Đọc hiểu Nha lệ thương dân (Kép Trà) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Người dân trong bài thơ phải gánh chịu thiên tai: lũ lụt gây khó khăn, mất mát

Giải thích:

Ngay câu thơ đầu, tác giả viết “Nước lụt năm nay khó nhọc to”; cuối bài lại nhắc đến “Còn đê, còn nước, dân còn khổ”. Những chi tiết ấy cho thấy người dân đang phải đối mặt với nước lũ, đê điều và hậu quả nặng nề của thiên tai.

Thái độ của tác giả: khen ngợi tấm lòng lo cứu dân của nha lệ nhưng thực chất là mỉa mai châm biếm chúng, đồng thời tác giả lo lắng cho dân chúng trong cảnh mưa lớn, vỡ đê, nước lụt

Giải thích:

Câu “Nước lụt năm nay khó nhọc to” cho thấy nhà thơ thấu hiểu và xót thương trước nỗi khổ của người dân. Cụm từ “thương dân nha lệ dốc lòng lo” thoạt nghe như một lời khen nha lệ có lòng thương dân. Tuy nhiên, các câu thơ sau lại cho thấy chúng “nhai bạc”, “bắt trâu”, “bắt bò”. Như vậy, lời “thương dân” thực chất là lời mỉa mai, qua đó tác giả tố cáo sự giả dối và tham lam của nha lệ.

Tác dụng: làm nổi bật sự tham lam, bất chấp của nha lệ, họ không ngừng vơ vét của cải từ dân chúng, bất chấp họ đang trong cảnh lầm than; đồng thời tạo nên sự hài hước, châm biếm, làm tăng tính sinh động và hiệu quả của bài thơ.

Giải thích:

Các vế thơ được đặt song song và đối xứng: “nhai tre” đối với “nhai bạc”, “bắt trâu” đối với “bắt bò”. Cách diễn đạt liên tiếp “chửa... hết”, “còn...”, “mới... xong”, “lại...” nhấn mạnh tình trạng vơ vét hết thứ này đến thứ khác, không có điểm dừng. Qua đó, sự tham lam, tàn nhẫn của nha lệ hiện lên rõ nét, nhất là khi chúng bóc lột người dân ngay trong lúc dân đang chịu cảnh lũ lụt.

Qua bài thơ, ta thấy nhân dân lao động dưới thời thực dân nửa phong kiến phải chịu khổ cực chồng chất: vừa thiên tai lũ lụt, vừa bị nha lệ, quan lại bóc lột, vơ vét tàn nhẫn. Chúng giả danh “thương dân” nhưng thực chất chỉ lo làm giàu cho mình. Bài thơ bộc lộ nỗi xót xa và sự tố cáo sâu sắc đối với xã hội bất công thời bấy giờ.

Giải thích:

Người dân trước hết phải chịu cảnh “nước lụt”, “còn đê, còn nước”, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Trong hoàn cảnh ấy, nha lệ lại nhân danh “thương dân” để “nhai bạc”, “bắt trâu”, “bắt bò”. Như vậy, người dân vừa bị thiên tai đe dọa, vừa bị con người bóc lột, khiến nỗi khổ càng thêm chồng chất. Qua đó, bài thơ thể hiện niềm xót thương đối với nhân dân và thái độ tố cáo, phê phán xã hội bất công.