Bàn về thơ, có ý kiến cho rằng: “Thơ khởi sự từ tâm hồn, vượt lên bằng tầm nhìn và đọng lại nhờ tấm lòng người viết.” Bằng trải nghiệm của em qua bài thơ “ Nguyên tiêu” (Rằm tháng giêng) của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Dẫn dắt, giới thiệu câu nhận định về đặc trưng của thơ ca: “Thơ khởi sự từ tâm hồn, vượt lên bằng tầm nhìn và đọng lại nhờ tấm lòng người viết.”

- Giới thiệu bài thơ “Nguyên tiêu” (Rằm tháng giêng) của Chủ tịch Hồ Chí Minh như một biểu tượng đẹp đẽ làm sáng tỏ nhận định trên.

II. Thân bài

- Giải thích ý kiến như thế nào?

- Chứng minh qua các tác phẩm văn học ra sao?

III. Kết bài

- Khái quát lại vấn đề nghị luận qua nhận định và bài thơ “Nguyên tiêu”.

- Nêu cảm nhận sâu sắc của bản thân về phong cách thơ Hồ Chí Minh và giá trị trường tồn của tác phẩm.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Bài thơ “Nguyên tiêu” (Rằm tháng giêng) của Chủ tịch Hồ Chí Minh là minh chứng tiêu biểu cho ý kiến: “Thơ khởi sự từ tâm hồn, vượt lên bằng tầm nhìn và đọng lại nhờ tấm lòng người viết.”

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

• “Thơ khởi sự từ tâm hồn”: Bài thơ bắt nguồn từ tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên của Bác. Cảnh đêm rằm hiện lên trong trẻo, thơ mộng với ánh trăng, dòng sông và bầu trời rộng lớn.

• “Vượt lên bằng tầm nhìn”: Từ vẻ đẹp thiên nhiên, bài thơ mở ra tầm nhìn lớn lao về đất nước và cách mạng. Hình ảnh người chiến sĩ giữa đêm trăng không chỉ thưởng ngoạn cảnh đẹp mà còn đang bàn việc quân, việc nước.

• “Đọng lại nhờ tấm lòng người viết”: Đằng sau bức tranh thiên nhiên và công việc cách mạng là tình yêu thiên nhiên, tình yêu đất nước và tinh thần lạc quan của Hồ Chí Minh. Vì thế, bài thơ để lại trong người đọc sự xúc động và khâm phục.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt cô đọng, hàm súc, giàu sức gợi.

• Hình ảnh thiên nhiên rộng lớn, trong sáng; ngôn ngữ giản dị mà giàu chất cổ điển.

• Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, kết hợp hài hòa giữa chất thi sĩ và chất chiến sĩ.

• Bút pháp lấy ánh trăng làm điểm tựa để làm nổi bật tâm hồn, tầm nhìn và tình yêu đất nước của Bác.

III. Kết bài

- “Nguyên tiêu” là bài thơ giàu chất trữ tình, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn, tầm nhìn lớn lao và tấm lòng yêu nước sâu sắc của Hồ Chí Minh, qua đó làm sáng tỏ ý kiến về bản chất của thơ ca.

- Bài thơ giúp em thêm yêu vẻ đẹp của thiên nhiên, trân trọng tâm hồn và nhân cách của Bác, đồng thời hiểu rằng thơ hay luôn bắt nguồn từ một trái tim chân thành và hướng tới những giá trị đẹp đẽ của cuộc sống.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Bản chất của thơ ca là sự kết hợp giữa cảm xúc cá nhân, tầm vóc tư tưởng và tấm lòng chân thành của người nghệ sĩ. "Nguyên tiêu" của Bác Hồ là minh chứng tiêu biểu cho vẻ đẹp dung hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và tầm nhìn của vị lãnh tụ cách mạng.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định:

• "Khởi sự từ tâm hồn": Thơ bắt nguồn từ những rung động, cảm xúc chân thật, tự nhiên trước vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống.

• "Vượt lên bằng tầm nhìn": Thơ nâng tầm nhờ tư tưởng đại ngộ, thế giới quan rộng mở, tầm vóc thời đại của tác giả.

• "Đọng lại nhờ tấm lòng": Thơ sống mãi trong lòng người đọc nhờ tình yêu thương bao la, nhân ái của người nghệ sĩ.

2. Chứng minh qua bài thơ "Nguyên tiêu":

• "Khởi sự từ tâm hồn" – Cảm xúc thi sĩ trước đêm rằm xuân tươi đẹp (Hai câu đầu):

• Đêm rằm tháng Giêng ngập tràn sức sống: trăng tròn nhất, sông xuân, nước xuân, trời xuân tiếp nối liên hoàn ("xuân giang, xuân thủy, xuân thiên").

• Tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm, tinh tế của Bác giao hòa trọn vẹn với không gian bao la, tràn trề sinh lực của thiên nhiên Việt Bắc.

• "Vượt lên bằng tầm nhìn" – Tầm vóc chiến lược của vị lãnh tụ cách mạng (Câu 3):

• Không gian thưởng trăng gắn liền với "xứ bàn quân sự" (nơi bàn việc quân, việc nước).

• Tầm nhìn thời đại: Từ vẻ đẹp phong cảnh thiên nhiên nâng lên thành phong thái tự do, chủ động của người lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp.

• "Đọng lại nhờ tấm lòng" – Tấm lòng yêu nước, thương dân bao la (Câu cuối):

• Thuyền về giữa khuya ngập tràn ánh trăng ("dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền") biểu tượng cho niềm tin chiến thắng và tinh thần lạc quan cách mạng.

• Tấm lòng Bác đọng lại ở sự hòa quyện giữa tình yêu thiên nhiên và trách nhiệm đối với vận mệnh dân tộc.

3. Đánh giá về nghệ thuật:

• Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật súc tích, mang phong vị cổ điển kết hợp tinh thần hiện đại.

• Hình ảnh thơ đẹp, giàu sức gợi; ngôn ngữ tinh tế, nhạc điệu nhịp nhàng.

III. Kết bài

- Nhận định đã khái quát chính xác bản chất của thơ ca; bài thơ "Nguyên tiêu" là kiệt tác thể hiện trọn vẹn vẻ đẹp tâm hồn, tầm nhìn và tấm lòng Bác.

- Bồi đắp tình yêu thiên nhiên, lòng kính yêu Bác Hồ và niềm tự hào về truyền thống dân tộc.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Sự hòa quyện giữa chất thi sĩ mơ mộng và chất chiến sĩ kiên trung. "Nguyên tiêu" như một minh chứng sống động cho tư tưởng thơ ca này.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định:

• "Khởi sự từ tâm hồn": Điểm xuất phát của thơ là thế giới nội tâm, Rung cảm trước cái đẹp.

• "Vượt lên bằng tầm nhìn": Tư tưởng, bản lĩnh giúp bài thơ không sa vào ngâm vịnh cá nhân mà vươn tới tầm vóc nhân sinh, lịch sử.

• "Đọng lại nhờ tấm lòng": Giá trị nhân văn, tình yêu tha thiết giúp bài thơ có sức sống lâu bền trong lòng độc giả.

2. Chứng minh qua bài thơ "Nguyên tiêu":

• "Khởi sự từ tâm hồn" – Trái tim rộng mở đón nhận vẻ đẹp vũ trụ:

• Bác mở lòng trước cảnh sông xuân, trời xuân; cái nhìn bay bổng, tràn ngập ánh sáng và sức sống.

• Tâm hồn rung động trước vẻ đẹp thanh bình của đêm trăng kháng chiến.

• "Vượt lên bằng tầm nhìn" – Phong thái ung dung và làm chủ lịch sử:

• Giữa muôn vàn gian khổ của cuộc kháng chiến, Bác vẫn thưởng trăng và "bàn việc quân".

• Tầm nhìn chiến lược, sự làm chủ hoàn toàn hoàn cảnh: Chuyển hóa ánh trăng thiên nhiên thành trăng của tự do, của niềm tin vào tương lai cách mạng.

• "Đọng lại nhờ tấm lòng" – Khát vọng hòa bình, độc lập cho dân tộc:

• Ánh trăng "mãn thuyền" (đầy thuyền) chở theo niềm tin và tấm lòng canh cánh vì dân, vì nước của Người.

• Tấm lòng Bác đọng lại trong lòng thế hệ mai sau là sự trân trọng một nhân cách lớn – nhà thơ, người chiến sĩ vĩ đại.

3. Đánh giá về nghệ thuật:

• Bút pháp chấm phá cổ điển lấy động tả tĩnh, xây dựng không gian nghệ thuật vừa thơ mộng vừa trang nghiêm.

• Hình ảnh "trăng" vừa là bạn tri kỷ, vừa là biểu tượng của tinh thần lạc quan cách mạng.

III. Kết bài

- "Nguyên tiêu" chứng minh thơ hay phải là sự hội tụ của tâm – tài – tầm của nhà thơ.

- Trở thành bài học sâu sắc về bản lĩnh sống, tinh thần lạc quan và trách nhiệm của mỗi cá nhân trước thời đại.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

"Nguyên tiêu" (Rằm tháng giêng): một trong những bài thơ tiêu biểu của Người, viết năm 1948 trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp. Bài thơ thể hiện rõ chất "thép" và chất "tình" hòa quyện, làm sống động nhận định về thơ ca.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa: "Thơ khởi sự từ tâm hồn"

• "Khởi sự từ tâm hồn" - Cảm hứng từ tình yêu thiên nhiên, yêu nước:

• Bài thơ ra đời trong không khí đêm trăng rằm tháng giêng. Tâm hồn Bác đón nhận vẻ đẹp của thiên nhiên: "Rằm xuân lồng lộng trăng soi" - không gian đêm xuân khoáng đạt, nhuốm màu trăng tỏa sáng. Tình yêu thiên nhiên tha thiết chính là nguồn cảm hứng đầu tiên của bài thơ.

• Hình ảnh "Bát ngát trời xanh, núi ngàn xa" gợi tả bầu trời cao rộng, núi xa trùng điệp, càng tô đậm sự trong lành, yên ả của đêm trăng. Tâm hồn Bác lúc này thư thái, ngân nga trước cảnh sắc.

• Đó chính là điểm khởi phát: rung động từ vẻ đẹp thiên nhiên, từ tình cảm của một người nghệ sĩ trước cái đẹp.

• "Vượt lên bằng tầm nhìn" - Cảm nhận và suy tư về đất nước, công cuộc kháng chiến:

• "Sông núi nên thơ, tình thêm mặn" - Khi tình yêu thiên nhiên hòa vào tình yêu đất nước, bài thơ vượt khỏi phạm vi cảm xúc cá nhân để nâng lên thành sự đồng cảm, trách nhiệm với vận mệnh dân tộc.

• Hình ảnh "Mấy thuyền đánh cá trở về neo" - những chiếc thuyền nhỏ lặng lẽ, bình yên trong đêm khuya, ẩn dụ cho cuộc sống thanh bình đang được giữ vững giữa những năm kháng chiến.

• Từ đó, ta thấy tầm nhìn xa trông rộng: không chỉ ngắm trăng, mà Bác còn hướng lòng về vận mệnh non sông. Tình cảm vì dân, vì nước đã nâng cảm xúc ban đầu lên thành tư tưởng và niềm tin vào ngày hòa bình sắp tới.

• "Đọng lại nhờ tấm lòng người viết" - Khắc ghi bằng tình yêu thương con người:

• Không chỉ là bức tranh thiên nhiên, bài thơ còn đọng lại tình yêu thương với những người lao động bình dị. Hình ảnh "mấy thuyền đánh cá" cho thấy Bác luôn hướng đến cuộc sống của nhân dân.

• "Lồng lộng trăng soi" và "Bát ngát trời xanh" tạo nên bầu không khí bao la, đồng hành cùng tình người ấm áp. Tấm lòng của một lãnh tụ yêu dân sâu sắc đã làm bài thơ còn vọng mãi trong lòng người đọc.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Nghệ thuật sử dụng hình ảnh và thiên nhiên:

• Hình ảnh thơ vừa cổ điển (lồng lộng trăng soi, bát ngát trời xanh, núi ngàn xa) vừa hiện đại, gần gũi. Sự hòa quyện đó giúp bài thơ trở nên thanh thoát và giàu sức gợi.

• Không gian rộng mở, giàu tính tạo hình, cho thấy khả năng quan sát và cảm thụ thiên nhiên tinh tế của một thi nhân - chiến sĩ.

• Ngôn ngữ và nhạc điệu:

• Bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, giàu nhạc tính, giọng điệu nhẹ nhàng mà sâu lắng.

• Điệp từ, so sánh, ẩn dụ (trăng, thuyền, sông, núi) vừa vẽ cảnh, vừa gửi gắm tư tưởng một cách tài tình.

• Sự hòa quyện giữa chất cổ điển và hiện đại:

• Cổ điển ở thi liệu, thi ảnh; hiện đại ở tâm thế, tình yêu nước và lòng lạc quan cách mạng. Điều này tạo nên phong cách thơ độc đáo của Hồ Chí Minh - thơ tức cảnh, nêu bật tình đời và chí hướng.

III. Kết bài

- "Nguyên tiêu" là một viên ngọc quý trong thơ Hồ Chí Minh: vừa là bức tranh thiên nhiên đẹp, vừa là bản tuyên ngôn về tình yêu nước và khát vọng hòa bình. 

-Bài thơ giúp chúng ta thêm yêu và tự hào về vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước, về phong cách sống giản dị mà cao đẹp của Bác Hồ.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Trích dẫn ý kiến: “Thơ khởi sự từ tâm hồn, vượt lên bằng tầm nhìn và đọng lại nhờ tấm lòng người viết.” Bài thơ “Nguyên tiêu” của Hồ Chí Minh là minh chứng hoàn hảo cho quy luật sáng tạo nghệ thuật này.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định

• "Thơ khởi sự từ tâm hồn": Thơ bắt nguồn từ những rung động, xúc cảm chân thành, sâu sắc trong thế giới nội tâm của thi sĩ trước cuộc đời. Không có cảm xúc, thơ chỉ là những xác chữ vô hồn.

• "Vượt lên bằng tầm nhìn": Thơ không dừng lại ở cảm xúc cá nhân nhỏ hẹp mà phải nâng cao thành tư tưởng lớn lao, tầm vóc thời đại, cái nhìn chiến lược và những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc sống.

• "Đọng lại nhờ tấm lòng người viết": Giá trị cốt lõi, sức sống lâu bền của bài thơ nằm ở giá trị nhân đạo, tình yêu thương con người và sự gắn bó với cuộc đời của tác giả.

• => Khái quát: Nhận định đã khẳng định quy luật của thơ ca: Đi từ Cảm xúc (Tâm hồn) Trí tuệ/Tư tưởng (Tầm nhìn) Cốt lõi nhân văn (Tấm lòng).

2. Chứng minh qua bài thơ "Nguyên tiêu" (Rằm tháng giêng)

a. Thơ khởi sự từ tâm hồn: Rung động trước vẻ đẹp thiên nhiên đêm rằm

• Biểu hiện trong bài thơ: Hai câu đầu mở ra không gian đêm rằm tháng giêng ngập tràn ánh sáng và sức sống.

• “Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên”: Ánh trăng tròn đầy, tuyệt mỹ bao phủ cảnh vật.

• “Xuân giang, xuân thủy tiếp xuân thiên”: Điệp từ "xuân" ba lần tạo nên sự giao hòa, tràn trề sức sống của sông xuân, nước xuân và trời xuân.

• Phân tích tâm hồn nghệ sĩ: Tâm hồn Hồ Chí Minh vô cùng nhạy cảm, tinh tế, mở rộng lòng mình để đón nhận và hòa quyện với vẻ đẹp trong trẻo, khoáng đạt của tạo vật ngay giữa hoàn cảnh chiến tranh gian khổ.

b. Vượt lên bằng tầm nhìn: Bản lĩnh của người chiến sĩ và tầm vóc thời đại

• Biểu hiện trong bài thơ: Hai câu sau chuyển dịch không gian từ thiên nhiên dòng sông sang không gian chiến khu, nơi bàn việc quân.

• “Yên ba thâm xứ đàm quân sự”: Giữa cảnh khói sóng mịt mù, yên ả lại là nơi diễn ra sự kiện trọng đại – bàn bạc việc quân, quyết định vận mệnh dân tộc.

• “Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền”: Hình ảnh con thuyền chở đầy trăng trở về lúc nửa đêm.

• Phân tích tầm nhìn vị lãnh tụ:

• Tầm nhìn chiến lược, phong thái ung dung, chủ động của một nhà quân sự, chính trị thiên tài.

• Ánh trăng "mãn thuyền" không chỉ là ánh sáng tự nhiên mà còn biểu tượng cho niềm lạc quan, tầm nhìn hướng tới tương lai chiến thắng vẻ vang của cách mạng.

c. Đọng lại nhờ tấm lòng người viết: Tình yêu nước và khát vọng hòa bình

• Biểu hiện và giá trị đọng lại:

• Tấm lòng yêu nước thiết tha, canh cánh nỗi lòng vì dân vì nước của Bác. Cả bài thơ thấm đẫm tinh thần trách nhiệm với vận mệnh dân tộc nhưng được biểu hiện một cách thi vị, nhẹ nhàng.

• Sự hòa quyện tuyệt đẹp giữa tính chiến sĩ và tính thi sĩ, giữa chất thép kiên cường và chất tình lãng mạn.

• Sức sống lâu bền: Bài thơ đọng lại trong lòng độc giả hình tượng một vị lãnh tụ vĩ đại nhưng vô cùng giản dị, có tâm hồn lộng gió thời đại và lòng yêu nước bao la.

3. Đánh giá, tổng kết

• Về nghệ thuật: Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt hàm súc; bút pháp cổ điển kết hợp hiện đại; hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng, ngôn ngữ trong sáng.

• Khẳng định tính đúng đắn của nhận định: Bài thơ Nguyên tiêu đạt đến đỉnh cao nghệ thuật chính nhờ sự kết hợp hài hòa giữa ba yếu tố: Tâm hồn nhạy cảm, Tầm nhìn chiến lược và Tấm lòng yêu nước vĩ đại của Hồ Chí Minh.

III. Kết bài

- Khẳng định giá trị vững bền của bài thơ Nguyên tiêu và tính chân lý của nhận định đối với người sáng tác lẫn người tiếp nhận.

- Cần mở rộng tâm hồn và dùng trải nghiệm, tấm lòng để cảm nhận trọn vẹn cái hay, cái đẹp của thơ ca.