Đọc hiểu Đất nứt con bọ hung | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Nhân vật Trạng Quỳnh thuộc kiểu nhân vật thông minh, dùng trí tuệ để trêu chọc, lật tẩy các thói hư tật xấu trong xã hội. Nhân vật ông Tú Cát thuộc kiểu nhân vật đại diện cho một thói xấu của xã hội, là đối tượng mà tiếng cười nhắm đến. Thái độ của tác giả dân gian: tôn vinh, đồng tình với Trạng Quỳnh; phê phán, chê cười ông Tú Cát.

Giải thích:

Quỳnh còn nhỏ nhưng có khả năng đối đáp nhanh và sắc sảo. Trước những câu đối tưởng như rất khó của Tú Cát, Quỳnh đều đối lại ngay và còn khéo léo mỉa mai chính người ra câu đối. Ngược lại, Tú Cát là người “hợm hĩnh”, luôn khoe mình hay chữ, muốn dùng câu đối để thử thách và làm nhục Quỳnh nhưng cuối cùng lại bị Quỳnh làm cho tức giận, ê chề và phải bỏ đi. Sự đối lập đó cho thấy cách nhìn của dân gian: trân trọng trí tuệ, sự nhanh trí và chính nghĩa; phê phán thói khoe khoang, tự phụ.

Một số mâu thuẫn gây cười của truyện:

Giải thích:

Các mâu thuẫn gây cười đều dựa trên sự đảo ngược giữa dự đoán và kết quả. Tú Cát vốn tự cho mình là người hay chữ, lại chủ động ra câu đối để thử thách Quỳnh, nhưng cuối cùng người tưởng sẽ thắng lại là người thua. Quỳnh vốn chỉ là một đứa trẻ nhưng lại khiến Tú Cát tức đến sặc tiết, không làm gì được và phải bỏ đi. Sự đảo ngược ấy tạo tiếng cười và làm nổi bật trí thông minh của Quỳnh.

Một số thủ pháp gây cười được sử dụng:

- Xây dựng tình huống gây cười bằng cách khai thác các mâu thuẫn gây cười, cốt truyện có tính chất tăng tiến, gây bất ngờ, thể hiện rõ sự tôn vinh của nhân dân với trí tuệ của Trạng Quỳnh và thái độ cười chê với thói khoe khoang, hợm hĩnh của ông Tú Cát.

- Kết hợp khéo léo lời đối đáp của hai nhân vật, vận dụng phép chơi chữ đầy bất ngờ, thể hiện trí tuệ của nhân vật Quỳnh và tinh hoa văn hóa của người xưa.

Giải thích:

Tình huống gây cười được đẩy lên từng bước: Tú Cát đưa ra câu đối thứ nhất với vẻ tự tin, đắc ý, nhưng Quỳnh lập tức đối lại và còn ngầm ví Tú Cát với “chó”. Không chịu thua, Tú Cát lại ra câu đối thứ hai nhưng tiếp tục bị Quỳnh đáp lại bằng “Đất nứt con bọ hung”, biến hình ảnh một ông Tú vốn tự đề cao mình thành hình ảnh nhỏ bé, đáng khinh. Đặc biệt, việc sử dụng các từ ngữ có liên hệ với Kinh Dịch trong câu đối vừa thể hiện tài đối đáp của Quỳnh vừa tạo sắc thái hài hước, châm biếm.

Thông điệp của câu chuyện khiến em tâm đắc nhất: đừng nên khoe khoang, hợm hĩnh; cần bảo tồn, tôn vinh nghệ thuật đối đáp bởi đó là nét đẹp văn hóa của dân tộc; đừng trông mặt mà bắt hình dong;…

Giải thích:

Tú Cát vì hợm hĩnh, khoe mình hay chữ nên chủ động thử tài Quỳnh để chứng tỏ bản thân. Tuy nhiên, ông lại liên tiếp bị Quỳnh đối đáp khiến mình tức giận và ê chề. Qua đó, truyện nhắc nhở mỗi người rằng kiến thức và năng lực thực sự không cần phải khoe khoang, còn sự tự phụ có thể khiến con người trở thành đối tượng của tiếng cười. Đồng thời, ta cũng cần biết tôn trọng người khác, không coi thường người nhỏ tuổi hoặc có vẻ ngoài bình thường.