Đọc hiểu Than đạo học (Trần Tế Xương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đối tượng trào phúng của bài thơ là nền đạo học Nho giáo đang suy tàn và những con người gắn với nền đạo học ấy trong xã hội thực dân nửa phong kiến.

Giải thích:

Tác giả đã phản ánh tình trạng học hành sa sút: người học bỏ học nhiều, người bán sách ế ẩm, thầy đồ thất nghiệp, sĩ tử thiếu chí khí; qua đó phê phán sự xuống cấp của nền Nho học đương thời.

Nhà thơ sử dụng hình ảnh dân gian giàu tính biểu cảm để phản ánh sự suy đồi của nền giáo dục Nho học. Người học không còn lý tưởng và chí hướng cao đẹp, việc học không còn nhằm tu dưỡng nhân cách hay cống hiến cho đất nước mà chỉ hướng tới danh lợi cá nhân.

Giải thích:

Hai câu thơ cho thấy:

- “Sĩ khí rụt rè gà phải cáo”: sĩ tử mất hết khí phách, hèn nhát, sợ hãi như gà gặp cáo.

- “Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi”: trường thi trở thành nơi cạnh tranh thiếu lành mạnh, nhiều người học hành không thực chất nhưng vẫn liều lĩnh dự thi để cầu may, mong kiếm chút lợi lộc.

Thái độ, tình cảm của nhà thơ:

- Châm biếm, mỉa mai thực trạng suy tàn của nền đạo học.

- Buồn đau, thất vọng trước sự xuống cấp của xã hội và giáo dục đương thời.

- Thể hiện tinh thần trách nhiệm của một trí thức yêu nước trước vận mệnh dân tộc.

Giải thích:

Tiếng cười trong bài thơ không phải tiếng cười vui vẻ mà là tiếng cười chua chát. Đằng sau sự mỉa mai là nỗi đau của nhà thơ khi chứng kiến nền giáo dục từng được coi trọng nay trở nên mục nát, mất đi giá trị vốn có.

Qua bài thơ, có thể thấy nền giáo dục Việt Nam thời kì thực dân nửa phong kiến đang rơi vào tình trạng khủng hoảng và suy thoái:

- Nho học mất dần vị thế và giá trị.

- Người học thiếu động lực, lí tưởng học tập.

- Việc học và thi cử mang nặng tính hình thức, chạy theo danh lợi.

- Chế độ thực dân đã làm cho nền giáo dục dân tộc ngày càng lạc hậu và bế tắc.

Giải thích:

Khi thực dân Pháp xâm lược, nền giáo dục phong kiến truyền thống không còn phù hợp nhưng cũng chưa được thay thế bằng một nền giáo dục tiến bộ. Sự giao thời ấy khiến việc học rơi vào tình trạng hỗn độn, mất phương hướng, được phản ánh chân thực qua bài thơ.