Đọc hiểu Chiếu cầu hiền (Ngô Thì Nhậm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đối tượng: các sĩ phu Bắc Hà

Giải thích:

Trong văn bản, tác giả nhiều lần nhắc đến “người hiền”, “kẻ sĩ”, “những người học rộng tài cao” và bày tỏ mong muốn họ ra “phụng sự vương hầu”. Vì vậy, bài chiếu hướng đến tầng lớp sĩ phu, trí thức và những người có tài năng ở Bắc Hà, nhằm thuyết phục họ cộng tác với triều đình Tây Sơn.

Nội dung chính: so sánh người hiền tài như tinh tú, đề cao vị trí, vai trò của người hiền tài.

Giải thích:

“Ngôi sao sáng” là hình ảnh tượng trưng cho sự nổi bật, cao quý và có khả năng soi sáng. Khi ví người hiền với ngôi sao sáng, tác giả muốn khẳng định người tài xuất hiện trong cuộc đời là một điều quý báu, có khả năng đóng góp trí tuệ, tài năng cho quốc gia. Vì thế, người hiền tài cần được trọng dụng và tạo điều kiện để cống hiến.

- Những điển tích, điển cố được sử dụng trong đoạn (2):

+ Ở ẩn trong ngòi khe.

+ Trốn tránh việc đời.

+ Kiêng dè không dám lên tiếng

+ Gõ mõ canh cửa

+ Ra vào biển sông.

+ Chết đuối trên cạn.

- Tác dụng: Tác giả sử dụng nhiều điển tích, điển cố Hán học giúp cho việc trình bày tư tưởng rõ ràng, súc tích hơn. Vừa châm biếm nhẹ nhàng thái độ ứng xử của giới sĩ phu Bắc Hà vừa nhấn mạnh ý nghĩa xã hội cao cả và tầm vóc vũ trụ thiêng liêng của sự nghiệp dựng nước đang yêu cầu có sự cộng tác của người hiền tài.

Giải thích:

Nhờ sử dụng điển tích, điển cố, tác giả không cần diễn giải dài dòng mà vẫn làm nổi bật thực trạng của sĩ phu Bắc Hà.

Tình cảm, tư tưởng, nhân cách của Quang Trung: vua Quang Trung hiện ra như một lãnh tụ có trí tuệ, khiêm tốn, chân thành, tha thiết, đề cao vai trò của người hiền và lo lắng cho sự nghiệp xây dựng đất nước.

Giải thích:

Quang Trung không dùng thái độ áp đặt mà chủ động bày tỏ sự mong mỏi người tài ra giúp nước: “ngày đêm mong mỏi”. Câu hỏi “Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng?” cho thấy sự khiêm nhường, chân thành của nhà vua khi tự nhìn nhận bản thân để thuyết phục sĩ phu. Đồng thời, việc đề cao “người hiền”, “người học rộng tài cao” cho thấy Quang Trung có tư tưởng trọng dụng nhân tài, nhận thức được rằng muốn xây dựng đất nước thì cần quy tụ những người có năng lực.