Bàn về văn học, Thanh Thảo cho rằng: “Văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc. Nó giúp con người sống “ra người” hơn, sống tốt hơn, nếu ta biết tìm trong mỗi quyển sách những vệt sáng, những nguồn sáng s

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Dẫn dắt và giới thiệu câu nói của nhà thơ Thanh Thảo về chức năng, giá trị của văn chương.

- Nêu khái quát vấn đề nghị luận: Vai trò mở rộng trải nghiệm và hướng con người đến chân - thiện - mỹ của văn học nghệ thuật.

II. Thân bài

- Giải thích ý kiến như thế nào?

- Chứng minh qua các tác phẩm văn học ra sao?

III. Kết bài

- Khẳng định lại ý nghĩa câu nói của Thanh Thảo.

- Nêu cảm nhận sâu sắc của bản thân về sức mạnh cảm hóa kỳ diệu của văn chương trong cuộc sống hiện đại.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Thanh Thảo từng khẳng định: “Văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc…” Ý kiến nhấn mạnh giá trị nhận thức, giáo dục và nhân văn sâu sắc của văn học đối với con người.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

• “Trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc”:

• Văn học mở rộng vốn sống, giúp con người được sống nhiều cuộc đời, nhiều hoàn cảnh khác nhau.

• Qua tác phẩm, người đọc hiểu hơn về con người, xã hội, lịch sử và những vấn đề của cuộc sống.

• “Giúp con người sống ‘ra người’ hơn, sống tốt hơn”:

• Văn chương bồi đắp tình yêu thương, lòng nhân ái, sự đồng cảm.

• Giúp con người biết trân trọng những điều tốt đẹp, biết suy ngẫm và hoàn thiện bản thân.

• “Những vệt sáng, những nguồn sáng soi rọi vào những góc khuất của cuộc đời và con người”:

• Văn học không né tránh những đau khổ, bất công, mất mát hay những góc tối trong tâm hồn.

• Từ đó, tác phẩm giúp người đọc nhận ra vẻ đẹp, phẩm giá và niềm tin vào con người ngay trong nghịch cảnh.

• Bằng trải nghiệm văn học:

• Lão Hạc (Nam Cao): giúp người đọc thấu hiểu nỗi đau, lòng tự trọng và tình yêu thương con sâu sắc của người nông dân nghèo.

• Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng): giúp ta cảm nhận sâu sắc tình cha con trong hoàn cảnh chiến tranh, từ đó biết trân trọng tình thân.

• Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê): giúp người đọc hiểu vẻ đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh: dũng cảm, hồn nhiên và giàu tình đồng đội.

• → Những tác phẩm ấy không chỉ cho ta biết thêm về cuộc sống mà còn khiến ta biết yêu thương, đồng cảm và sống nhân ái hơn.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Ý kiến được diễn đạt bằng hình ảnh giàu sức gợi: “vệt sáng”, “nguồn sáng”, “góc khuất”.

• Cách nói giàu tính hình tượng, tạo chiều sâu cho nhận định.

• Sự kết hợp giữa hình ảnh ẩn dụ và cách lập luận ngắn gọn giúp làm nổi bật sức mạnh của văn chương.

• Nhận định vừa khẳng định khả năng khám phá đời sống của văn học, vừa đề cao giá trị giáo dục và nhân văn của tác phẩm.

III. Kết bài

- Ý kiến của Thanh Thảo là một nhận định sâu sắc, đúng đắn về vai trò và sức mạnh của văn chương.

- Khi biết đọc và suy ngẫm, văn chương sẽ không chỉ làm giàu tri thức mà còn giúp mỗi người sống nhân ái, sâu sắc và tốt đẹp hơn.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Bản chất của văn học – một hình thái nghệ thuật vị nhân sinh, lấy con người và cuộc đời làm tâm điểm.

II. Thân bài

1. Giải thích ý kiến

• "Trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và chiều sâu đáng kinh ngạc": Văn chương vượt thoát giới hạn thời gian/không gian, đưa người đọc thâm nhập vào nhiều thân phận, nhiều bối cảnh để hiểu sâu về quy luật đời sống.

• "Sống 'ra người' hơn, sống tốt hơn": Chức năng cảm hóa, nâng cao nhân tính, giúp con người hướng thiện, nhân văn và giàu tình thương.

• "Vệt sáng, nguồn sáng soi rọi vào góc khuất": Bút pháp nhân đạo, khám phá những bi kịch ẩn giấu, những nét đẹp tâm hồn hay những góc tối suy tư của con người mà mắt thường dễ bỏ qua.

• → Tổng kết ý kiến: Nhận định đề cao giá trị nhận thức sâu sắc và sức mạnh nhân đản, thức tỉnh con người của tác phẩm văn học chân chính.

2. Chứng minh qua trải nghiệm văn học

a. Văn chương giúp con người trải nghiệm cuộc sống ở chiều sâu và các tầng mức (Chức năng Nhận thức)

• Lý luận: Văn học là cuốn bách khoa toàn thư về tâm hồn và đời sống.

• Dẫn chứng phân tích:

• Thấu hiểu bi kịch tha hóa và sự thức tỉnh lương tâm qua nhân vật Chí Phèo (Chí Phèo - Nam Cao) hoặc nỗi đau trôi dạt của kiếp tài hoa bạc mệnh (Truyện Kiều - Nguyễn Du).

• Thấy được các tầng mức xã hội: từ cảnh sống lầm than, bế tắc của người nông dân trước Cách mạng (Tắt đèn - Ngô Tất Tố, Vợ nhặt - Kim Lân) đến vẻ đẹp anh hùng, kiên cường trong chiến đấu.

b. Văn chương soi rọi "góc khuất" để giúp con người sống "ra người" hơn (Chức năng Giáo dục & Thẩm mỹ)

• Lý luận: Văn học không chỉ phản ánh cái đẹp sẵn có mà còn phát hiện ra hạt ngọc ẩn giấu trong cái xù xì, gai góc của cuộc đời.

• Dẫn chứng phân tích:

• Góc khuất của tình mẫu tử/tình đồng loại: Hình ảnh gã ngụ cư Tràng cưu mang người phụ nữ xa lạ giữa ranh giới sống chết (Vợ nhặt) → Nguồn sáng của tình người xua tan bóng tối nạn đói.

• Góc khuất tâm hồn: Sự xao động nhẹ nhàng, lòng trắc ẩn của nhân vật trữ tình khi đứng trước thiên nhiên hay thân phận con người nhỏ bé → Giúp độc giả biết thương cảm, biết "giật mình" tự soi rọi bản thân.

3. Đánh giá, mở rộng vấn đề

• Đối với nhà văn: Phải có "đôi mắt tình thương" (Nam Cao), dám đi sâu vào những góc khuất, sáng tạo nên những "nguồn sáng" mang giá trị nhân văn chứ không viết bề nổi sáo rỗng.

• Đối với người đọc: Phải có thái độ tiếp nhận chủ động, "biết tìm" và sẵn sàng mở lòng để văn chương cảm hóa, nâng đỡ.

III. Kết bài

- Nhận định của Thanh Thảo là một chân lý nghệ thuật vượt thời gian, khẳng định sức mạnh vô song của văn chương trong việc nuôi dưỡng tâm hồn con người.

- Nhắc nhở mỗi độc giả biến việc đọc sách thành hành trình tự rèn luyện, sống tử tế và nhân văn hơn mỗi ngày.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Bản chất của văn học – một hình thái nghệ thuật vị nhân sinh, lấy con người và cuộc đời làm tâm điểm.

II. Thân bài

1. Giải thích ý kiến

• "Trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và chiều sâu đáng kinh ngạc": Văn chương vượt thoát giới hạn thời gian/không gian, đưa người đọc thâm nhập vào nhiều thân phận, nhiều bối cảnh để hiểu sâu về quy luật đời sống.

• "Sống 'ra người' hơn, sống tốt hơn": Chức năng cảm hóa, nâng cao nhân tính, giúp con người hướng thiện, nhân văn và giàu tình thương.

• "Vệt sáng, nguồn sáng soi rọi vào góc khuất": Bút pháp nhân đạo, khám phá những bi kịch ẩn giấu, những nét đẹp tâm hồn hay những góc tối suy tư của con người mà mắt thường dễ bỏ qua.

• → Tổng kết ý kiến: Nhận định đề cao giá trị nhận thức sâu sắc và sức mạnh nhân đản, thức tỉnh con người của tác phẩm văn học chân chính.

2. Chứng minh qua trải nghiệm văn học

a. Văn chương giúp con người trải nghiệm cuộc sống ở chiều sâu và các tầng mức (Chức năng Nhận thức)

• Lý luận: Văn học là cuốn bách khoa toàn thư về tâm hồn và đời sống.

• Dẫn chứng phân tích:

• Thấu hiểu bi kịch tha hóa và sự thức tỉnh lương tâm qua nhân vật Chí Phèo (Chí Phèo - Nam Cao) hoặc nỗi đau trôi dạt của kiếp tài hoa bạc mệnh (Truyện Kiều - Nguyễn Du).

• Thấy được các tầng mức xã hội: từ cảnh sống lầm than, bế tắc của người nông dân trước Cách mạng (Tắt đèn - Ngô Tất Tố, Vợ nhặt - Kim Lân) đến vẻ đẹp anh hùng, kiên cường trong chiến đấu.

b. Văn chương soi rọi "góc khuất" để giúp con người sống "ra người" hơn (Chức năng Giáo dục & Thẩm mỹ)

• Lý luận: Văn học không chỉ phản ánh cái đẹp sẵn có mà còn phát hiện ra hạt ngọc ẩn giấu trong cái xù xì, gai góc của cuộc đời.

• Dẫn chứng phân tích:

• Góc khuất của tình mẫu tử/tình đồng loại: Hình ảnh gã ngụ cư Tràng cưu mang người phụ nữ xa lạ giữa ranh giới sống chết (Vợ nhặt) → Nguồn sáng của tình người xua tan bóng tối nạn đói.

• Góc khuất tâm hồn: Sự xao động nhẹ nhàng, lòng trắc ẩn của nhân vật trữ tình khi đứng trước thiên nhiên hay thân phận con người nhỏ bé → Giúp độc giả biết thương cảm, biết "giật mình" tự soi rọi bản thân.

3. Đánh giá, mở rộng vấn đề

• Đối với nhà văn: Phải có "đôi mắt tình thương" (Nam Cao), dám đi sâu vào những góc khuất, sáng tạo nên những "nguồn sáng" mang giá trị nhân văn chứ không viết bề nổi sáo rỗng.

• Đối với người đọc: Phải có thái độ tiếp nhận chủ động, "biết tìm" và sẵn sàng mở lòng để văn chương cảm hóa, nâng đỡ.

III. Kết bài

- Nhận định của Thanh Thảo là một chân lý nghệ thuật vượt thời gian, khẳng định sức mạnh vô song của văn chương trong việc nuôi dưỡng tâm hồn con người.

- Nhắc nhở mỗi độc giả biến việc đọc sách thành hành trình tự rèn luyện, sống tử tế và nhân văn hơn mỗi ngày.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

 “Văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc…”

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa 

a. Giải thích ý kiến:

• “Trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và chiều sâu đáng kinh ngạc”: Văn chương giúp con người tiếp cận thực tế từ nhiều góc độ, khám phá những chân trời mới, đi sâu vào bản chất của con người và xã hội.

• “Giúp con người sống “ra người” hơn, sống tốt hơn”: Văn chương khơi dậy phẩm chất tốt đẹp, giúp con người hoàn thiện nhân cách, có lòng trắc ẩn và thấu hiểu.

• “Tìm trong mỗi quyển sách những vệt sáng, những nguồn sáng”: Đọc sách là hành trình tìm kiếm tri thức, bài học đạo lí và vẻ đẹp tâm hồn.

b. Văn chương giúp trải nghiệm và khám phá cuộc sống:

• Tầng mức hiện thực: Văn chương phản ánh bức tranh sinh động về cuộc sống, các thân phận, số phận.

• Chiều sâu nhân sinh: Tác phẩm đi sâu vào thế giới nội tâm, những ẩn ức và khát vọng của con người.

• Trải nghiệm đa chiều: Văn chương cho ta sống những cuộc đời khác, cảm nhận những thăng trầm mà chưa từng trải.

c. Văn chương hướng con người đến lối sống nhân văn:

• Khơi dậy lòng trắc ẩn và sự đồng cảm: Tắt đèn của Ngô Tất Tố giúp ta thấu hiểu nỗi khổ của người nông dân; Truyện Kiều dạy ta xót xa trước số phận người phụ nữ.

• Bồi đắp những phẩm chất tốt đẹp: Bài ca Côn Sơn của Nguyễn Trãi dạy ta sống thanh cao, Chuyện cổ tích dạy ta lòng nhân hậu.

• Thức tỉnh tinh thần đấu tranh vì lẽ phải: Tác phẩm của Nam Cao, Vũ Trọng Phụng dạy ta biết phản kháng và yêu thương.

d. Minh chứng từ trải nghiệm văn học:

• Đọc Chí Phèo (Nam Cao): Hiểu sâu sắc bi kịch tha hóa và tiếng kêu cứu của một con người lương thiện bị xã hội xô đẩy – từ đó trân trọng giá trị nhân văn và lòng cảm thông.

• Đọc Nhật kí trong tù (Hồ Chí Minh): Thấy rõ bản lĩnh phi thường và tinh thần lạc quan của người chiến sĩ trong cảnh tù đày – soi rọi bài học về ý chí và niềm tin.

2. Đánh giá về nghệ thuật (trong diễn ngôn của Thanh Thảo):

• Lời văn giàu hình ảnh và chất triết luận sâu sắc.

• Cách diễn đạt mới mẻ, sáng tạo, giàu sức gợi.

• Thể hiện rõ phong cách nghị luận văn chương tài hoa, thấm đượm trách nhiệm của người nghệ sĩ với đời.

III. Kết bài

- Ý kiến của Thanh Thảo như một lời nhắn gửi đến mỗi chúng ta về sức mạnh kì diệu và trách nhiệm của văn chương với cuộc đời. 

- Khơi dậy tinh thần đọc sách tích cực, tìm kiếm “nguồn sáng” trong từng trang văn; nhắc nhở mỗi người biết sống nhân văn, sẻ chia và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Nhận định của Thanh Thảo: “Văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc. Nó giúp con người sống “ra người” hơn, sống tốt hơn...”

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định

• "Trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và chiều sâu đáng kinh ngạc": Văn học mở rộng biên giới của nhận thức. Nó đưa ta vượt qua giới hạn không gian, thời gian để thấu suốt những quy luật cuộc đời, những số phận, những bản chất khuất lấp phía sau bề mặt cuộc sống.

• Sống “ra người” hơn, sống tốt hơn: Chức năng giáo dục và cảm hóa của văn học. Giúp con người thức tỉnh nhân tính, biết yêu thương, sẻ chia, tránh xa cái ác, cái vị kỷ để hoàn thiện nhân cách, sống có ích và nhân văn hơn.

• "Vệt sáng, nguồn sáng soi rọi vào những góc khuất": "Góc khuất" là những góc tối của xã hội (bất công, nghèo đói) hoặc chiều sâu tâm lý phức tạp của con người (nỗi đau, sự giằng xé, phần bóng tối trong tâm hồn). Văn chương chính là thứ ánh sáng nhân đạo chiếu rọi vào đó để thấu suốt, cảm thông và nâng niu.

• => Khái quát lại: Ý kiến của Thanh Thảo khẳng định giá trị nhận thức và giá trị nhân đạo sâu sắc của văn học. Văn chương nâng đỡ tâm hồn, hướng con người tới các giá trị Chân – Thiện – Mỹ.

2. Chứng minh qua trải nghiệm văn học (Phần trọng tâm)

(Học sinh lựa chọn từ 2 - 3 tác phẩm tiêu biểu để phân tích. Dưới đây là gợi ý các phương diện chứng minh)

Khía cạnh 1: Văn chương giúp trải nghiệm cuộc sống ở chiều sâu và soi rọi góc khuất

• Luận điểm: Văn học không nhìn cuộc đời một chiều mà đi sâu vào những bi kịch, những góc tối để ta thấu hiểu bản chất xã hội và con người.

• Dẫn chứng gợi ý:

• "Chí Phèo" (Nam Cao): Soi rọi vào góc khuất của người nông dân bị tha hóa. Chiều sâu đáng kinh ngạc ở đây là việc Nam Cao phát hiện ra đằng sau diện mạo quỷ dữ của Chí Phèo vẫn là một đốm sáng nhân tính, một khao khát được làm hòa với mọi người, được sống "ra người".

• "Chiếc thuyền ngoài xa" (Nguyễn Minh Châu): Phát hiện ra nghịch lý của cuộc sống đằng sau bức tranh thiên nhiên thơ mộng. Đó là cuộc sống lam lũ, bạo lực của gia đình hàng chài, giúp ta hiểu rằng không thể nhìn nhận con người, cuộc đời một cách dễ dãi, xuôi chiều.

Khía cạnh 2: Văn chương giúp con người sống "ra người" hơn, sống tốt hơn

• Luận điểm: Khi những "vệt sáng" của tình yêu thương trong sách chạm đến trái tim, con người được thanh lọc tâm hồn, biết đồng cảm và sống nhân ái hơn.

• Dẫn chứng gợi ý:

• "Lão Hạc" (Nam Cao): Sự hy sinh cao thượng và lòng tự trọng ngời sáng của một lão nông nghèo khổ giúp người đọc tự răn mình về cách sống, biết trân trọng nhân phẩm con người giữa hoàn cảnh khốn cùng.

• "Vợ nhặt" (Kim Lân): Giữa cái đói quay quắt của năm 1945, những con người nghèo khổ vẫn cưu mang nhau, vẫn hướng về ánh sáng tương lai. Tình người trong tác phẩm nhen nhóm lên trong lòng độc giả niềm tin vào tình yêu thương và sự sống.

3. Đánh giá, mở rộng (Bình luận)

• Tại sao văn chương làm được điều đó? Vì văn chương được viết bằng "máu và nước mắt" của nhà văn, là sự kết tinh của tư tưởng và tình cảm sâu sắc từ những người nghệ sĩ có trái tim mẫn cảm và giàu lòng nhân ái.

• Yêu cầu đối với nhà văn: Phải dấn thân, không ngừng tìm tòi để phát hiện ra những "vệt sáng", không đứng trên bề mặt mà phải đào sâu vào thế giới nội tâm con người.

• Yêu cầu đối với người đọc: Phải chủ động đón nhận, biết "tìm trong mỗi quyển sách" bằng cả tâm hồn, sự đồng điệu để tự thanh lọc và hoàn thiện bản thân (không đọc một cách hời hợt).

III. Kết bài

- Ý kiến của Thanh Thảo là một định nghĩa đẹp và chính xác về thiên chức của văn học và sứ mệnh của người đọc.

- Bản thân mỗi người cần chọn cho mình những cuốn sách giá trị để làm giàu thêm thế giới tinh thần, sống một cuộc đời ý nghĩa và trọn vẹn hơn.