Đọc hiểu Chế học trò ngủ gật (Nguyễn Khuyến) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đối tượng tiếng cười trào phúng là: Là những anh học trò ngủ gật.

Giải thích:

Ngay câu thơ đầu, tác giả đã hướng sự chú ý vào người học trò: “Trò trẹt chi bay học cạnh thầy”. Hình ảnh học trò hiện lên với dáng vẻ “gật gà gật gưỡng”, “mắt lại lim dim”, thậm chí được ví như “đồng nổi”, “ma men”. Những cách miêu tả ấy tạo nên hình ảnh một học trò lười học, thiếu nghiêm túc, ngủ gật ngay khi đang học, từ đó trở thành đối tượng của tiếng cười.

- Từ láy tượng hình: gật gà gật gưỡng, lim dim, la liệt.

- Ý nghĩa:

+ Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

+ Nhấn mạnh hình ảnh đáng cười của những anh học trò ngủ gật.

+ Từ đó làm tăng thêm tính châm biếm, chế giễu…

Giải thích:

- “Gật gà gật gưỡng” gợi dáng người ngồi không vững, đầu cứ gật xuống vì buồn ngủ.

-  “Lim dim” gợi trạng thái đôi mắt khép hờ, lờ đờ, thiếu tỉnh táo.

- “La liệt” gợi hình ảnh nhiều vật nằm rải rác, ngổn ngang.

⇒ Nhờ những từ láy giàu sức gợi ấy, hình ảnh người học trò ngủ gật hiện lên rất cụ thể và hài hước, khiến người đọc dễ hình dung được bộ dạng đáng cười của nhân vật. Qua đó, tác giả bộc lộ thái độ chế giễu, phê phán sự lười biếng, thiếu nghiêm túc trong học tập.

- Phép đối được sử dụng trong hai câu thơ thực:

“Giọng khê nồng nặc không ra tiếng,

Mắt lại lim dim nhắp đã cay”

Đối: giọng khê nồng nặc - mắt lại lim dim; không ra tiếng - nhắp đã cay

- Tác dụng của phép đối:

+ Nhấn mạnh, làm rõ hơn bộ dạng người học trò không chăm lo học hành mà chỉ giỏi ngủ gật.

+ Bộc lộ thái độ không đồng tình, phê phán của nhà thơ đối với những anh học trò thiếu nghiêm túc này

- Muốn theo đòi chữ nghĩa mà học hành không đến nơi đến chốn.

+ Tạo giọng điệu trào phúng sâu sắc, tạo tiếng cười hài hước, châm biếm

Giải thích:

Một bên là “giọng khê nồng nặc không ra tiếng”, một bên là “mắt lại lim dim nhắp đã cay”. Một câu tập trung miêu tả giọng nói, câu còn lại tập trung miêu tả đôi mắt, giúp trạng thái buồn ngủ được khắc họa từ nhiều phương diện. Các từ ngữ “nồng nặc”, “lim dim”, “cay” khiến hình ảnh người học trò hiện lên rất cụ thể, lờ đờ và hài hước. Qua đó, nhà thơ không chỉ tạo tiếng cười mà còn phê phán thái độ học tập lười biếng, thiếu nghiêm túc.

Những việc nên làm của học sinh khi tới trường:

- Chăm ngoan, học tập tốt

- Biết nghe lời ông bà, bố mẹ, thầy cô giáo

- Tích cực trau dồi những kiến thức mới, rèn luyện tài năng

- Phê phán không đồng tình với những học sinh lười học, ngủ gật trong giờ, nói tục chửi thề; phê phán những hành động đưa thông tin sai lệch, không chính xác về Hiến pháp, pháp luật Việt Nam.

Giải thích:

Bài thơ chế giễu người học trò “gật gà gật gưỡng”, “mắt lại lim dim”, cho thấy thái độ thiếu nghiêm túc trong giờ học. Vì vậy, học sinh cần làm ngược lại: đi học đúng giờ, tập trung nghe giảng, chủ động học tập và tôn trọng thầy cô. Bên cạnh việc học kiến thức, học sinh cũng cần rèn luyện đạo đức, kĩ năng và cách ứng xử để phát triển toàn diện.