa nhịp nhàng giữa chất kể chuyện chân thực và chất trữ tình nồng đượm đã trao cho đoạn văn một sức sống nội sinh mạnh mẽ, khơi gợi ở người đọc niềm xúc động bồi hồi và bài học sâu sắc về sự thấu cảm, tri ân đấng sinh thành. 

Bài tham khảo Mẫu 3

Trong đoạn trích Đêm giao thừa, Chế Lan Viên đã kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố tự sự và trữ tình để làm nổi bật vẻ đẹp của tình mẫu tử. Yếu tố tự sự được thể hiện qua chuỗi sự việc giản dị: mẹ đánh thức con dậy đón giao thừa, chuẩn bị thau nước rửa mặt, nước súc miệng, rồi trao cho con những bộ quần áo đã được giặt giũ, là phẳng. Những chi tiết tưởng như vụn vặt của đời sống lại trở thành điểm tựa cho dòng cảm xúc trữ tình tuôn chảy: “Tình thương mẹ ở tôi vụt sáng lên như nến”. Hình ảnh so sánh ấy khiến tình mẹ hiện ra vừa ấm áp vừa thiêng liêng. Đặc biệt, từ “một hơi lạnh lẫn với mùi thơm” trên quần áo đã đánh thức trong nhân vật “tôi” cả một miền yêu thương sâu kín. Nhờ sự đan xen giữa kể chuyện và bộc lộ cảm xúc, tình mẹ không chỉ được nhìn thấy qua hành động mà còn được cảm nhận bằng tất cả chiều sâu của tâm hồn. 

Bài tham khảo Mẫu 4

Sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình trong đoạn trích Đêm giao thừa đã giúp Chế Lan Viên biến những câu chuyện đời thường thành một miền ký ức thấm đẫm tình mẫu tử. Những sự việc được kể tự nhiên qua hành động của người mẹ: gọi con dậy, chuẩn bị nước rửa mặt, nhắc con súc miệng, lấy quần áo trong hòm đưa cho con. Nếu tự sự tạo nên mạch diễn biến chân thực thì chất trữ tình lại lặng lẽ ngân lên qua những rung động của nhân vật “tôi”. Từ khoảnh khắc “tình thương mẹ” bỗng “vụt sáng lên như nến” đến cảm giác “một hơi lạnh lẫn với mùi thơm” khi mở từng nếp áo, tình yêu thương dần hiện hữu bằng những cảm giác rất đỗi tinh vi. Đặc biệt, lời cảm thán “và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!” như một tiếng vọng từ đáy lòng. Qua đó, tình mẹ hiện lên không ồn ào mà sâu nặng, được kết tinh từ vô vàn chăm chút bình dị. 

Bài tham khảo Mẫu 5

Trong Đêm giao thừa, Chế Lan Viên đã để tự sự và trữ tình đan vào nhau như hai dòng nước, cùng chảy về một bến bờ: tình mẹ. Mạch tự sự hiện lên qua những việc làm rất nhỏ của người mẹ: một lời gọi “Dậy thôi con!”, một thau nước đã chuẩn bị sẵn, những bộ quần áo được lấy từ hòm ra với “đường ủi quá thẳng”. Nhưng đằng sau những chi tiết bình dị ấy là cả một thế giới cảm xúc đang thức dậy trong lòng người con. Cảnh giao thừa với nến, hương thơm và những ánh sáng lung linh trở thành phông nền để tình mẫu tử bừng sáng. Đặc biệt, cảm giác “một hơi lạnh lẫn với mùi thơm” trên từng nếp áo đã biến một vật vô tri thành nơi lưu giữ hơi ấm của mẹ. Câu cảm thán “và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!” khép lại đoạn trích như một tiếng thổn thức. Nhờ vậy, câu chuyện đời thường vượt khỏi sự kể lể để trở thành một khúc ngân dịu dàng về tình mẹ. 

Bài tham khảo Mẫu 6

Trong đoạn trích Đêm giao thừa, Chế Lan Viên đã vận dụng tài tình sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình để biến những sự việc tưởng như bình thường của đời sống gia đình thành một dòng hồi ức thấm đẫm tình mẫu tử. Trước hết, yếu tố tự sự được thể hiện qua hàng loạt chi tiết chân thực, cụ thể: mẹ “nghiêng xuống bên mình”, nhẹ nhàng gọi con “Dậy thôi con!”, chuẩn bị thau nước rửa mặt, nước súc miệng, rồi lấy những bộ quần áo đã được cất trong hòm trao cho con. Mạch kể diễn ra tự nhiên theo trình tự của một đêm giao thừa, giúp câu chuyện có điểm tựa hiện thực và khiến tình mẹ hiện lên không xa vời mà gần gũi trong từng hành động nhỏ. Tuy nhiên, điều làm nên sức lay động của đoạn trích lại nằm ở dòng trữ tình được khơi mở từ những sự việc ấy. Từ một lời gọi bình dị, nhân vật “tôi” bỗng nhận ra: “Tình thương mẹ ở tôi vụt sáng lên như nến”. Hình ảnh so sánh với ánh nến giao thừa khiến tình mẹ hiện ra như một nguồn sáng bất ngờ soi chiếu tâm hồn người con. Đặc biệt, chi tiết “đường ủi quá thẳng”, rồi “một hơi lạnh lẫn với mùi thơm bốc lên phảng phất” là những cảm giác rất nhỏ nhưng có sức gợi lớn. Quần áo không còn chỉ là vật dụng mà trở thành nơi lưu giữ bàn tay, sự chăm chút và hơi ấm của mẹ. Câu cảm thán “và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!” chính là điểm kết tinh của cảm xúc. Nhờ sự hòa quyện giữa kể và cảm, giữa sự việc bên ngoài và rung động bên trong, Chế Lan Viên đã cho thấy tình mẹ thường không cất thành lời mà lặng lẽ trú ngụ trong những điều giản dị nhất. Chính sự bình dị ấy lại khiến tình mẫu tử trở nên sâu xa, thiêng liêng và bất tử trong ký ức con người. 

Bài tham khảo Mẫu 7

Có những tình yêu không cần những lời lớn lao, chỉ cần một cử chỉ nhỏ cũng đủ khiến cả miền ký ức trong tâm hồn bừng thức. Đoạn trích Đêm giao thừa của Chế Lan Viên chính là một trang văn như thế. Thành công nổi bật của đoạn trích nằm ở sự hòa quyện tự nhiên giữa yếu tố tự sự và chất trữ tình. Trên nền của những sự việc đời thường, nhà văn đã khơi lên những rung động sâu xa về tình mẹ. Mạch tự sự được triển khai qua những hành động liên tiếp của người mẹ: đánh thức con, nhắc con chuẩn bị đón giao thừa, chuẩn bị nước rửa mặt, nước súc miệng và lấy quần áo đã được cất giữ cẩn thận. Những việc làm ấy không lớn lao nhưng được kể bằng những chi tiết cụ thể, khiến hình ảnh người mẹ hiện lên vô cùng chân thực: một người mẹ luôn nhìn con bằng ánh mắt của đứa trẻ năm nào, “làm như tôi còn bé bỏng”. Chính từ cái nền hiện thực ấy, dòng cảm xúc trữ tình dần lan rộng trong tâm hồn nhân vật “tôi”. Câu văn “Tình thương mẹ ở tôi vụt sáng lên như nến” là khoảnh khắc cảm xúc bùng nở, khi người con bất chợt nhận ra phía sau những chăm chút quen thuộc là một tình yêu bao la. Đặc biệt, hình ảnh những bộ quần áo với “đường ủi quá thẳng”, cùng “một hơi lạnh lẫn với mùi thơm” đã đánh thức một cảm giác vừa gần gũi vừa nghẹn ngào. Cái lạnh của vải vóc dường như lại mang theo hơi ấm của bàn tay mẹ. Từ một chi tiết vật chất, nhà văn nâng lên thành một biểu tượng của tình thương. Câu kết “và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!” vang lên như tiếng tự nhủ, tiếng gọi từ tận đáy lòng. Như vậy, tự sự giúp tình mẹ có hình hài trong những hành động cụ thể, còn trữ tình giúp những hành động ấy ngân vang thành cảm xúc. Hai yếu tố bổ sung cho nhau, khiến câu chuyện về một đêm giao thừa trở thành một khúc hồi tưởng dịu dàng về tình mẫu tử và sự biết ơn của người con đối với mẹ. 

Bài tham khảo Mẫu 8

Trong dòng chảy của ký ức, có những khoảnh khắc tưởng rất đỗi bình thường nhưng khi đi qua năm tháng lại trở thành nơi trái tim con người tìm về. Đoạn trích Đêm giao thừa của Chế Lan Viên đã lưu giữ một khoảnh khắc như thế bằng sự kết hợp đầy tinh tế giữa tự sự và trữ tình. Yếu tố tự sự trước hết tạo nên một câu chuyện có diễn biến rõ ràng: người mẹ đánh thức con trong đêm giao thừa, nhắc con rửa mặt, súc miệng, rồi trao những bộ quần áo đã được chuẩn bị cẩn thận. Những lời thoại ngắn “Dậy thôi con! Dậy thôi!” hay “Con không phải đi. Thau rửa mặt đã có đây rồi” mang sắc thái dịu dàng, trìu mến, qua đó khắc họa tình mẹ bằng chính ngôn ngữ của đời sống. Nhưng càng kể những việc nhỏ bé ấy, dòng cảm xúc càng lặng lẽ dâng lên. Hình ảnh sân gạch, ánh nến, mùi hương của đêm giao thừa tạo nên một không gian vừa thực vừa mơ, nơi tâm hồn người con bất chợt nhận ra vẻ đẹp của tình mẫu tử. Đáng chú ý nhất là sự chuyển biến trong cảm xúc của nhân vật “tôi”: từ “một vui tươi vô nghĩa” đến khi “tình thương mẹ” vụt sáng, rồi lắng sâu trong khoảnh khắc mở từng nếp quần áo. Chi tiết “một hơi lạnh lẫn với mùi thơm bốc lên phảng phất” đặc biệt giàu sức gợi. Cái lạnh của áo quần tưởng như vô tình lại dẫn người con đến một nhận thức ấm áp: đằng sau từng nếp gấp ngay ngắn là sự chăm chút âm thầm của mẹ. Bởi thế, câu “và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!” không đơn thuần là lời cảm thán mà giống như một tiếng thở dài của lòng biết ơn, một sự thức tỉnh trước tình yêu đã quá quen thuộc đến mức từng bị lãng quên. Sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình vì thế đã giúp câu chuyện vượt khỏi việc kể lại một kỷ niệm để trở thành lời tri ân sâu sắc đối với tình mẹ. Tình yêu ấy không rực rỡ như pháo hoa giao thừa, mà âm thầm như ngọn nến nhỏ, càng lặng lẽ càng soi sáng suốt một đời người. 

Bài tham khảo Mẫu 9

Trong Đêm giao thừa, Chế Lan Viên không kể một câu chuyện lớn lao; ông chỉ lần theo những cử chỉ rất nhỏ của người mẹ để đánh thức trong lòng người con một thế giới yêu thương đã âm thầm ngủ quên. Chính sự đan cài giữa tự sự và trữ tình đã tạo nên sức ngân vang đặc biệt cho đoạn trích. Mạch tự sự được dựng lên từ những sự việc nối tiếp nhau: mẹ nghiêng xuống đánh thức con, dịu dàng gọi “Dậy thôi con!”, chuẩn bị nước rửa mặt, nước súc miệng rồi lấy quần áo đã được cất trong hòm. Đó đều là những hành động bình thường, thậm chí quen thuộc đến mức dễ bị con người lãng quên trong nhịp sống hằng ngày. Nhưng dưới ngòi bút giàu sức gợi của Chế Lan Viên, mỗi hành động lại trở thành một dấu chỉ của tình yêu. Từ cái nền tự sự ấy, dòng trữ tình bất ngờ dâng lên khi nhân vật “tôi” nhận ra “Tình thương mẹ ở tôi vụt sáng lên như nến”. “Vụt sáng” là sự thức tỉnh đột ngột, còn “ngọn nến” lại gợi thứ ánh sáng nhỏ bé mà bền bỉ, khiến tình mẹ hiện lên vừa bất ngờ vừa ấm áp. Đặc biệt, chi tiết “đường ủi quá thẳng”, “một hơi lạnh lẫn với mùi thơm” đã đưa cảm xúc đến tầng sâu của giác quan. Người con không chỉ nhìn thấy chiếc áo mà dường như còn chạm vào sự cần mẫn, tảo tần của mẹ. Cái lạnh của vải vóc vì thế lại chuyên chở một hơi ấm tinh thần. Lời cảm thán “và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!” khép lại đoạn trích bằng một tiếng lòng nghẹn ngào. Nhờ tự sự, tình mẹ có hình hài; nhờ trữ tình, tình mẹ có linh hồn. Từ một đêm giao thừa, nhà văn đã làm hiện lên một chân lý giản dị: tình mẫu tử thường không ồn ào mà trú ngụ trong những điều nhỏ nhất, để đến khi con người đủ trưởng thành nhận ra, nó đã hóa thành một phần không thể mất của tâm hồn. 

Bài tham khảo Mẫu 10

Khoảnh khắc giao thừa trong trang văn Chế Lan Viên hiện lên như một miền sương khói của tâm linh, nơi sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình hòa quyện thành một tiếng thở dài đầy biết ơn. Tác giả khéo léo neo giữ người đọc bằng những sự việc rất đỗi tầm thường mà thương cảm: tiếng mẹ gọi "Dậy thôi con!", mâm lễ vật đìu hiu trên nền nhà đổ, và bát nước muối, chén nước súc miệng được chuẩn bị từ sớm. Nhưng chính trên cái nền hiện thực mộc mạc ấy, mạch trữ tình đã bứt phá, thăng hoa qua những giọt nước mắt thầm kín và sự rung cảm tận đáy lòng. Hình ảnh "Tình thương mẹ ở tôi vụt sáng lên như nến" cùng cái "run run" khi dở từng nếp áo mới đã đánh thức một miền xót xa vô bờ. Sự đan cài tinh tế này không chỉ tái hiện một bức tranh nghèo khó mà ấm áp tình mẫu tử, mà còn khắc họa sự thức tỉnh của một đứa con trước sự hy sinh thầm lặng, trĩu nặng nhọc nhằn của người mẹ qua năm tháng.