Đọc hiểu Bài học đầu cho con (Đỗ Trung Quân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Quê hương là gì hở mẹ Mà cô giáo dạy phải yêu Quê hương là gì hở mẹ Ai đi xa cũng nhớ nhiều

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

BÀI HỌC ĐẦU CHO CON

Quê hương là gì hở mẹ

Mà cô giáo dạy phải yêu

Quê hương là gì hở mẹ

Ai đi xa cũng nhớ nhiều

 

Quê hương là chùm khế ngọt

Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương là đường đi học

Con về rợp bướm vàng bay

 

Quê hương là con diều biếc

Tuổi thơ con thả trên đồng

Quê hương là con đò nhỏ

Êm đềm khua nước ven sông

 

Quê hương là cầu tre nhỏ

Mẹ về nón lá nghiêng che

Là hương hoa đồng cỏ nội

Bay trong giấc ngủ đêm hè

 

Quê hương là vòng tay ấm

Con nằm ngủ giữa mưa đêm

Quê hương là đêm trăng tỏ

Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

 

Quê hương là vàng hoa bí

Là hồng tím giậu mồng tơi

Là đỏ đôi bờ dâm bụt

Màu hoa sen trắng tinh khôi

 

Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ...

(Đỗ Trung Quân, tập thơ Cỏ hoa cần gặp, NXB Thuận Hóa - Huế, 1991)

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc bài thơ, đếm số tiếng trong các dòng thơ và đối chiếu với đặc điểm của các thể thơ đã học để xác định thể thơ được sử dụng.

Lời giải chi tiết

Thể thơ 6 chữ.

Giải thích:

Mỗi dòng thơ trong bài đều có 6 tiếng, ví dụ: "Quê hương là gì hở mẹ" (6 tiếng), "Mà cô giáo dạy phải yêu" (6 tiếng). Đây là đặc trưng của thể thơ sáu chữ.

Mở rộng

Thơ sáu chữ là thể thơ mỗi dòng có sáu chữ (sáu tiếng)

Link tham khảo: Thơ sáu chữ là gì? Một số yếu tố của thơ sáu chữ

Câu 2

Viết về quê hương, tác giả đã lựa chọn những hình ảnh nào

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ bài thơ, tìm những hình ảnh được lặp lại sau cụm từ "Quê hương là..." và liệt kê các hình ảnh đó.

Lời giải chi tiết

Các hình ảnh: “chùm khế ngọt, đường đi học, con diều biếc, con đò nhỏ, cầu tre nhỏ…”

Giải thích:

Đây đều là những hình ảnh bình dị, quen thuộc của làng quê Việt Nam và gắn bó với tuổi thơ của mỗi người.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc bài thơ, chú ý các từ xưng hô, đại từ nhân xưng và chủ thể trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong tác phẩm.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: người con.

Giải thích:

rong bài thơ, người con trực tiếp đặt câu hỏi với mẹ về quê hương và bộc lộ những cảm nhận, suy nghĩ của mình về quê hương.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 4

Phân tích giá trị của biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:

“Quê hương là con diều biếc

Tuổi thơ con thả trên đồng”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng, sau đó phân tích tác dụng của biện pháp đó trong việc biểu đạt nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: So sánh (so sánh “quê hương” với “con diều biếc”).

- Tác dụng:

+ Làm nổi bật vẻ đẹp bình dị, thân thuộc của quê hương gắn liền với tuổi thơ của mỗi con người.

+ Giúp câu văn giàu sức biểu tượng, biểu cảm.

Giải thích:

Tác giả so sánh quê hương với "con diều biếc". Cách so sánh này giúp người đọc cảm nhận quê hương không phải điều gì xa xôi, trừu tượng mà rất gần gũi, gắn bó với những kỉ niệm đẹp đẽ, hồn nhiên của tuổi thơ, qua đó thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng của tác giả.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 5

Hình ảnh “cầu tre nhỏ” trong câu thơ “Quê hương là cầu tre nhỏ” được hiểu như thế nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm hiểu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh trong văn cảnh và liên hệ với đặc điểm của làng quê Việt Nam.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh “cầu tre nhỏ” được hiểu là biểu tượng cho vẻ đẹp mộc mạc, giản dị, thân thuộc của quê hương Việt Nam.

Giải thích:

Cầu tre là hình ảnh quen thuộc ở các làng quê. Nó gắn với cuộc sống lao động, sinh hoạt và những kỉ niệm tuổi thơ của nhiều người. Hình ảnh này góp phần làm nổi bật nét đẹp bình dị nhưng vô cùng thân thương của quê hương.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 6

Thông điệp mà nhà thơ muốn gửi qua đoạn thơ sau là gì?

“Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ…”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Khái quát nội dung của đoạn thơ, chú ý hình ảnh so sánh và tình cảm mà tác giả gửi gắm để rút ra thông điệp.

Lời giải chi tiết

Thông điệp: Mỗi người cần yêu quý, gắn bó, biết ơn và luôn ghi nhớ quê hương của mình.

Giải thích:

Tác giả so sánh quê hương với mẹ để khẳng định quê hương là duy nhất, thiêng liêng và vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Cũng như không ai có thể quên mẹ, con người không được quên cội nguồn nơi mình sinh ra và lớn lên.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 7

Trong bài thơ quê hương, Tế Hanh viết:

“Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, cánh buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!”  S

Em hãy so sánh tình cảm của Tế Hanh đối với quê hương trong đoạn thơ trên với Đỗ Trung Quân trong “Bài học đầu cho con”?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc hai đoạn thơ, xác định điểm giống và khác nhau trong cách thể hiện tình cảm với quê hương. 

Lời giải chi tiết

- Giống nhau: Cả 2 tác giả đều dành tình cảm yêu thương gắn bó với quê hương.  

- Khác nhau:  

+ Với Tế Hanh đó là tình cảm dành cho một vùng quê cụ thể ở vùng sông nước (Quê hương của nhà thơ).

+ Với Đỗ Trung Quân quê hương là những hình ảnh bình dị, gần gũi mà bất cứ ai cũng có tình cảm như tác giả.

Giải thích:

Cả hai nhà thơ đều không nói về quê hương bằng những điều lớn lao mà lựa chọn những hình ảnh rất đỗi quen thuộc để thể hiện tình cảm. Tuy nhiên, nếu Tế Hanh nổi bật với nỗi nhớ quê da diết của người con xa quê, thì Đỗ Trung Quân nhấn mạnh sự gắn bó của quê hương với tuổi thơ, gia đình và cội nguồn.

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close