Khi bàn về lao động nghệ thuật của nhà văn, Mác-xen Pruxt cho rằng: “Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới mà cần một đôi mắt mới”. Qua truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao, đoạn trích Tức nước vỡ bờ trích tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Dẫn dắt và giới thiệu câu nói của Mác-xen Pruxt về lao động nghệ thuật.

- Giới thiệu hai tác phẩm Lão Hạc (Nam Cao) và đoạn trích Tức nước vỡ bờ (Ngô Tất Tố).

- Nêu vấn đề nghị luận: Sáng tạo nghệ thuật đòi hỏi “đôi mắt mới” để phát hiện những vẻ đẹp khuất lấp trong những đề tài quen thuộc về người nông dân.

II. Thân bài

- Giải thích ý kiến như thế nào?

- Chứng minh qua các tác phẩm văn học ra sao?

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của câu nói Mác-xen Pruxt và ý nghĩa minh chứng qua hai tác phẩm.

- Nêu bài học về người nghệ sĩ trong lao động sáng tạo và sự đón nhận của độc giả.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Mác-xen Pruxt: “Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới mà cần một đôi mắt mới.” Nhà văn chân chính không nhất thiết phải tìm kiếm những đề tài hoàn toàn mới mà quan trọng là có cách nhìn mới mẻ, sâu sắc về con người và cuộc sống.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

• Giải thích ý kiến:

• “Vùng đất mới”: những đề tài, hiện thực, con người mới.

• “Đôi mắt mới”: cách quan sát, khám phá, cảm nhận và thể hiện độc đáo của nhà văn.

• → Ý kiến khẳng định sự sáng tạo trong cách nhìn và khám phá hiện thực là yếu tố quan trọng làm nên giá trị của văn chương.

• Qua Lão Hạc – Nam Cao:

• Viết về người nông dân nghèo – đề tài quen thuộc của văn học hiện thực.

• Nhưng Nam Cao có “đôi mắt mới”: phát hiện vẻ đẹp lòng tự trọng, tình yêu thương và nhân cách cao quýẩn sau cuộc sống nghèo khổ.

• Lão Hạc nghèo nhưng không muốn làm phiền con, không muốn sống dựa vào người khác, quyết giữ mảnh vườn cho con.

• → Nhà văn nhìn người nông dân không chỉ bằng sự thương cảm mà còn bằng sự trân trọng, tin tưởng vào phẩm giá con người.

• Qua Tức nước vỡ bờ – Ngô Tất Tố:

• Khai thác hiện thực quen thuộc: cuộc sống khốn khổ của người nông dân dưới chế độ thực dân phong kiến.

• “Đôi mắt mới” thể hiện ở việc khám phá sức sống và sức phản kháng mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân.

• Chị Dậu từ nhẫn nhịn, van xin chuyển sang quyết liệt chống trả khi chồng bị áp bức.

• → Qua đó, tác giả tố cáo xã hội tàn bạo và khẳng định sức mạnh tiềm tàng của người lao động.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Cả Nam Cao và Ngô Tất Tố đều sử dụng những chất liệu hiện thực quen thuộc nhưng tạo được giá trị mới nhờ cách khám phá riêng.

• Nam Cao nổi bật với nghệ thuật phân tích tâm lí tinh tế, xây dựng nhân vật có chiều sâu.

• Ngô Tất Tố nổi bật với nghệ thuật xây dựng tình huống căng thẳng, đối thoại tự nhiên, khắc họa nhân vật giàu sức sống.

• → Chính “đôi mắt mới” giúp những hiện thực quen thuộc trở thành những tác phẩm có sức sống lâu bền.

III. Kết bài

- Ý kiến của Mác-xen Pruxt đã nhấn mạnh vai trò của cái nhìn sáng tạo trong lao động nghệ thuật. Lão Hạc và Tức nước vỡ bờ là những minh chứng rõ nét.

- Hai tác phẩm giúp người đọc không chỉ hiểu hơn về hiện thực xã hội mà còn biết nhìn sâu vào con người, phát hiện vẻ đẹp và sức sống ẩn giấu phía sau những cảnh đời bình dị, khổ đau.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Mác-xen Pruxt: “Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới mà cần một đôi mắt mới.” Nhà văn chân chính không nhất thiết phải tìm kiếm những đề tài hoàn toàn mới mà quan trọng là có cách nhìn mới mẻ, sâu sắc về con người và cuộc sống.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

• Giải thích ý kiến:

• “Vùng đất mới”: những đề tài, hiện thực, con người mới.

• “Đôi mắt mới”: cách quan sát, khám phá, cảm nhận và thể hiện độc đáo của nhà văn.

• → Ý kiến khẳng định sự sáng tạo trong cách nhìn và khám phá hiện thực là yếu tố quan trọng làm nên giá trị của văn chương.

• Qua Lão Hạc – Nam Cao:

• Viết về người nông dân nghèo – đề tài quen thuộc của văn học hiện thực.

• Nhưng Nam Cao có “đôi mắt mới”: phát hiện vẻ đẹp lòng tự trọng, tình yêu thương và nhân cách cao quýẩn sau cuộc sống nghèo khổ.

• Lão Hạc nghèo nhưng không muốn làm phiền con, không muốn sống dựa vào người khác, quyết giữ mảnh vườn cho con.

• → Nhà văn nhìn người nông dân không chỉ bằng sự thương cảm mà còn bằng sự trân trọng, tin tưởng vào phẩm giá con người.

• Qua Tức nước vỡ bờ – Ngô Tất Tố:

• Khai thác hiện thực quen thuộc: cuộc sống khốn khổ của người nông dân dưới chế độ thực dân phong kiến.

• “Đôi mắt mới” thể hiện ở việc khám phá sức sống và sức phản kháng mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân.

• Chị Dậu từ nhẫn nhịn, van xin chuyển sang quyết liệt chống trả khi chồng bị áp bức.

• → Qua đó, tác giả tố cáo xã hội tàn bạo và khẳng định sức mạnh tiềm tàng của người lao động.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Cả Nam Cao và Ngô Tất Tố đều sử dụng những chất liệu hiện thực quen thuộc nhưng tạo được giá trị mới nhờ cách khám phá riêng.

• Nam Cao nổi bật với nghệ thuật phân tích tâm lí tinh tế, xây dựng nhân vật có chiều sâu.

• Ngô Tất Tố nổi bật với nghệ thuật xây dựng tình huống căng thẳng, đối thoại tự nhiên, khắc họa nhân vật giàu sức sống.

• → Chính “đôi mắt mới” giúp những hiện thực quen thuộc trở thành những tác phẩm có sức sống lâu bền.

III. Kết bài

- Ý kiến của Mác-xen Pruxt đã nhấn mạnh vai trò của cái nhìn sáng tạo trong lao động nghệ thuật. Lão Hạc và Tức nước vỡ bờ là những minh chứng rõ nét.

- Hai tác phẩm giúp người đọc không chỉ hiểu hơn về hiện thực xã hội mà còn biết nhìn sâu vào con người, phát hiện vẻ đẹp và sức sống ẩn giấu phía sau những cảnh đời bình dị, khổ đau.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Hai tác giả Ngô Tất Tố (Tức nước vỡ bờ) và Nam Cao (Lão Hạc) cùng khai thác bi kịch của người nông dân nhưng đã mang đến những thông điệp nhân đạo độc đáo nhờ "đôi mắt" giàu tình thương và sự đổi mới trong phương thức thể hiện.

II. Thân bài

1.Giải thích ý kiến của Marcel Proust

• Rút ra cốt lõi: Sáng tạo nghệ thuật là quá trình nhân văn hóa cái nhìn. "Đôi mắt mới" chính là tấm lòng nhà văn, góc nhìn tư tưởng sắc bén giúp biến cái bình thường thành tác phẩm kinh điển.

2. Phân tích nội dung và chứng minh qua hai tác phẩm

• Đôi mắt mang tính dự báo và giải phóng của Ngô Tất Tố (Tức nước vỡ bờ):

• Góc nhìn mới về bi kịch: Không chỉ phản ánh nỗi khổ tột cùng (sưu thuế, tay sai), Ngô Tất Tố nhìn thấy quy luật xã hội: "Có áp bức, có đấu tranh".

• Thông điệp: Khẳng định con đường sống duy nhất của người nông dân là đứng lên chống lại bạo quyền. "Đôi mắt" của ông chứa đựng sự dự báo cho tinh thần cách mạng quần chúng.

• Đôi mắt trăn trở và tự vấn của Nam Cao (Lão Hạc):

• Góc nhìn mới về bi kịch: Bi kịch không chỉ dừng ở cái đói, cái nghèo mà là bi kịch sự sống - cái chết, sự lựa chọn giữa sự sống và nhân phẩm.

• Thông điệp: Nam Cao nhìn nông dân bằng sự thấu thị nghiệt dã nhưng chan chứa tình thương; từ đó gửi gắm lời nhắc nhở: Muốn hiểu và thương người nông dân, phải quan sát họ bằng đôi mắt của tình thương chứ không phải sự khinh thị hay cái nhìn bề ngoài.

3. Đánh giá về nghệ thuật

• Bút pháp hiện thực sinh động: Ngô Tất Tố dùng nhịp điệu dồn dập, khắc họa sự xung đột giai cấp rõ nét.

• Bút pháp trữ tình - triết lý: Nam Cao lồng ghép những suy ngẫm triết lý về nhân sinh, ngôn ngữ cô đọng, dồn nén cảm xúc.

III. Kết bài

- Cả hai tác phẩm đều chứng minh cho sức mạnh của "đôi mắt mới" - đôi mắt của tình yêu thương và tư tưởng nhân đạo tiến bộ, tạo nên sức sống bền bỉ cho văn học hiện thực 1930 - 1945.

- Giúp người đọc thức tỉnh tình yêu thương con người, biết nhìn nhận cuộc sống đa chiều và sâu sắc hơn.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Qua "Lão Hạc" (Nam Cao) và "Tức nước vỡ bờ" (Ngô Tất Tố), ta thấy rõ giá trị của “đôi mắt mới” trong việc phát hiện và khắc họa hiện thực.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa 

a. Giải thích ý kiến:

• “Vùng đất mới”: Đề tài mới lạ, chưa từng khai thác.

• “Đôi mắt mới”: Cách nhìn, cách phát hiện, cách thể hiện độc đáo, sáng tạo của nhà văn đối với hiện thực.

• Ý nghĩa: Cái quyết định giá trị tác phẩm không phải là đề tài mà là góc nhìn, tầm nhìn và tư tưởng nghệ thuật của người cầm bút.

b. “Đôi mắt mới” của Ngô Tất Tố trong đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”:

• Đề tài cũ: Người nông dân bị áp bức, bóc lột dưới chế độ thực dân phong kiến.

• “Đôi mắt mới” của Ngô Tất Tố:

• Nhà văn không chỉ tố cáo sự tàn bạo của bọn cai lệ, lý trưởng mà còn phát hiện vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân khi bị dồn đến bước đường cùng.

• Chị Dậu: Từ người phụ nữ nhẫn nhục, cam chịu, bùng lên sức mạnh phản kháng mãnh liệt – một góc nhìn mới về sức sống tiềm tàng của người nông dân.

• Khắc họa mâu thuẫn gay gắt giữa nông dân và bọn thống trị, khẳng định quy luật: áp bức cùng cực sẽ dẫn đến bùng nổ.

c. “Đôi mắt mới” của Nam Cao trong truyện ngắn “Lão Hạc”:

• Đề tài cũ: Người nông dân nghèo trong xã hội cũ.

• “Đôi mắt mới” của Nam Cao:

• Không chỉ miêu tả cuộc sống khốn khổ, Nam Cao còn đi sâu vào thế giới nội tâm, phát hiện chiều sâu nhân phẩm và bi kịch tinh thần của người nông dân.

• Lão Hạc: Là người cha thương con, giàu lòng tự trọng (từ chối sự giúp đỡ, chọn cái chết để giữ mảnh vườn cho con), nhưng bi kịch lớn nhất là cái nghèo đã đẩy ông vào cảnh phải bán chó, bán đất, chết trong đau đớn – một bi kịch của nhân phẩm bị vùi dập.

• Nam Cao đã nhìn thấy ở nông dân không chỉ nỗi khổ vật chất mà còn là nỗi đau tinh thần, đó là “đôi mắt mới” đầy nhân văn.

d. Điểm gặp gỡ và khác biệt:

• Gặp gỡ: Cả hai nhà văn đều nhìn thấy vẻ đẹp và bi kịch của người nông dân trước Cách mạng. Đều tố cáo xã hội bất công và đề cao phẩm chất con người.

• Khác biệt: Ngô Tất Tố thiên về tố cáo hiện thực tàn bạo và sức phản kháng mãnh liệt; Nam Cao thiên về khám phá chiều sâu nội tâm, bi kịch nhân phẩm của người nông dân.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Cả hai tác giả đều có lối viết hiện thực sắc sảo, ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức biểu cảm, xây dựng tình huống truyện độc đáo để bộc lộ số phận và tính cách nhân vật.

• “Đôi mắt mới” đã giúp họ tạo nên những phát hiện nghệ thuật riêng: Ngô Tất Tố phát hiện sức sống tiềm tàng, Nam Cao phát hiện bi kịch tinh thần.

• Cả hai đều góp phần làm phong phú và sâu sắc hơn hình tượng người nông dân trong văn học Việt Nam hiện thực.

III. Kết bài

- Ý kiến của Mác-xen Pruxt hoàn toàn đúng đắn: giá trị của tác phẩm không nằm ở đề tài mà nằm ở cách nhìn, góc độ phản ánh của nhà văn. 

- Nhắc nhở chúng ta không chỉ đọc văn để biết mà còn để thấy – thấy bằng con mắt của trái tim, bằng sự đồng cảm và thấu hiểu.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Nhà văn Pháp Mác-xen Pruxt từng khẳng định: “Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới mà cần một đôi mắt mới”.

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định

• “Vùng đất mới”: Những đề tài mới lạ, những vùng hiện thực chưa từng được ai khai phá.

• “Đôi mắt mới”: Cách nhìn, cách cảm nhận mang tính phát hiện, độc đáo và sâu sắc của nhà văn về cuộc sống và con người, dù đó là đề tài quen thuộc.

• Ý nghĩa câu nói: Ý kiến của Mác-xen Pruxt đề cao cá tính sáng tạo và cái nhìn nhân đạo, sâu sắccủa người nghệ sĩ. Đối với nhà văn, điều quan trọng không phải là cố tìm một đề tài xa lạ, mà là khả năng phát hiện ra những bản chất mới, những vẻ đẹp ẩn giấu bên trong những điều bình dị, quen thuộc.

2. Chứng minh qua văn học (Làm sáng tỏ nhận định)

• Bối cảnh chung (“Vùng đất” cũ): Đề tài người nông dân trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 là một đề tài quen thuộc trong dòng văn học hiện thực (vùng đất không mới). Tuy nhiên, Ngô Tất Tố và Nam Cao đã dùng “đôi mắt mới” để khám phá ra những vẻ đẹp lấp lánh của họ.

a. “Đôi mắt mới” của Ngô Tất Tố qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ

• Cái nhìn hiện thực sắc sảo: Thấy được nỗi khổ cùng cực của người nông dân dưới ách áp bức của bọn thực dân phong kiến (tội ác thuế thân, sự tàn nhẫn của cai lệ và người nhà lí trưởng).

• Phát hiện mới mẻ về sức mạnh phản kháng:

• Trước Ngô Tất Tố, người nông dân thường hiện lên với sự cam chịu, nhẫn nhục.

• Với “đôi mắt mới”, Ngô Tất Tố đã phát hiện ra quy luật: Có áp bức, có đấu tranh. Chị Dậu từ chỗ nhẫn nhục, van xin đã đứng lên quật ngã hai tên tay sai để bảo vệ chồng.

• Đó là sức mạnh tiềm tàng, lòng tự trọng và tinh thần phản kháng mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân.

b. “Đôi mắt mới” của Nam Cao qua truyện ngắn Lão Hạc

• Cái nhìn vượt qua định kiến, bề nổi:

• Nhân vật ông Giáo (hóa thân của Nam Cao) từng có lúc cay nghiệt khi thấy lão Hạc khóc tiếc chó, hay khi nghe Binh Tư nói lão Hạc xin bả chó.

• Nhưng “đôi mắt mới” của Nam Cao đã xuyên qua cái bề ngoài lẩm cẩm, tha hóa ấy để nhìn thấu bản chất thánh thiện bên trong.

• Phát hiện về lòng tự trọng và tình mẫu tử/phụ tử cao cả:

• Lão Hạc thà chọn cái chết dữ dội bằng bả chó để bảo vệ mảnh vườn cho con, không muốn tiêu lạm vào tiền của con, không muốn làm phiền hàng xóm.

• Nam Cao khẳng định: Người nông dân dù bị dồn vào đường cùng, đói nghèo, vẫn giữ trọn vẹn nhân cách cao sạch và lòng tự trọng vô ngần.

3. Đánh giá, tổng hợp

• Sự gặp gỡ của hai “đôi mắt”: Cả hai nhà văn đều nhìn người nông dân bằng tình yêu thương, sự trân trọng và đồng cảm sâu sắc (chủ nghĩa nhân đạo).

• Nét riêng biệt (Cá tính sáng tạo):

• Ngô Tất Tố nhìn thấy sức mạnh thể chất và tinh thần phản kháng xã hội.

• Nam Cao đi sâu vào thế giới tâm lý, khám phá chiều sâu phẩm chất và bi kịch tinh thần.

• Khẳng định giá trị bền vững của tác phẩm chính là nhờ “đôi mắt mới” của người cầm bút.

III. Kết bài

- Khẳng định lại ý kiến của Mác-xen Pruxt là bài học sâu sắc về lao động nghệ thuật.

- Cần mở rộng tâm hồn để thấu cảm và khám phá những tầng nghĩa sâu kín mà nhà văn gửi gắm.