Anh/chị viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hai câu thơ: Chơi cùng bầy dại nên bầy dại Kết mấy người khôn học nết khôn. (Trích: “Bảo kính cảnh giới” – Bài 21 - Theo Nguyễn Trãi toàn tập - Đào Duy Anh dịch).

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu sơ lược về tác giả Nguyễn Trãi và bài “Bảo kính cảnh giới”

- Cảm nhận chung: Là lời đúc kết sâu sắc về triết lý chọn bạn mà chơi và môi trường sống ảnh hưởng đến nhân cách con người. 

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại" thể hiện ra sao?

- "Kết mấy người khôn học nết khôn" được hiểu thế nào?

2. Đánh giá về nghệ thuật:

• Thể thơ: Thất ngôn xen lục ngôn (đặc trưng của thơ Nôm Nguyễn Trãi). Câu thơ ngắn gọn, cô đọng như những lời đúc kết, châm ngôn.
• Ngôn từ: Giản dị, mộc mạc, đậm chất dân gian.

III. Kết bài

- Hai câu thơ là một bài học đạo lý giản dị nhưng sâu sắc về cách đối nhân xử thế và tu dưỡng đạo đức.

- Tác động đối với người đọc:Bài học cho thế hệ trẻ trong việc chọn lọc bạn bè và môi trường học tập, giao tiếp trong xã hội hiện nay.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Trong kho tàng thơ ca trung đại Việt Nam, Nguyễn Trãi không chỉ là nhà chính trị, quân sự lỗi lạc mà còn là nhà thơ giàu triết lí sống. Qua chùm thơ Bảo kính cảnh giới, ông gửi gắm nhiều bài học sâu sắc về cách đối nhân xử thế. Hai câu thơ:

“Chơi cùng bầy dại nên bầy dại

Kết mấy người khôn học nết khôn”

đã nêu lên quan niệm đúng đắn về ảnh hưởng của môi trường và việc lựa chọn bạn bè trong quá trình hoàn thiện nhân cách.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Câu thơ thứ nhất khẳng định: nếu giao du với người dại dột, thiếu hiểu biết thì con người dễ bị ảnh hưởng, trở nên nông nổi, sai lệch.
• Câu thơ thứ hai nhấn mạnh: kết giao với người khôn ngoan, tài đức sẽ giúp ta học hỏi điều hay, hoàn thiện bản thân.
• Hai câu thơ gửi gắm bài học về việc chọn bạn mà chơi, chọn môi trường sống tích cực để rèn luyện nhân cách.
• Thể hiện tư tưởng sống sâu sắc, đề cao sự tu dưỡng và học hỏi không ngừng.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Sử dụng phép đối chỉnh: “bầy dại” – “người khôn”.
• Ngôn ngữ mộc mạc, cô đọng, giàu tính triết lí.
• Giọng điệu nhẹ nhàng mà sâu sắc, giàu sức thuyết phục.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Hai câu thơ chứa đựng bài học nhân sinh sâu sắc về việc lựa chọn bạn bè và môi trường sống.thành công cảnh chiều tà nơi đất khách và thể hiện sâu sắc nỗi nhớ quê hương của tác giả.

- Tác động đối với người đọc: Nhắc nhở mỗi người biết chọn bạn tốt, sống tích cực và không ngừng học hỏi để hoàn thiện bản thân.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Nguyễn Trãi và tập thơ "Quốc âm thi tập" – đỉnh cao của thơ Nôm trung đại, nơi lưu giữ những suy tư thế sự và triết lý sống của ức Trai khi ở ẩn. Hai câu thơ: Một nét vẽ thể hiện thế giới quan tinh tế của nhà thơ về quy luật tương sinh, tương khắc trong các mối quan hệ xã hội.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại": Cảnh báo việc kết giao với kẻ xấu, người thiếu hiểu biết ("bầy dại") sẽ khiến bản thân bị tiêm nhiễm thói hư, tật xấu và trở nên sa ngã.

• "Kết mấy người khôn học nết khôn": Khuyên răn việc tìm kiếm, học hỏi từ những người hiền đức, có trí tuệ ("người khôn") để hoàn thiện tư cách, lối sống.
• Ý nghĩa: Khẳng định quy luật "gần mực thì đen, gần đèn thì rạng"; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chọn bạn mà chơi trong hành trình trưởng thành.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Sử dụng nghệ thuật đối lập triệt để (chơi cùng/kết mấy, bầy dại/người khôn) tạo sự cân xứng.
• Điệp từ (dại, khôn) nhấn mạnh vào kết quả tất yếu của sự lựa chọn. Ngôn ngữ Nôm bình dị, triết lý dân gian dễ hiểu.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Hai câu thơ là châm ngôn sống mẫu mực, giữ nguyên giá trị giáo dục qua mọi thời đại.

- Tác động đối với người đọc: Thức tỉnh người đọc cần nghiêm túc, tỉnh táo khi chọn lựa môi trường sống và bạn bè xung quanh.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Nguyễn Trãi – vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, nhà thơ lớn luôn đau đau nghĩa nước tình dân và có những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời. Hai câu thơ là lời răn dạy mộc mạc nhưng thấm thía về tầm quan trọng của môi trường sống và việc chọn bạn mà chơi.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Bản chất của sự tự chọn: Hai câu thơ đặt ra hai ngả đường chủ động của con người ("Chơi cùng" hoặc "Kết mấy"). Con người tự quyết định vận mệnh nhân cách của mình thông qua đối tượng giao tế.

- Giá trị của sự học hỏi ("học nết khôn"): "Khôn" ở đây không phải là khôn lỏi, khôn ranh mà là cái khôn của trí tuệ, đức hạnh và văn hóa ứng xử. Học người khôn là học đạo lý làm người.

- Ý nghĩa: Bài học về tinh thần cầu tiến, biết nhìn người và tự rèn luyện bản lĩnh để không bị đồng hóa bởi cái xấu.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Cách ngắt nhịp uyển chuyển, câu thơ lục ngôn (6 chữ) ngắn gọn, dứt khoát như một phán quyết mang tính chân lý.
• Lối nói thẳng thắn, trực diện, mang đậm tính khẩu ngữ dân gian kết hợp hài hòa với tư tưởng giáo huấn của Nho gia.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Thể hiện cái tầm của một bậc đại trí luôn đau đáu với việc tu thân, tề gia.

- Tác động đối với người đọc: Nhắc nhở thế hệ trẻ tự chịu trách nhiệm về nhân cách của bản thân, chủ động học tập những điều hay lẽ phải.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Trong tập thơ "Quốc âm thi tập", Nguyễn Trãi đã để lại nhiều bài học sâu sắc về nhân sinh và cách đối nhân xử thế. Hai câu thơ "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn" trích trong bài 21 "Bảo kính cảnh giới" là một minh chứng tiêu biểu. Chỉ với hai vế thơ đối xứng, tác giả đã gửi gắm triết lý sâu sắc về việc chọn bạn, học làm người, thể hiện một quan niệm sống linh hoạt, uyên bác.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Giải nghĩa: "Bầy dại" chỉ những người chất phác, thật thà, không toan tính; "khôn" là khôn ngoan, khéo léo đối nhân xử thế. Hai câu thơ khuyên: nên chơi với người dại để học tính thật thà, nhưng kết giao với người khôn để học nết khôn ngoan.

- Triết lý nhân sinh sâu sắc:

• Sự dung hòa, uyển chuyển: Nguyễn Trãi không cực đoan "ghét khôn" hay "sùng dại". Ông cho rằng cần học cả hai: tính chân thành (của người "dại") và sự khôn khéo (của người "khôn") để hoàn thiện bản thân.
• Bài học về cách chọn bạn: Không nên kết giao một cách mù quáng. Cần biết chọn lọc, học điều hay từ mỗi người. Chơi với người tốt sẽ được tốt, kết giao với kẻ xấu sẽ bị ảnh hưởng.
• Tinh thần cầu tiến, khiêm tốn: Luôn học hỏi từ người khác, không tự mãn – đó là vẻ đẹp của một bậc quân tử.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Nghệ thuật đối: "Chơi cùng" – "Kết mấy"; "bầy dại" – "người khôn"; "nên bầy dại" – "học nết khôn" → tạo nhịp điệu cân xứng, chắc khỏe.
• Ngôn ngữ giản dị, gần gũi như giàu triết lý.
• Cách nói hàm súc, gợi ra nhiều suy ngẫm về cách sống và cách giao tiếp.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Hai câu thơ là bài học thấm thía về việc chọn bạn và tu thân, thể hiện quan niệm sống linh hoạt, thực tế và sâu sắc của Nguyễn Trãi.

- Tác động đối với người đọc: Nhắc nhở mỗi người về tầm quan trọng của môi trường và những người xung quanh; cần biết học cái tốt từ mọi người, tránh xa cái xấu để hoàn thiện bản thân.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

 Người xưa có câu: "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng". Nguyễn Trãi từ thế kỷ XV cũng đã đúc kết một kinh nghiệm tương tự nhưng sâu sắc và tinh tế hơn qua hai câu thơ: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn". Không cực đoan cho rằng chỉ nên chơi với người hiền hay tránh xa kẻ dại, nhà thơ đã đưa ra một triết lý sống vô cùng thực tế và linh hoạt: cần biết học cái hay từ mọi người để hoàn thiện chính mình.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Hai câu thơ đầu (Nguyên lý chung):

• “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại”: Khẳng định tác động tiêu cực của môi trường xấu. Gần mực thì đen, thói hư tật xấu rất dễ lây lan và đồng hóa con người.
• “Kết mấy người khôn học nết khôn”: Nhấn mạnh sức mạnh của môi trường tốt. Kết giao với người hiền trí giúp ta rèn luyện, trau dồi đạo đức và tri thức.

- Ý nghĩa:

• Khẳng định vai trò quyết định của môi trường giao du đối với sự hình thành nhân cách.
• Lời khuyên nhân sinh: Phải tỉnh táo, thận trọng trong việc chọn bạn mà chơi để hoàn thiện bản thân. 

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Sử dụng hình thức đối lập (dại >< khôn) cùng cặp từ hô ứng (chơi... nên / kết... học).

• Lập luận chặt chẽ, đúc rút từ kinh nghiệm dân gian (tương tự thành ngữ "gần mực thì đen, gần đèn thì rạng").

III. Kết bài

- Khẳng định giá trị triết lý sâu sắc, mang tính thời đại về môi trường sống.

- Tác động đối với người đọc: Liên hệ bài học ứng xử cho bản thân trong việc chọn bạn bè.