Bài 24: Lợi ích của tự học trang 120 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức

- Tự học là hình thức chủ động tìm kiếm, tìm tòi và khám phá kiến thức bằng chính nỗ lực của bản thân thông qua việc đọc sách, quan sát thực tế hoặc thực hành mà không hoàn toàn phụ thuộc vào thầy cô.

- Những tấm gương tự học và thành công nhờ tự học:

+ Nhà bác học Thomas Edison: Ông chỉ đi học ở trường chính thức trong 3 tháng và bị thầy giáo coi là "đần độn". Nhờ sự dạy bảo của mẹ và tinh thần tự học miệt mài tại thư viện cũng như trong phòng thí nghiệm riêng, ông đã trở thành nhà phát minh vĩ đại nhất lịch sử với hơn 1000 bằng sáng chế, trong đó có bóng đèn điện.

+ Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi: Gia đình rất nghèo, hàng ngày ông phải vào rừng đốn củi để nuôi mẹ. Vì không có tiền đi học, ông thường đứng ngoài cửa lớp nghe lỏm thầy giảng bài. Đêm đến, không có đèn, ông bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng để lấy ánh sáng đọc sách. Nhờ tinh thần tự học khổ luyện, ông đã đỗ Trạng nguyên và trở thành vị lưỡng quốc Trạng nguyên nổi tiếng.

- Tự học là tự mình điều khiển quá trình tư duy để chiếm lĩnh tri thức, biết cách tự suy nghĩ, đào sâu vấn đề và rèn luyện kỹ năng từ nhiều nguồn khác nhau trong cuộc sống.

- Những tấm gương tự học và thành công nhờ tự học:

+ Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Tuy không được đào tạo bài bản qua các trường quân sự chính quy như nhiều tướng lĩnh khác, nhưng bằng tinh thần tự học và nghiên cứu thực tiễn sâu sắc, ông đã trở thành một thiên tài quân sự, lãnh đạo quân đội ta giành thắng lợi trong những chiến dịch lừng lẫy năm châu.

+ Nhà bác học Lê Quý Đôn: Từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh nhưng không bao giờ ỷ lại. Ông tự học ở mọi nơi, mọi lúc, đọc hết các loại sách từ lịch sử, địa lý đến thơ văn. Nhờ sự tích lũy kiến thức tự thân bền bỉ, ông được mệnh danh là "túi khôn của thời đại" với kho tàng tác phẩm đồ sộ để lại cho hậu thế.

a. Cách hiểu về tự học:

- Là sự chủ động, tự giác trong việc chiếm lĩnh tri thức mà không cần ai đôn đốc.

- Là quá trình tự mình suy nghĩ, tư duy để giải quyết các vấn đề khó.

- Là tinh thần luôn tò mò, ham học hỏi từ mọi người và môi trường xung quanh.

- Tự học giúp chúng ta biến kiến thức của nhân loại thành vốn hiểu biết của riêng mình.

b. Lợi ích của tự học:

- Giúp ghi nhớ kiến thức sâu hơn và lâu hơn do chính mình tìm tòi ra.

- Hình thành tính độc lập, không dựa dẫm hay ỷ lại vào người khác.

- Mở rộng vốn hiểu biết ra ngoài phạm vi sách giáo khoa.

- Giúp con người tự tin hơn trong giao tiếp và công việc.

- Tạo thói quen học tập suốt đời để không bị lạc hậu.

c. Những tấm gương tự học:

- Bác Hồ: Trong hành trình bôn ba tìm đường cứu nước, Người đã tự học rất nhiều ngoại ngữ bằng cách viết từ mới lên tay, vừa làm việc vừa học. Nhờ tinh thần tự học bền bỉ, Bác đã sử dụng thông thạo nhiều thứ tiếng và nắm vững tinh hoa văn hóa thế giới.

- Thomas Edison: Mặc dù không được đến trường như bạn bè đồng trang lứa, ông đã tự đọc hết các loại sách khoa học tại thư viện. Chính tinh thần tự mày mò, thí nghiệm đã giúp ông vượt qua hàng nghìn lần thất bại để phát minh ra bóng đèn điện và nhiều thiết bị hữu ích khác.

d. Cách tự học hiệu quả:

- Lập kế hoạch học tập cụ thể theo từng ngày, từng tuần.

- Sử dụng sơ đồ tư duy (mindmap) để hệ thống lại các kiến thức đã học.

- Tự đặt ra các câu hỏi phản biện như "Tại sao?", "Làm thế nào?" khi tiếp cận vấn đề mới.

- Tận dụng thời gian rảnh để đọc thêm sách tham khảo.

- Thực hành ngay những kiến thức vừa học được vào thực tế.

a. Cách hiểu về tự học:

- Là quá trình tự xây dựng lộ trình học tập phù hợp với bản thân.

- Là biết cách biến những điều quan sát được trong cuộc sống thành bài học.

- Là khả năng tự đánh giá, nhận ra những lỗ hổng kiến thức của mình để bù đắp.

- Tự học không chỉ là đọc sách mà còn là học từ thực tế, học từ lỗi lầm của bản thân.

b. Lợi ích của tự học:

- Kích thích sự sáng tạo và tư duy nhạy bén.

- Tiết kiệm thời gian và giúp chúng ta học tập một cách có mục đích hơn.

- Mang lại cảm giác hạnh phúc, tự hào khi chinh phục được một kiến thức khó.

- Rèn luyện bản lĩnh và sự kiên định khi đối mặt với những thử thách mới.

- Giúp chúng ta dễ dàng thích nghi với mọi sự thay đổi của xã hội.

c. Những tấm gương tự học:

- Nguyễn Ngọc Ký: Bị liệt cả hai tay từ nhỏ, nhưng ông đã không đầu hàng số phận. Ông tự tập viết bằng đôi chân của mình, tự mày mò các phương pháp học tập riêng biệt. Nghị lực tự học đã đưa ông trở thành một nhà giáo ưu tú và là tấm gương sáng cho bao thế hệ học sinh.

- Lê Quý Đôn: Với quan niệm "Sách không học hết thì chưa phải là người có học", ông đã tự nghiên cứu tất cả các lĩnh vực từ thiên văn, địa lý đến nông nghiệp. Sự học không ngừng nghỉ đã biến ông trở thành nhà bác học uyền bác nhất của Việt Nam thời phong kiến.

d. Cách tự học hiệu quả:

- Xây dựng không gian học tập yên tĩnh, tránh bị xao nhãng bởi các thiết bị điện tử.

- Luôn mang theo một cuốn sổ tay nhỏ để ghi chép những ý tưởng hay hoặc kiến thức mới bắt gặp.

- Học theo nhóm để cùng thảo luận và giải đáp những vấn đề chưa rõ.

- Tập thói quen tóm tắt nội dung chính sau mỗi chương sách vừa đọc.

- Thường xuyên làm bài tập thực hành để rèn luyện kỹ năng.

Em chia sẻ với người thân về cách tự học của em như sau:

- Em lập rõ mục tiêu học tập, lên kế hoạch học tập ở nhà song song với thời khoá biểu trên lớp.

- Em tự đề ra hình phạt khi mình làm sai thời gian biểu đã định cho việc học.

- Em thường xuyên tự kiểm tra kiến thức học mỗi tháng.

Cách tự học của em:

- Em tự xây dựng thời khóa biểu cá nhân, phân chia thời gian rõ ràng cho từng môn học để đảm bảo sự cân bằng.

- Sau mỗi bài học trên lớp, em tự hệ thống lại kiến thức bằng sơ đồ tư duy (mindmap) để ghi nhớ lâu hơn và dễ dàng ôn tập.

- Khi đọc sách hoặc tài liệu mới, em luôn tự đặt ra các câu hỏi "Tại sao?", "Làm thế nào?" và tự tìm câu trả lời trước khi nhờ đến sự trợ giúp.

- Em sử dụng các ứng dụng học tập và xem các video bài giảng trực tuyến để mở rộng vốn hiểu biết về những chủ đề em yêu thích.

- Em tự tìm các ví dụ trong thực tế đời sống để áp dụng những kiến thức toán học hoặc khoa học đã học được vào thực tiễn.