Khi nói về hướng tìm tòi nên có ở mỗi nhà văn chân chính, nhà văn Thạch Lam có viết: Công việc của nhà văn là phát hiện cái đẹp ở chính chỗ mà không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thứ

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu về Thạch Lam – nhà văn tài hoa thuộc nhóm Tự Lực văn đoàn, nổi tiếng với phong cách văn xuôi trữ tình đậm chất thơ, luôn săn sóc đến cái đẹp bình dị.

- Trích dẫn quan điểm của Thạch Lam về sứ mệnh của nhà văn chân chính: "Công việc của nhà văn là phát hiện cái đẹp ở chính chỗ mà không ai ngờ tới...".

- Giới thiệu đối tượng làm sáng tỏ truyện ngắn Giá trị của hòn đá (câu chuyện về hòn đá xấu xí qua cái nhìn ở chợ, tiệm vàng, cửa hàng đồ cổ). 

- Khái quát vấn đề: Khẳng định cái nhìn tinh tế, sâu sắc của nhà văn trong việc phát hiện những giá trị khuất lấp của sự vật, con người.

II. Thân bài

- Giải thích ý kiến như thế nào?

- Chứng minh qua các tác phẩm văn học ra sao?

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của nhận định và thông điệp từ tác phẩm Giá trị của hòn đá.

- Nâng cao vấn đề: Vai trò của nhà văn trong việc giữ gìn và tôn vinh cái đẹp đích thực cho nhân loại.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Thạch Lam: “Công việc của nhà văn là phát hiện cái đẹp ở chính chỗ mà không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức.” Qua truyện ngắn “Giá trị của hòn đá”, nhà văn đã thể hiện rõ khả năng phát hiện vẻ đẹp, ý nghĩa bất ngờ ẩn sau một sự vật tưởng như bình thường.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

a. Giải thích nhận định

• “Phát hiện cái đẹp ở chính chỗ mà không ai ngờ tới”: Nhà văn phải có con mắt tinh tế để nhận ra những giá trị, vẻ đẹp mà người bình thường dễ bỏ qua.

• “Cái đẹp kín đáo và che lấp”: Cái đẹp trong văn chương không phải lúc nào cũng hiện hữu rõ ràng mà có thể ẩn sâu trong những điều nhỏ bé, bình dị của đời sống.

• “Cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức”: Văn chương giúp người đọc thay đổi cách nhìn, biết quan sát sâu sắc, biết trân trọng những giá trị tưởng như quen thuộc.
  → Nhận định đề cao khả năng khám phá, phát hiện và nâng niu vẻ đẹp của người nghệ sĩ; đồng thời khẳng định vai trò của văn chương trong việc làm giàu tâm hồn, nhận thức của con người.

b. Biểu hiện qua truyện “Giá trị của hòn đá”

• Hòn đá vốn là một vật bình thường, thậm chí có thể bị xem là vô giá trị.

• Qua cách nhìn và câu chuyện của nhà văn, hòn đá lại chứa đựng những giá trị, ý nghĩa bất ngờ.

• Nhà văn không dừng lại ở vẻ ngoài của sự vật mà hướng người đọc đến giá trị nằm phía sau vẻ ngoài ấy.

• Từ hòn đá, người đọc nhận ra bài học: không nên đánh giá sự vật, con người một cách hời hợt chỉ dựa trên vẻ bề ngoài.

• Cái hay của nhà văn là biến một sự vật nhỏ bé, quen thuộc thành điểm khởi đầu cho một suy ngẫm có ý nghĩa về cách nhìn nhận giá trị trong cuộc sống.

c. Ý nghĩa, thông điệp

• Giá trị của sự vật đôi khi không nằm ở vẻ ngoài mà ở ý nghĩa, hoàn cảnh và cách con người nhìn nhận nó.

• Mỗi người cần biết quan sát bằng sự tinh tế, sâu sắc; biết trân trọng những điều bình dị quanh mình.

• Qua đó, tác phẩm thể hiện cái nhìn nhân văn và giàu sức gợi của người nghệ sĩ.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Xây dựng hình ảnh hòn đá như một chi tiết trung tâm giàu ý nghĩa.

• Cách kể chuyện tự nhiên, ngắn gọn nhưng tạo được sự bất ngờ và sức gợi suy ngẫm.

• Nghệ thuật tạo tình huống giúp người đọc thay đổi cách nhìn về một sự vật tưởng như vô nghĩa.

• Ngôn ngữ giản dị, gần gũi nhưng hàm chứa bài học sâu sắc.
  → Nghệ thuật của tác phẩm phù hợp với quan niệm sáng tác của Thạch Lam: tìm cái đẹp, cái có giá trị từ những điều bình dị, khuất lấp trong đời sống.

III. Kết bài

- Nhận định của Thạch Lam là một quan niệm sâu sắc về sứ mệnh của nhà văn: phát hiện những vẻ đẹp tiềm ẩn và giúp con người có cách nhìn tinh tế hơn về cuộc sống. 

- Tác phẩm nhắc mỗi chúng ta không nên nhìn nhận sự vật, con người một cách phiến diện; hãy biết quan sát bằng một tâm hồn nhạy cảm để nhận ra những giá trị đẹp đẽ vẫn hiện diện quanh mình.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Truyện ngắn "Giá trị của hòn đá" là minh chứng sinh động cho hành trình phát hiện và thức tỉnh giá trị ẩn tàng ấy.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định của Thạch Lam

• "Phát hiện cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới / kín đáo và che lấp": Sứ mệnh của nhà văn là đào sâu, tìm kiếm những giá trị tinh túy, vẻ đẹp tiềm ẩn đằng sau vẻ ngoài bình dị, thô xám hoặc tầm thường của đời sống.

• "Cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức": Chức năng thẩm mỹ và giáo dục của văn học – giúp người đọc thay đổi cách nhìn, biết trân trọng và nhận ra giá trị thực sự của con người, vạn vật.

• Tổng quát: Ý kiến đề cao bản lĩnh sáng tạo, cái tâm và cái tầm của nhà văn chân chính trong việc khai phá giá trị đời sống.

2. Phân tích truyện ngắn "Giá trị của hòn đá" để làm sáng tỏ nhận định

• Cái đẹp/Giá trị "kín đáo và che lấp" (Hình tượng hòn đá):

• Ban đầu, hòn đá chỉ là một vật xù xì, vô giá trị ở ven đường (chỗ "không ai ngờ tới").

• Qua các thử thách (chợ rau, chợ ngọc), giá trị thật sự của hòn đá dần được hé lộ. Hòn đá không đổi, nhưng góc nhìn và sự hiểu biết của con người về nó đã thay đổi.

• "Bài học trông nhìn và thưởng thức" gửi đến người đọc:

• Bài học về sự đánh giá: Giá trị của một vật (hay một con người) không nằm ở sự phán xét hời hợt bên ngoài hay ý kiến của số đông, mà nằm ở bản chất bên trong và việc đặt đúng môi trường.

• Bài học về cách nhìn nhận bản thân: Mỗi con người đều là một "viên ngọc quý" tiềm ẩn, cần tự tin khẳng định giá trị bản thân và tìm đúng nơi để tỏa sáng.

3. Đánh giá về nghệ thuật biểu hiện

• Cốt truyện đơn giản, giàu tính triết lý ngụ ngôn.

• Bố cục chặt chẽ, tình huống mang tính tăng tiến (từ vô giá trị đến vô giá).

• Ngôn ngữ giản dị, sâu sắc, giàu sức gợi.

III. Kết bài

- Ý kiến của Thạch Lam là thước đo đúng đắn cho văn chương chân chính; "Giá trị của hòn đá" đã thể hiện trọn vẹn tinh thần ấy qua một câu chuyện nhỏ nhưng sức gợi lớn.

- Giúp người đọc đúc kết góc nhìn sâu sắc hơn về cuộc sống: không đánh giá con người qua vẻ bề ngoài, luôn có ý thức mài giũa và tìm kiếm giá trị thực sự của chính mình.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Câu chuyện "Giá trị của hòn đá" như một bài học triết lý nhân sinh sâu sắc về nhận thức và giá trị sống.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định của Thạch Lam

• Khai quật "cái đẹp bị che lấp": Nhà văn giống như người tìm ngọc, phải nhìn xuyên qua lớp vỏ xù xì của đời sống để thấy phần cốt lõi lung linh.

• Sứ mệnh "cho bài học trông nhìn": Văn chương không chỉ phản ánh mà còn hướng dẫn con người cách quan sát, cảm nhận và trân trọng thế giới quan xung quanh.

2. Phân tích truyện ngắn "Giá trị của hòn đá" để làm sáng tỏ nhận định

• Hành trình đi tìm và định giá cái đẹp:

• Ở chợ rau: Hòn đá chỉ đáng giá vài đồng lẻ (góc nhìn hạn hẹp, nhu cầu tầm thường).

• Ở chợ ngọc: Hòn đá trở thành báu vật vô giá (góc nhìn chuyên môn, sự trân trọng đúng mực).

• Tác giả đã "phát hiện" ra triết lý cao cả từ một hình ảnh vô cùng bình dị, quen thuộc.

• Tác phẩm mang lại "bài học trông nhìn và thưởng thức" như thế nào?

• Trông nhìn: Dạy ta cách nhìn cuộc đời bằng sự thấu hiểu, tránh cái nhìn phiến diện, định kiến.

• Thưởng thức: Dạy ta biết trân trọng giá trị riêng biệt của mỗi cá thể trong xã hội. Môi trường phù hợp sẽ biến một hòn đá thô thành viên ngọc đắt giá.

3. Đánh giá về nghệ thuật biểu hiện

• Bút pháp tự sự nhẹ nhàng, hình ảnh mang tính biểu tượng cao (hòn đá, người bán, các khu chợ).

• Giọng điệu tâm tình, gợi mở tư duy phản biện và tự nhận thức ở người đọc.

III. Kết bài

- Tác phẩm chứng minh tài năng của nhà văn trong việc biến một câu chuyện đơn giản thành bài học nhân sinh vĩnh cửu, đúng như tinh thần lý luận của Thạch Lam.

- Rèn luyện cho người đọc "đôi mắt tình thương" và sự tinh tế để nhận ra cái đẹp ẩn giấu quanh mình, đồng thời biết kiên nhẫn kiến tạo giá trị bản thân.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Câu chuyện "Giá trị của hòn đá" như một bài học triết lý nhân sinh sâu sắc về nhận thức và giá trị sống.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định của Thạch Lam

• Khai quật "cái đẹp bị che lấp": Nhà văn giống như người tìm ngọc, phải nhìn xuyên qua lớp vỏ xù xì của đời sống để thấy phần cốt lõi lung linh.

• Sứ mệnh "cho bài học trông nhìn": Văn chương không chỉ phản ánh mà còn hướng dẫn con người cách quan sát, cảm nhận và trân trọng thế giới quan xung quanh.

2. Phân tích truyện ngắn "Giá trị của hòn đá" để làm sáng tỏ nhận định

• Hành trình đi tìm và định giá cái đẹp:

• Ở chợ rau: Hòn đá chỉ đáng giá vài đồng lẻ (góc nhìn hạn hẹp, nhu cầu tầm thường).

• Ở chợ ngọc: Hòn đá trở thành báu vật vô giá (góc nhìn chuyên môn, sự trân trọng đúng mực).

• Tác giả đã "phát hiện" ra triết lý cao cả từ một hình ảnh vô cùng bình dị, quen thuộc.

• Tác phẩm mang lại "bài học trông nhìn và thưởng thức" như thế nào?

• Trông nhìn: Dạy ta cách nhìn cuộc đời bằng sự thấu hiểu, tránh cái nhìn phiến diện, định kiến.

• Thưởng thức: Dạy ta biết trân trọng giá trị riêng biệt của mỗi cá thể trong xã hội. Môi trường phù hợp sẽ biến một hòn đá thô thành viên ngọc đắt giá.

3. Đánh giá về nghệ thuật biểu hiện

• Bút pháp tự sự nhẹ nhàng, hình ảnh mang tính biểu tượng cao (hòn đá, người bán, các khu chợ).

• Giọng điệu tâm tình, gợi mở tư duy phản biện và tự nhận thức ở người đọc.

III. Kết bài

- Tác phẩm chứng minh tài năng của nhà văn trong việc biến một câu chuyện đơn giản thành bài học nhân sinh vĩnh cửu, đúng như tinh thần lý luận của Thạch Lam.

- Rèn luyện cho người đọc "đôi mắt tình thương" và sự tinh tế để nhận ra cái đẹp ẩn giấu quanh mình, đồng thời biết kiên nhẫn kiến tạo giá trị bản thân.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Thạch Lam về hướng tìm tòi của nhà văn chân chính: "Công việc của nhà văn là phát hiện cái đẹp ở chính chỗ mà không ai ngờ tới..." Bản chất của tư tưởng này được thể hiện rõ nét qua bài học nhân sinh sâu sắc trong truyện ngắn/câu chuyện "Giá trị của hòn đá".

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định của Thạch Lam

• Cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới / cái đẹp kín đáo và che lấp: Cái đẹp không nằm ở bề nổi hào nhoáng, lộ thiên mà ẩn sâu trong vạn vật, trong những điều bình dị, lam lũ, thậm chí là xù xì, thô ráp của cuộc sống thường nhật.

• Bài học trông nhìn và thưởng thức: Khả năng định hướng thẩm mỹ và thanh lọc tâm hồn của văn chương. Nhà văn giúp người đọc thay đổi nhãn quan, biết khám phá, trân trọng những giá trị khuất lấp xung quanh và biết rung động trước cái đẹp.

• => Khái quát cốt lõi: Nhận định khẳng định: Nhà văn chân chính phải là người có đôi mắt tinh tế, thấu thị và một trái tim mẫn cảm để phát hiện, tôn vinh những giá trị thẩm mỹ, nhân văn bị cuộc sống xô bồ che lấp.

2. Phân tích, làm sáng tỏ qua câu chuyện "Giá trị của hòn đá"

(Tóm tắt nhanh cốt truyện: Một người học trò hỏi thầy về giá trị bản thân, người thầy đưa cho anh một hòn đá và bảo đem ra chợ, tiệm vàng, và tiệm đồ cổ để định giá nhưng không được bán. Ở mỗi nơi, hòn đá có một giá trị khác nhau từ vài xu đến vô giá).

a. Phát hiện "cái đẹp/giá trị" ở nơi không ai ngờ tới (Quá trình định giá hòn đá)

• Giai đoạn đầu (Cái nhìn bề nông): Ở chợ, hòn đá chỉ đáng giá vài xu (bằng vài cây rau). Người ta nhìn nó bằng con mắt thực dụng, coi đó là vật tầm thường, vô giá trị.

• Giai đoạn hai (Cái nhìn của người có chuyên môn): Ở tiệm vàng, hòn đá được trả giá cao hơn (vài trăm lượng vàng) vì người thợ kim hoàn nhận ra nó không phải đá thường.

• Giai đoạn cuối (Cái nhìn của nhà thông thái/đồ cổ): Tại tiệm đồ cổ, hòn đá là vô giá. Đây chính là "cái đẹp kín đáo và che lấp" đã được phát hiện bởi người thực sự có nhãn quan, có tri thức.

b. "Bài học trông nhìn và thưởng thức" từ câu chuyện

• Bài học về cách nhìn nhận vạn vật và con người: Giá trị của một sự vật (hay một con người) không phụ thuộc vào cái nhìn hời hợt của đám đông ở "chợ đời", mà phụ thuộc vào việc nó được đặt vào không gian nào và được soi chiếu bởi đôi mắt của ai.

• Bài học về tự ý thức giá trị bản thân: Mỗi người đều là một "viên ngọc thô" (hòn đá quý). Thay vì tự ti trước những lời định giá rẻ rúng của những người không hiểu mình, chúng ta cần tìm đúng môi trường để tỏa sáng.

• Sự gặp gỡ với tư tưởng Thạch Lam: Người thầy trong truyện đóng vai trò như một "nhà văn chân chính" – người không trực tiếp cho học trò tiền bạc, mà cho học trò một "bài học trông nhìn" để tự khám phá ra giá trị vô giá của chính mình và cuộc sống.

3. Đánh giá và mở rộng (Bình luận)

• Đối với người nghệ sĩ: Để có được "bài học trông nhìn" ấy, nhà văn phải dấn thân, phải có tình yêu thương con người tha thiết và một tư duy nghệ thuật sâu sắc (như cách Thạch Lam tìm thấy cái đẹp trong tâm hồn đứa trẻ phố huyện nghèo).

• Đối với người tiếp nhận (đọc giả): Văn học không chỉ để giải trí. Đọc một tác phẩm như "Giá trị của hòn đá", độc giả được nâng cao năng lực thẩm mỹ, biết nhìn cuộc sống chậm lại, sâu hơn và bao dung hơn.

III. Kết bài

- Ý kiến của Thạch Lam là một bài học sâu sắc về thiên chức nghệ thuật, có giá trị vượt thời gian.

- Cần rèn luyện cho mình một đôi mắt biết phát hiện cái đẹp và một tâm hồn biết trân trọng những giá trị khuất lấp xung quanh.