"Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài..." ("Ý nghĩa văn chương" - Hoài Thanh) Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Từ những cảm nhận về văn chương, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên?

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu tác giả Hoài Thanh và văn bản Ý nghĩa văn chương.

- Nêu nhận định cần nghị luận: "Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài...".

II. Thân bài

- Giải thích ý kiến như thế nào?

- Chứng minh qua các tác phẩm văn học ra sao?

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của nhận định.

- Bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận văn chương: Cần đọc và viết bằng sự chân thành và tình yêu thương.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Hoài Thanh: “Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài”.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

• Giải thích: Văn chương bắt nguồn từ tình yêu thương, sự đồng cảm với con người và thiên nhiên, muôn loài.

• Làm sáng tỏ:

• Văn chương phản ánh cuộc sống, những vui buồn, khổ đau và khát vọng của con người.

• Văn chương giúp con người biết đồng cảm, yêu thương, trân trọng nhau và yêu thiên nhiên hơn.

• Qua văn chương, tâm hồn con người trở nên phong phú, nhân ái và tốt đẹp hơn.

• Dẫn chứng:Lão Hạc (Nam Cao), Cuộc chia tay của những con búp bê (Khánh Hoài), Bài học đường đời đầu tiên(Tô Hoài)...

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Nhận định được diễn đạt ngắn gọn, giàu tính khái quát.

• Hình ảnh “thương người”, “thương cả muôn vật, muôn loài” thể hiện sâu sắc bản chất nhân văn của văn chương.

III. Kết bài

- Nhận định của Hoài Thanh đã chỉ ra cội nguồn quan trọng của văn chương: tình yêu thương và lòng nhân ái.

- Văn chương nuôi dưỡng tâm hồn, giúp con người biết yêu thương, đồng cảm và sống đẹp hơn.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Hoài Thanh: "Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài...". Bản chất cốt lõi của văn chương chính là tình thương, lòng nhân ái bao la dành cho con người và thế giới xung quanh.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định (Em hiểu ý kiến trên như thế nào?)

• "Nguồn gốc cốt yếu": Nguồn gốc quan trọng nhất, gốc rễ ban đầu sinh ra văn chương.

• "Lòng thương người": Sự đồng cảm, xót thương, thấu hiểu trước những nỗi đau, bi kịch và số phận của con người.

• "Thương cả muôn vật, muôn loài": Tình thương vượt ra khỏi giới hạn loài người, mở rộng đến mọi sự sống, vạn vật trong tự nhiên (con vật, cái cây, ngọn cỏ...).

• → Tổng thể ý kiến: Văn chương được sinh ra từ chính trái tim giàu cảm xúc, biết yêu thương và trăn trở của nhà văn trước cuộc đời.

2. Phân tích, chứng minh (Làm sáng tỏ nhận định qua các tác phẩm)

• Văn chương bắt nguồn từ "lòng thương người":

• Tình thương với kiếp người nhỏ bé, bi kịch: Dẫn chứng qua tấm lòng của Nguyễn Du dành cho Thúy Kiều trong Truyện Kiều (xót xa trước số phận "bắt phong trần phải phong trần", trân trọng nhân phẩm, đạo hiếu và quyền sống của Kiều).

• Tình thương biến thành lời tố cáo bất công: Văn chương lên tiếng bảo vệ những con người yếu thế, bị chày đạp.

• Văn chương hướng đến "thương cả muôn vật, muôn loài":

• Sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên: Nhà văn nhìn vạn vật quanh mình bằng con mắt trìu mến, coi cỏ cây, muôn thú cũng có linh hồn, có nỗi niềm riêng (Ví dụ: hình ảnh "màu quan san", "ngàn dâu xanh" trong Truyện Kiều hay sự gắn bó với vạn vật trong văn học dân gian/thơ ca).

• Đánh giá về nghệ thuật biểu hiện: Tình thương trong văn chương được truyền tải qua ngôn ngữ gợi hình, hình ảnh ước lệ giàu cảm xúc, bút pháp tả cảnh ngụ tình tinh tế.

III. Kết bài

- Nhận định của Hoài Thanh là một chân lý vĩnh cửu về bản chất của văn chương. 

- Nhắc nhở người đọc khi tiếp cận văn chương cần mở rộng trái tim để thấu hiểu tiếng lòng của người nghệ sĩ.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Ý kiến không chỉ chỉ ra nguồn gốc sáng tạo của người nghệ sĩ mà còn nhấn mạnh chức năng cảm hóa, nhân đạo hóa con người của tác phẩm nghệ thuật.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định (Em hiểu ý kiến trên như thế nào?)

• Nguồn gốc cốt yếu: Điểm xuất phát và là sức sống trường tồn của một tác phẩm nghệ thuật chân chính.

• Lòng thương người và muôn vật, muôn loài: Tình cảm nhân văn rộng lớn, lòng trắc ẩn không biên giới của nhà văn.

• → Tổng thể ý kiến: Khẳng định văn chương không phải là sự gọt giũa ngôn từ sáo rỗng hay trò chơi chữ nghĩa, mà là tiếng nói của tình thương, là nhịp cầu kết nối những trái tim đồng điệu.

2. Phân tích, chứng minh (Làm sáng tỏ nhận định qua các tác phẩm)

• Văn chương nảy mầm từ sự rung động trắc ẩn trước nỗi đau:

• Nhà văn không thể sáng tạo nếu vô cảm trước nỗi đau của đồng loại.

• Dẫn chứng: Tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du khi viết về nỗi cô đơn, tủi hờn của Thúy Kiều chốn lầu xanh ("Giật mình, mình lại thương mình bằng hai") hay sự xót xa khi Kiều nhìn về quê hương cha mẹ. Tình thương ấy đã thúc đẩy thi sĩ tạo nên những trang thơ rung động muôn đời.

• Văn chương nhân rộng tình thương đến muôn loài:

• Văn học giúp con người biết vui trước cái vui, biết buồn trước cái buồn của vạn vật; nhìn thấy sự sống và nỗi đau ở cả những điều nhỏ bé nhất trong vũ trụ.

• Đánh giá nghệ thuật: Sức mạnh của tình thương được thể hiện qua thế giới nội tâm nhân vật sâu sắc, hình ảnh biểu tượng giàu tính triết lý và giọng điệu tha thiết, truyền cảm.

III. Kết bài

- Khẳng định sức sống bền bỉ của nhận định: Văn chương chính là "lòng thương", là thước đo giá trị của người nghệ sĩ và tác phẩm.

- Định hướng cho người đọc cách thưởng thức văn học: đọc bằng cả trí tuệ lẫn trái tim tràn đầy tình thương.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Trong "Ý nghĩa văn chương", Hoài Thanh khẳng định nguồn gốc cốt yếu của văn chương là tình yêu thương. Đó là một phát hiện sâu sắc về bản chất nhân văn của nghệ thuật ngôn từ.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa 

• Giải thích ý kiến:

• "Nguồn gốc cốt yếu": Điều cốt lõi, quan trọng nhất, là nền tảng để văn chương tồn tại và có ý nghĩa.

• "Lòng thương người": Sự đồng cảm, xót xa, thấu hiểu với nỗi đau, niềm vui, số phận của đồng loại.

• "Rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài": Mở rộng tình cảm đến vạn vật, thiên nhiên, tất cả sự sống xung quanh.

• Ý kiến khẳng định: Văn chương ra đời từ trái tim giàu yêu thương; tác phẩm có giá trị là tác phẩm lay động và khơi gợi tình thương.

• Chứng minh qua trải nghiệm văn học:

• Truyện Kiều (Nguyễn Du): Cảm thông sâu sắc cho số phận người phụ nữ tài hoa bạc mệnh ("Đau đớn thay phận đàn bà/ Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung"). Nguyễn Du khóc cho Kiều, cho biết bao con người bất hạnh.

• Thơ Hồ Xuân Hương: Thương cảm cho thân phận người phụ nữ, vừa mỉa mai vừa xót xa cho những bất công, ràng buộc xã hội đè nặng lên họ.

• Vợ nhặt (Kim Lân): Nỗi thương người trong cảnh đói khổ, khi con người bị đẩy đến bờ vực của sự sống – cái chết nhưng vẫn khao khát tình thương và hạnh phúc gia đình.

• Tắt đèn (Ngô Tất Tố): Lên án xã hội thực dân phong kiến nhưng đồng thời cảm thương và nâng niu vẻ đẹp tâm hồn của những người nông dân bị áp bức.

• Văn học hiện đại: Thương cảm với thiên nhiên, môi trường (ví dụ: thơ Nguyễn Đình Thi, Chế Lan Viên...), khi nhà văn đồng cảm với số phận của muôn loài trong bối cảnh ô nhiễm và biến đổi khí hậu.

• Bàn luận mở rộng:

• Tình yêu thương trong văn chương không chỉ là cảm thương mà còn là sự thức tỉnh và thôi thúc hành động (Bác Hồ viết "Tuyên ngôn Độc lập", "Bản án chế độ thực dân Pháp").

• Văn chương không thể thiếu lòng nhân ái vì đó là giá trị phổ quát, lâu bền. Mọi tác phẩm sống mãi với thời gian đều có tình thương chảy trong từng dòng chữ.

2. Đánh giá về nghệ thuật (trong lời phát biểu của Hoài Thanh)

• Lối diễn đạt giản dị nhưng sâu sắc, dễ hiểu nhưng giàu tính triết lí.

• Sử dụng phương pháp phê bình "thi nhân đồng điệu" – Hoài Thanh đã thấu hiểu và khái quát bản chất tinh thần của văn chương trong một câu nói cô đọng, hàm súc.

• Ý kiến không chỉ là nhận xét mà còn là định hướng về giá trị và ý nghĩa của văn chương, mang tính khai sáng và nhân văn.

III. Kết bài

- Ý kiến của Hoài Thanh đã chỉ ra một trong những phẩm chất quan trọng nhất của văn học: sự tử tế. 

- Khơi gợi và nuôi dưỡng tình yêu thương, lòng nhân ái trong mỗi con người; giúp ta sống sâu sắc, biết đồng cảm và trân trọng sự sống.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Nhà phê bình Hoài Thanh trong "Ý nghĩa văn chương" đã khẳng định: "Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài..."

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định

• "Văn chương": Hiểu theo nghĩa hẹp là các tác phẩm văn học; hiểu theo nghĩa rộng là nghệ thuật ngôn từ, là tiếng lòng của người nghệ sĩ.

• "Nguồn gốc cốt yếu": Nguồn gốc chính, gốc rễ, điểm xuất phát quan trọng nhất để hình thành nên văn chương.

• "Lòng thương người", "thương cả muôn vật, muôn loài": Đó chính là lòng trắc ẩn, tình yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc của người viết trước số phận con người và sự gắn bó, nâng niu đối với thế giới tự nhiên, vạn vật xung quanh.

• Ý nghĩa cả câu: Khẳng định cái gốc của văn chương chính là tình yêu thương (tính nhân đạo). Văn chương sinh ra để thể hiện và sưởi ấm cho tâm hồn con người, kết nối con người với thế giới.

2. Tại sao "Nguồn gốc cốt yếu của văn chương" lại là tình yêu thương? (Lý luận văn học)

• Văn chương bắt nguồn từ cuộc sống. Cuộc sống của con người có vui, buồn, hạnh phúc, đau khổ. Người nghệ sĩ với tâm hồn nhạy cảm không thể dửng dưng trước những điều đó.

• Tình yêu thương là chất xúc tác mạnh mẽ nhất thôi thúc người viết cầm bút. Không có xúc cảm, không có sự đồng cảm thì không thể có sáng tạo nghệ thuật đích thực.

• Một tác phẩm không có tình yêu thương sẽ giống như một "bông hoa bằng giấy", khô khan và nhanh chóng bị lãng quên.

3. Chứng minh nhận định qua các tác phẩm văn học (Làm sáng tỏ)

(Bạn có thể chọn lọc các tác phẩm trong chương trình Ngữ văn để phân tích)

a. Văn chương bắt nguồn từ "lòng thương người"

• Thương cảm cho những số phận bất hạnh, khổ đau:

• Ví dụ: Hình ảnh người nông dân, người phụ nữ trong xã hội cũ (Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương - Nguyễn Dữ; Thúy Kiều trong Truyện Kiều - Nguyễn Du; Lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao).

• Phân tích: Nhà văn không chỉ kể lại câu chuyện mà còn khóc cùng nhân vật, đau xót trước những bất công mà họ phải gánh chịu.

• Trân trọng, ngợi ca những vẻ đẹp khuất lấp:

• Ví dụ: Vẻ đẹp phẩm hạnh của người nông dân (Lão Hạc giàu lòng tự trọng; anh dâu vơ trong Vợ nhặt - Kim Lân vẫn khát khao hạnh phúc giữa nạn đói).

• Phân tích: Văn chương tìm kiếm và khẳng định hạt ngọc ẩn giấu trong tâm hồn con người ngay cả trong hoàn cảnh tăm tối nhất.

b. Văn chương mở rộng thành "thương cả muôn vật, muôn loài"

• Văn chương không chỉ đóng khung ở thế giới loài người mà còn dành tình yêu cho thiên nhiên, tạo vật.

• Sự gắn bó, nâng niu vẻ đẹp của thiên nhiên, quê hương:

• Ví dụ: Tình yêu thiên nhiên tha thiết trong thơ Bác (Cảnh khuya, Rằm tháng giêng); sự gắn bó với dòng sông quê hương trong Nhớ con sông quê hương (Tế Hanh).

• Sự đồng cảm với nỗi đau của vạn vật:

• Ví dụ: Bài thơ Lượm (Tố Hữu) đau xót trước chú chim ca-rô hay hình ảnh chú dế mèn trong Dế Mèn phiêu lưu ký (Tô Hoài) học cách yêu thương đồng loại và muôn loài

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của nhận định Hoài Thanh: Là chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa ý nghĩa thực sự của văn chương.

- Liên hệ bản thân: Văn chương giúp bản thân biết sống vị tha hơn, biết yêu thương con người và biết trân trọng từng nhành cây, ngọn cỏ quanh mình.