Có người đã nhận định: "Xuân Quỳnh khai thác cảm xúc từ những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình để từ đó góp phần vào tình cảm chung của thời đại.”. Hãy làm sáng tỏ qua bài thơ Tiếng gà trưa (Xuân Quỳnh)I. Mở bài - Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh – nhà thơ nữ xuất sắc của nền thơ ca hiện đại Việt Nam, hồn thơ gắn liền với những vẻ đẹp bình dị, đời thường. Quảng cáo
Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn
Dàn ý chung I. Mở bài - Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh – nhà thơ nữ xuất sắc của nền thơ ca hiện đại Việt Nam, hồn thơ gắn liền với những vẻ đẹp bình dị, đời thường. - Dẫn dắt và nêu nhận định: “Xuân Quỳnh khai thác cảm xúc từ những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình để từ đó góp phần vào tình cảm chung của thời đại.” - Nêu vấn đề nghị luận: Hiểu và làm sáng tỏ nhận định trên qua bài thơ Tiếng gà trưa. II. Thân bài - Giải thích ý kiến như thế nào? - Chứng minh qua các tác phẩm văn học ra sao? III. Kết bài - Khẳng định lại giá trị của nhận định và sức sống bền bỉ của bài thơ Tiếng gà trưa. - Bài học rút ra cho người đọc về tình yêu đối với những điều bình dị, nguồn cội của mình. Dàn ý chi tiết Mẫu 1 I. Mở bài Xuân Quỳnh là nhà thơ giàu cảm xúc, thường tìm thấy vẻ đẹp trong những điều gần gũi, bình dị của cuộc sống. Qua bài thơ “Tiếng gà trưa”, từ những kỷ niệm thân thương bên người bà, nhà thơ đã khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc. Bởi vậy, nhận định trên đã thể hiện rõ nét đặc sắc trong thơ Xuân Quỳnh. II. Thân bài 1. Phân tích nội dung và ý nghĩa a. Giải thích ý kiến - “Những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình”: những sự vật, con người, hồi ức thân thuộc trong cuộc sống. - “Tình cảm chung của thời đại”: tình yêu quê hương, đất nước, ý thức trách nhiệm của con người trong những năm tháng chiến tranh. b. Làm sáng tỏ qua “Tiếng gà trưa” - Tiếng gà trưa trên đường hành quân gợi lại những kỷ niệm tuổi thơ bên người bà. - Hình ảnh người bà hiện lên thân thương qua những kỷ niệm giản dị: chăm sóc cháu, dành dụm từng quả trứng, niềm vui nhỏ bé của tuổi thơ. - Những ký ức ấy khơi dậy tình yêu thương, lòng biết ơn bà, làm tâm hồn người cháu trở nên ấm áp. - Từ tình cảm với bà, người cháu nhận ra mục đích của cuộc chiến đấu: chiến đấu vì những điều thân thuộc, vì gia đình, quê hương và cuộc sống bình yên của nhân dân. 2. Đánh giá về nghệ thuật - Thể thơ năm chữ, nhịp điệu linh hoạt, gần với lời kể và lời tâm tình. - Hình ảnh thơ giản dị, quen thuộc, giàu sức gợi. - Điệp ngữ “tiếng gà trưa” tạo mạch liên kết, vừa gợi âm thanh quen thuộc vừa khơi dòng hồi tưởng. - Giọng thơ tự nhiên, trong trẻo, tha thiết; kết hợp hài hòa giữa cảm xúc riêng và tình cảm chung. III. Kết bài - “Tiếng gà trưa” là minh chứng tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh: từ những kỷ niệm bình dị của đời sống, nhà thơ nâng lên thành tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc. - Bài thơ giúp người đọc thêm trân trọng tình bà cháu, những ký ức tuổi thơ và biết yêu hơn những điều bình dị làm nên tình yêu quê hương, đất nước. Dàn ý chi tiết Mẫu 2 I. Mở bài “Xuân Quỳnh khai thác cảm xúc từ những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình để từ đó góp phần vào tình cảm chung của thời đại.” "Tiếng gà trưa" như một minh chứng tiêu biểu cho phong cách sáng tác này. II. Thân bài 1. Giải thích nhận định: - "Những điều gần gũi, bình dị, kỷ niệm của chính mình": Là chất liệu thơ lấy từ đời sống thường nhật, những ký ức tuổi thơ gắn liền với gia đình, làng quê. - "Tình cảm chung của thời đại": Là tinh thần yêu nước, lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc của thế hệ trẻ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. - Ý nghĩa chung: Thơ Xuân Quỳnh đi từ cái riêng (ký ức cá nhân) để chạm tới cái chung (tình yêu đất nước), biến tình cảm gia đình thành động lực cách mạng. 2. Chứng minh qua bài thơ "Tiếng gà trưa": - Vế 1: Khai thác cảm xúc từ những điều bình dị, kỷ niệm riêng: + Âm thanh bình dị: Tiếng gà trưa xao động xóm làng, phá tan cái mệt mỏi của người lính trên đường hành quân. + Kỷ niệm tuổi thơ gắn với người bà: Hình ảnh con gà mái vàng, mái rạ; kỷ niệm xem gà đẻ bị bà mắng; đôi bàn tay bà chắt chiu nuôi gà để mua cho cháu bộ quần áo mới đón Xuân. + Tình bà cháu tha thiết: Sự chăm sóc, yêu thương vô bờ bến của bà ghi sâu trong tâm trí người cháu. - Vế 2: Nâng lên thành "tình cảm chung của thời đại": + Lý do chiến đấu của người lính: "Vì lòng yêu Tổ quốc / Vì xóm làng thân thương / Vì bà / Vì tiếng gà cục tác..." + Mối quan hệ giữa cái riêng và cái chung: Mục đích chiến đấu không còn là lý thuyết xa xôi, mà bắt nguồn từ việc bảo vệ xóm làng, bảo vệ người bà và tuổi thơ êm đềm. 3. Đánh giá về nghệ thuật: - Thể thơ 5 chữ tự do, nhịp điệu linh hoạt như nhịp bước chân hành quân và nhịp đập trái tim. - Hình ảnh thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi và cảm xúc sâu lắng. - Điệp từ "Tiếng gà trưa" được nhắc lại nhiều lần như một điệp khúc thức tỉnh và nuôi dưỡng tâm hồn. III. Kết bài - Bài thơ cho thấy tài năng của Xuân Quỳnh trong việc lấy chất liệu đời thường để kiến tạo nên giá trị tư tưởng lớn lao, vừa mang tính cá nhân vừa mang tầm vóc thời đại. - Gợi nhắc mỗi người biết trân trọng những ký ức tuổi thơ, tình cảm gia đình và biến tình yêu nhỏ bé ấy thành trách nhiệm với quê hương, đất nước. Dàn ý chi tiết Mẫu 3 I. Mở bài Xuân Quỳnh trong dòng thơ ca kháng chiến chống Mỹ: Tiếng nói cất lên từ những rung động chân thành, nữ tính và dung dị. Bài thơ "Tiếng gà trưa" là hành trình tâm lý đi từ âm thanh đời thường đến ký ức tuổi thơ, từ đó thắp sáng lý tưởng cầm súng của thế hệ trẻ. II. Thân bài 1. Giải thích ngắn gọn nhận định: Nhấn mạnh sự chuyển hóa trong thơ Xuân Quỳnh: Từ những rung cảm nhỏ bé, cá nhân nâng thành nhịp đập lớn của thời đại. 2. Cảm nhận bài thơ theo mạch chuyển hóa cảm xúc: - Thực tại bình dị – Nơi khởi nguồn cảm xúc (Điều gần gũi): + Dừng chân trên đường hành quân, âm thanh tiếng gà trưa cất lên xua tan nắng hè và mệt mỏi. + Tiếng gà trở thành nhịp cầu nối liền thực tại gian khổ với khoảng trời tuổi thơ êm đềm. - Ký ức tuổi thơ – Bức tranh tâm hồn của thi sĩ (Kỷ niệm riêng): + Tình yêu thương của bà qua hình ảnh chăm chút từng đàn gà, lo cho cháu chiếc áo mới. + Tình cảm bà cháu ấm áp, đùm bọc – điểm tựa tinh thần vững chắc nhất cho người lính. - Lý tưởng chiến đấu – Sự hòa nhập vào tiếng nói thời đại (Tình cảm chung): + Mục đích cầm súng trở nên rõ ràng và thiêng liêng: Bảo vệ Tổ quốc là bảo vệ chính xóm làng, bảo vệ bà và giấc ngủ tuổi thơ. + Lời thề chiến đấu xuất phát từ chiều sâu tình cảm gia đình, tạo nên sức mạnh vô song cho thế hệ đánh Mỹ. 3. Đánh giá về nghệ thuật: - Mạch cảm xúc tự nhiên, đi từ hiện tại về quá khứ rồi trở lại hiện tại với niềm tin hướng tới tương lai. - Ngôn ngữ thơ trong sáng, tự nhiên như lời trò chuyện, tâm sự. III. Kết bài - Chứng minh tính đúng đắn của nhận định; "Tiếng gà trưa" là một trong những bài thơ hay nhất viết về tình cảm gia đình hòa quyện với tình yêu đất nước. - Đánh thức trong lòng người đọc lòng biết ơn đối với người thân, tình yêu đối với những điều bình dị xung quanh và tinh thần cống hiến cho cộng đồng. Dàn ý chi tiết Mẫu 4 I. Mở bài “Xuân Quỳnh khai thác cảm xúc từ những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình để từ đó góp phần vào tình cảm chung của thời đại”. Bài thơ "Tiếng gà trưa" là một minh chứng tiêu biểu: từ một âm thanh quen thuộc trong ký ức tuổi thơ, nhà thơ đã khơi gợi những rung động sâu xa, góp phần nuôi dưỡng tình cảm cộng đồng và tinh thần yêu nước trong thời chiến. II. Thân bài 1. Phân tích nội dung và ý nghĩa – Từ kỷ niệm riêng đến tình cảm chung - Âm thanh tiếng gà trưa – Chất xúc tác đánh thức những kỷ niệm bình dị và thân thuộc: + Hoàn cảnh xuất hiện: Tiếng gà trưa vang lên trên đường hành quân, giữa khung cảnh xóm nhỏ ven đường. Đó là một âm thanh vô cùng giản dị, quen thuộc, không hề cầu kỳ nhưng lại có sức lay động mạnh mẽ. + Dòng ký ức trào dâng: Từ tiếng gà trưa, người chiến sĩ trẻ bồi hồi nhớ về những kỷ niệm riêng đầy ắp yêu thương: những ổ trứng hồng, lời mắng yêu của bà, hình ảnh bà tần tảo, lo lắng cho đàn gà và đứa cháu trong những ngày giặc càn quét. + Ý nghĩa: Tiếng gà trưa, một điều "gần gũi, bình dị" nhất, đã trở thành sợi dây kết nối tâm hồn người lính với quá khứ tuổi thơ và mái ấm gia đình. Đó là cội nguồn của những tình cảm thiêng liêng, là điểm tựa tinh thần vững chắc cho người chiến sĩ trên đường ra trận. - Từ tình cảm riêng tư đến tình cảm chung của thời đại – Góp phần vào tình yêu quê hương, đất nước: + “Vì lòng yêu Tổ quốc / Vì xóm làng thân thuộc / Bà ơi, cũng vì bà...”: Mạch cảm xúc được nâng lên tầm khái quát. Tình yêu thương bà, yêu kỷ niệm tuổi thơ đã hòa quyện và chuyển hóa một cách tự nhiên thành lý tưởng chiến đấu lớn lao. Người chiến sĩ không ra trận vì một lý tưởng xa vời mà chính vì những điều bình dị nhất: để bảo vệ xóm làng, bảo vệ những ổ trứng hồng, và bảo vệ người bà thân yêu đã hết lòng vì cháu. + Ý nghĩa: Tình cảm cá nhân (gia đình, tuổi thơ) đã trở thành động lực mạnh mẽ để hình thành nên tình yêu quê hương, đất nước và quyết tâm bảo vệ nền độc lập. Từ những kỷ niệm riêng tư, bài thơ đã cất lên tiếng nói chung của cả một thế hệ – đó là tinh thần chiến đấu vì những giá trị nhân văn bình dị nhưng thiêng liêng. 2. Đánh giá về nghệ thuật – Thể hiện sự gắn kết giữa cái riêng và cái chung - Thể thơ 5 chữ với nhịp điệu linh hoạt: Thể thơ gần với lời kể, như dòng tâm sự nhẹ nhàng, tự nhiên. Nhịp thơ lúc nhanh, lúc chậm, khi sôi nổi (những chi tiết hồi tưởng) lúc lắng sâu (những suy tư), phù hợp với dòng chảy cảm xúc đầy biến đổi. - Nghệ thuật gợi nhớ với các điệp từ: + Điệp từ "nghe" được lặp lại ba lần ở đầu bài thơ, vừa diễn tả sự cảm nhận bằng nhiều giác quan, vừa nhấn mạnh sức vang mạnh mẽ của âm thanh tiếng gà trưa trong tâm hồn người lính. + Điệp từ "vì" ở cuối bài tạo hiệu ứng liệt kê, dồn dập, thể hiện chân thành và khẳng định các mục đích chiến đấu cao đẹp. - Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc, giàu cảm xúc: Không có những từ ngữ hoa mỹ, Xuân Quỳnh sử dụng lời thơ như lời tâm tình, giọng điệu tự sự. Những hình ảnh thơ đều rất đời thường nhưng lại tràn đầy ý nghĩa (ổ trứng hồng, khăn quàng đỏ, bà mắng cháu...). - Nghệ thuật lồng ghép quá khứ và hiện tại: Bài thơ không thuần túy là kể chuyện mà là sự đan xen giữa hiện tại (tiếng gà trưa trên đường hành quân) và quá khứ (tuổi thơ), tạo nên mạch liên tưởng phong phú, làm nổi bật thông điệp tình cảm. III. Kết bài - "Tiếng gà trưa" là một bài thơ đẹp, đậm chất Xuân Quỳnh: bình dị, chân thật nhưng thấm đượm cảm xúc. - Từ đó, mỗi người thêm trân trọng hiện tại và có ý thức cống hiến cho những giá trị chung của dân tộc. Dàn ý chi tiết Mẫu 5 I. Mở bài Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ nữ xuất sắc nhất của nền văn học hiện đại Việt Nam, nổi tiếng với giọng thơ trẻ trung, giàu trắc ẩn và tràn đầy yêu thương. Bài thơ Tiếng gà trưa (sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ) là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. II. Thân bài 1. Giải thích nhận định - “Khai thác cảm xúc từ những điều gần gũi, bình dị, kỷ niệm của chính mình”: Thơ Xuân Quỳnh không tìm kiếm những điều xa xôi, hoành tráng mà bắt nguồn từ những gì thân thuộc nhất (tiếng gà, ổ trứng, hình ảnh người bà, tình bà cháu...). - “Góp phần vào tình cảm chung của thời đại”: Từ những xúc cảm cá nhân nhỏ bé, nhà thơ nâng lên thành tình yêu quê hương, đất nước, hòa vào dòng chảy lớn của tình cảm thời đại bấy giờ – tinh thần yêu nước, lý tưởng chiến đấu vì độc lập, tự do trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. - Ý nghĩa câu nói: Nhận định ca ngợi quy luật sáng tạo nghệ thuật độc đáo của Xuân Quỳnh: lấy cái riêng để nói cái chung, từ tình cảm gia đình thi sinh động làm nền tảng cho lòng yêu nước vĩ đại. 2. Chứng minh qua bài thơ "Tiếng gà trưa" a. Cảm xúc bắt nguồn từ những điều gần gũi, bình dị và kỷ niệm tuổi thơ (Cái riêng) - Điểm chạm không gian và thời gian: Trên đường hành quân xa, người chiến sĩ dừng chân bên xóm nhỏ. Âm thanh "tiếng gà trưa" bình dị vang lên đã đánh thức, xua tan mệt mỏi và làm sống dậy cả một trời kỷ niệm. - Những hình ảnh tuổi thơ quen thuộc hiện về: + Hình ảnh tư liệu thiên nhiên xóm làng: Những con gà mái mơ lông hoa đốm trắng, gà mái vàng lông óng như màu rơm. + Kỷ niệm ngây ngô trẻ thơ: Tò mò xem trộm gà đẻ trứng bị bà mắng ("lang mặt"), nỗi lo lắng trẻ con đầy đáng yêu. - Hình ảnh người bà đầy ắp yêu thương: + Sự chắt chiu, tần tảo: Bà dành dụm từng quả trứng hồng, lo lắng khi trời gió rét, chăm chút đàn gà để cuối năm bán mua quần áo mới cho cháu. + Niềm vui giản dị của đứa trẻ: Được mặc quần chéo go, áo cánh chúc côm mới. Hạnh phúc đơn sơ nhưng ghi dấu suốt cuộc đời. b. Sự hòa quyện vào tình cảm chung của thời đại (Cái chung) - Sự biến chuyển trong nhận thức và tâm hồn: Tiếng gà trưa không còn là âm thanh tự nhiên mà trở thành âm thanh của quê hương, tiếng gọi của cội nguồn. - Nâng cao thành lý tưởng chiến đấu: + Ở khổ thơ cuối, người chiến sĩ cầm súng ra trận vì những mục đích vô cùng cụ thể và thiêng liêng: "Cháu chiến đấu hôm nay / Vì lòng yêu Tổ quốc / Vì xóm làng thân thuộc / Vì bà, vì ổ trứng hồng tuổi thơ". + Hành động chiến đấu vì "Tổ quốc" (cái chung) được đặt ngang hàng và bắt nguồn từ tình yêu "bà", "ổ trứng hồng" (cái riêng). - Tinh thần thời đại chống Mỹ: Tình yêu nước không trừu tượng mà vô cùng cụ thể. Phải yêu những gì gần gũi nhất thì mới có thể yêu Tổ quốc vĩ đại. Đây chính là tâm thế chung của cả một thế hệ thanh niên xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước bấy giờ. 3. Đặc sắc nghệ thuật - Thể thơ 5 chữ tự do, linh hoạt, giàu nhạc điệu như lời kể chuyện tâm tình. - Hình ảnh thơ giản dị, chân thực, đậm đà hương vị đồng quê Việt Nam. - Điệp từ "Tiếng gà trưa" được lặp lại nhiều lần đóng vai trò như sợi dây kết nối mạch cảm xúc từ hiện tại về quá khứ và hướng tới tương lai. III. Kết bài - Bài thơ Tiếng gà trưa là minh chứng hùng hồn cho nhận định. - Nhờ đi từ những kỷ niệm chân thật của chính mình, bài thơ không chỉ thuộc về thời đại chống Mỹ mà vẫn luôn chạm đến trái tim của nhiều thế hệ độc giả hôm nay và mai sau.  Chia sẻ Bình luận
|
Danh sách bình luận