Đọc hiểu Giễu người thi đỗ (Trần Tế Xương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đối tượng trào phúng mà bài thơ hướng tới là ông cử

Giải thích:

Hình ảnh “ông cử ngỏng đầu rồng” trực tiếp khắc họa người thi đỗ. Tuy nhiên, ông cử không xuất hiện trong vẻ vinh hiển, đáng tự hào mà lại ở tư thế “ngỏng đầu”, đặt trong sự đối lập với hình ảnh “bà đầm ngoi đít vịt”. Cách miêu tả ấy làm cho hình ảnh người đỗ đạt trở nên kệch cỡm, nhố nhăng, qua đó thể hiện thái độ giễu cợt của tác giả.

Tính chất trào phúng của bài thơ được thể hiện qua cả bốn câu thơ, trong đó, tiêu biểu là những hình ảnh như: “một đàn thằng hỏng”, “nó đỗ... có sướng không”, đặc biệt là những hình ảnh đối nghịch: “bà đầm ngôi đất vịt”, ông cử ngỏng đầu rồng”.

Giải thích:

Cụm từ “một đàn thằng hỏng” đã hạ thấp, giễu cợt những người thi trượt. Câu hỏi “Nó đỗ khoa này có sướng không!” mang sắc thái mỉa mai, bởi đỗ đạt tưởng là đáng mừng nhưng lại được đặt trong một hoàn cảnh rất kệch cỡm. Đặc biệt, hình ảnh “bà đầm ngoi đít vịt” và “ông cử ngỏng đầu rồng” tạo nên sự đối lập, tương phản giữa vẻ sang trọng, quyền thế với những hình ảnh thô tục, hài hước, làm nổi bật chất trào phúng của bài thơ.

– Tế Xương cũng đã dùng tiếng cười của mình những mong tống tiễn những cái kệch cỡm trong xã hội đương thời.

– Đằng sau tiếng cười, tiếng chửi đời, chửi người một cách gay gắt, chua ngoa ấy, người ta nhận ra một nhân cách lớn, người có lòng yêu nước mà không thể cam chịu, nén lòng trước cảnh đất nước quê hương mình đang đứng trên bờ vực của sự tha hoá, suy thoái.

→ Tiếng cười nghe thật xót xa. Đằng sau tiếng cười ấy, người ta cảm nhận được những giọt nước mắt đau đớn, xót xa.

Giải thích:

Tác giả dùng tiếng cười để giễu cợt cái kệch cỡm, nhố nhăng của cảnh thi cử và con đường công danh đương thời. Những hình ảnh: “bà đầm ngoi đít vịt”, “ông cử ngỏng đầu rồng” cho thấy nhà thơ không hề vui trước thực trạng ấy mà ngược lại, ẩn sau tiếng cười là sự chua xót trước những giá trị bị đảo lộn và con người bị cuốn vào vòng danh lợi. Vì vậy, tiếng cười của Tế Xương vừa sắc sảo, sâu cay vừa chứa đựng nỗi đau trước thực trạng xã hội và tình cảm dành cho quê hương, đất nước.

Lời thơ giúp em hiểu thêm gì về thực trạng xã hội Việt Nam lúc bấy giờ: Thực trạng xã hội Việt Nam lúc bấy giờ là một bức tranh xám xịt của xã hội thực dân nửa phong kiến. Những người tri thức đã bán rẻ lương tâm để chạy theo thời thế, nhưng rốt cuộc cũng chỉ là một lũ tay sai nhố nhăng.

Giải thích:

Hình ảnh “ông cử” vốn gắn với danh vị, sự đỗ đạt nhưng lại được đặt cạnh hình ảnh “bà đầm” và miêu tả bằng tư thế “ngỏng đầu”, tạo cảm giác hài hước, kệch cỡm. Qua đó, Tế Xương cho thấy con đường khoa cử và công danh đã bị biến đổi, danh vị không còn hoàn toàn mang ý nghĩa cao quý như trước. Bài thơ vì thế phản ánh một xã hội đầy nghịch lí, nơi những giá trị truyền thống bị tác động và đảo lộn.