Đọc hiểu Bánh trôi nước (Hồ Xuân Hương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
BÁNH TRÔI NƯỚC
(Hồ Xuân Hương)
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
BÁNH TRÔI NƯỚC (Hồ Xuân Hương)
Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi ba chìm với nước non Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Câu 1
Bài thơ trên được viết theo thể thơ gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số câu (4 câu) và số chữ mỗi câu (7 chữ) để nhận diện thể thơ theo đặc trưng.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
Giải thích:
Thơ có 4 câu, mỗi câu 7 chữ => đặc trưng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
Mở rộng
- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.
- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.
- Luật bằng trắc:
+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).
+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).
- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).
- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).
Xác định hình ảnh trung tâm và ý nghĩa ẩn, rút ra nội dung chính.
Lời giải chi tiết
Chủ đề: Thân phận người phụ nữ
Giải thích:
Hình ảnh bánh trôi chỉ là phương tiện, nội dung hướng đến thân phận và phẩm chất người phụ nữ
Mở rộng
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Chỉ ra những từ ngữ miêu tả hình ảnh bánh trôi nước trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm các từ ngữ trực tiếp miêu tả hình dáng, trạng thái của bánh trong bài.
Lời giải chi tiết
Các từ ngữ: trắng, tròn, chìm, nổi trong nước
Giải thích:
“trắng”, “tròn”, “bảy nổi ba chìm” là các đặc điểm tiêu biểu => thể hiện rõ hình ảnh bánh trôi.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Tác giả mượn đặc điểm của bánh trôi để khẳng định phẩm chất gì của người phụ nữ Việt Nam?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Phân tích ý nghĩa từng hình ảnh ẩn dụ, chú ý câu cuối để rút ra phẩm chất.
Lời giải chi tiết
Tác giả mượn hình ảnh “trắng lại vừa tròn” của bánh trôi để nói lên vẻ đẹp hình thức của người phụ nữ. Cụm từ “bảy nổi ba chìm với nước non” thể hiện sự vất vả, long đong, chịu nhiều sóng gió của cuộc đời người phụ nữ. Tuy nhiên, “rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn/ Mà em vẫn giữ tấm lòng son” khẳng định phẩm chất son sắt, trong trắng, thủy chung, dù trải qua bao nhiêu khó khăn vẫn giữ vững phẩm chất tốt đẹp của mình.
Giải thích:
lòng son” biểu tượng cho sự thủy chung, trong sạch => khẳng định vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Nêu tình cảm, thái độ của nhà thơ thể hiện qua bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nhận xét cảm xúc qua nội dung và giọng điệu (ca ngợi, xót xa, phê phán).
Lời giải chi tiết
Bài thơ thể hiện sự trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam. Tác giả đồng cảm, chia sẻ với những khó khăn, vất vả mà họ phải gánh chịu. Tình cảm của nhà thơ thể hiện sự yêu mến, ngưỡng mộ sâu sắc đối với người phụ nữ, đồng thời cũng thể hiện thái độ phê phán xã hội bất công, gây ra nhiều đau khổ cho người phụ nữ.
Giải thích:
Bài thơ vừa ngợi ca vẻ đẹp, vừa cảm thông số phận => thể hiện sự trân trọng và phê phán xã hội bất công.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật nổi bật trong bài thơ trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nhận diện biện pháp tu từ bao trùm toàn bộ văn bản (xét mối quan hệ giữa chiếc bánh trôi và con người), từ đó phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của nó.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ
- Tác dụng:
+ Hấp dẫn, sinh động, gợi hình, gợi cảm.
+ Hình ảnh ẩn dụ: bánh trôi nước biểu trưng cho thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ…
- > Thái độ tình cảm của tác giả…
Giải thích:
Chiếc bánh trôi nước trở thành một mảnh gương soi chiếu trọn vẹn bi kịch và vẻ đẹp của người phụ nữ, khiến lời tự sự mang tính biểu cảm cao và lay động lòng người.
Mở rộng
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
Qua hình ảnh bánh trôi nước, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam hiện nay (Trình bày khoảng 9 dòng)
Xem lời giải
Phương pháp giải
Viết một đoạn văn nghị luận ngắn (khoảng 9 dòng) đánh giá toàn diện về người phụ nữ ngày nay (kế thừa truyền thống và phát triển hiện đại).
Lời giải chi tiết
HS có thể trình bày bài học bản thân rút ra được sau khi đọc câu chuyện, dưới đây là một số hướng triển khai mang tính gợi ý:
- Họ đã thừa kẽ vẻ đẹp của người phụ nữ truyền thống (công dung ngôn hạnh), đồng thời có những nét mới, hiện đại (độc lập, tự chủ; tự tin, tự trọng, năng động, thích ứng, đảm đang. trung hậu)...
- Hành động: Biết ơn, kính trọng.....
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Dựa vào đại từ xưng hô và đối tượng trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ.
Lời giải chi tiết
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến, được thể hiện qua đại từ xưng hô “em”.
Giải thích:
Trong bài thơ, Hồ Xuân Hương sử dụng cách xưng “em” để hóa thân vào hình ảnh người phụ nữ. Qua lời tự bộc bạch về vẻ đẹp, số phận và phẩm chất của mình, nhân vật trữ tình hiện lên là người phụ nữ phải chịu nhiều bất hạnh nhưng vẫn giữ gìn nhân cách cao đẹp.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Tìm cụm từ quen thuộc mang tính cố định trong dân gian và phân tích ý nghĩa biểu đạt.
Lời giải chi tiết
- Thành ngữ: “Bảy nổi ba chìm”.
- Tác dụng:
+ Gợi lên cuộc đời nhiều gian truân, vất vả, long đong, chìm nổi của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
+ Nhấn mạnh số phận phụ thuộc, không được tự quyết định cuộc đời mình.
+ Làm cho câu thơ ngắn gọn, hàm súc, giàu sức biểu cảm và đậm màu sắc dân gian.
Giải thích:
“Bảy nổi ba chìm” là thành ngữ quen thuộc chỉ cuộc sống nhiều khó khăn, trắc trở. Trong bài thơ, thành ngữ này vừa tả quá trình luộc bánh trôi vừa gợi liên tưởng đến số phận bất hạnh của người phụ nữ.
Mở rộng
- Thành ngữ là một loại cụm từ cố định, có nghĩa bóng bẩy. Nghĩa của thành ngữ là nghĩa toát ra từ cả cụm từ, chứ không phải được suy ra từ nghĩa của từng thành tố.
- Các cách phân loại cấu tạo thành ngữ:
+ Dựa vào số lượng thành tố trong thành ngữ:
+ Dựa vào kết cấu ngữ pháp
- Vì thành ngữ mang đậm sắc thái biểu cảm nên dễ dàng bày tỏ, bộc lộ được tâm tư, tình cảm của người nói, người viết đối với điều được nhắc tới.
Khái quát nội dung chính và ý nghĩa tư tưởng của toàn bài thơ.
Lời giải chi tiết
Nội dung: Bài thơ mượn hình ảnh bánh trôi nước để khắc họa vẻ đẹp ngoại hình, phẩm chất trong trắng, thủy chung, son sắt của người phụ nữ Việt Nam; đồng thời bày tỏ sự cảm thông sâu sắc đối với số phận long đong, chìm nổi và lên án xã hội phong kiến bất công đã chà đạp lên quyền sống, quyền hạnh phúc của họ.
Giải thích:
Các câu thơ đầu gợi vẻ đẹp và số phận long đong của người phụ nữ; hai câu cuối khẳng định phẩm chất cao đẹp, lòng thủy chung và nhân cách đáng quý của họ; từ đó thể hiện thái độ trân trọng, cảm thông sâu sắc của Hồ Xuân Hương đối với người phụ nữ.
Mở rộng
Nội dung là hiện thực cuộc sống được miêu tả, phản ánh trong văn bản từ cách nhìn nhận, suy nghĩ và lựa chọn của tác giả. Bao gồm các yếu tố như: đề tài, chủ đề, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo…
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Cuộc đời cách mạng thật là sang
(Tức cảnh Pác Bó, Hồ Chí Minh)
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
MẮNG HỌC TRÒ DỐT II
Hồ Xuân Hương
Dắt díu đưa nhau đến cửa chiền
Cũng đòi học nói, nói không nên.
Ai về nhắn bảo phường lòi tói
Muốn sống đem vôi quét trả đền.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Đọc bản dịch thơ bài Rằm tháng giêng và thực hiện các yêu cầu:
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận