Đọc hiểu Tóc của mẹ tôi (Phan Thị Thanh Nhàn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 6

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: TÓC CỦA MẸ TÔI Mẹ tôi hong tóc buổi chiều Quay quay bụi nước bay theo gió đồng Tóc dài mẹ xoã sau lưng Bao nhiêu sợi bạc chen cùng sợi đen

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

TÓC CỦA MẸ TÔI

Mẹ tôi hong tóc buổi chiều

Quay quay bụi nước bay theo gió đồng

Tóc dài mẹ xoã sau lưng

Bao nhiêu sợi bạc chen cùng sợi đen

Tóc sâu của mẹ, tôi tìm

Ngón tay lần giữa ấm mềm yêu thương

Bao nhiêu sợi bạc màu sương

Bấy nhiêu lần mẹ lo buồn vì tôi

Con ngoan rồi đấy mẹ ơi

Ước gì tóc mẹ bạc rồi lại xanh

(Con muốn mặc áo đỏ đi chơi, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2016)

Câu 1

Bài thơ trên viết theo thể thơ gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đếm số tiếng trong các dòng thơ, xác định quy luật gieo vần và ngắt nhịp của bài thơ.

Lời giải chi tiết

Bài thơ trên viết theo thể thơ gì?

Giải thích:

Các câu thơ xen kẽ 6 tiếng – 8 tiếng, đúng đặc trưng của thể thơ lục bát

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Hình ảnh người mẹ được miêu tả qua những từ ngữ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chú ý các câu thơ từ đầu đến câu “Bấy nhiêu lần mẹ lo buồn vì tôi” và xác định các từ ngữ miêu tả người mẹ

Lời giải chi tiết

Hình ảnh người mẹ được miêu tả qua những từ ngữ: mẹ tôi hong tóc, quay quay bụi nước, tóc dài xõa sau lưng, sợi bạc chen cùng sợi đen, tóc sâu…bạc màu sương

Giải thích:

Những từ ngữ này vừa gợi hình dáng mái tóc mẹ, vừa cho thấy mẹ đã già đi theo thời gian (“sợi bạc”, “bạc màu sương”)

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình 

Câu 3

Người con ước điều gì qua dòng thơ “Ước gì tóc mẹ bạc rồi lại xanh”?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa hình ảnh "tóc bạc", "tóc xanh", từ đó nêu điều ước và tình cảm của người con dành cho mẹ. 

Lời giải chi tiết

Người con ước người mẹ trẻ lại

Giải thích:

“Tóc bạc” là dấu hiệu của tuổi già, còn “tóc xanh” gợi tuổi trẻ. Vì thương mẹ đã vất vả và già đi, người con mong điều kì diệu xảy ra: mẹ trở lại trẻ trung như xưa.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình 

Câu 4

Người con bộc lộ những cảm xúc, suy nghĩ gì trong bài thơ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm các chi tiết thể hiện cảm xúc (sợi bạc, lo buồn, con ngoan rồi, ước gì…) trong các câu thơ: “Bấy nhiêu lần mẹ lo buồn vì tôi” / “Con ngoan rồi đấy mẹ ơi” / “Ước gì…”

Lời giải chi tiết

Người con cảm thấy buồn bã, xót xa khi thấy mẹ đã già; thấy ân hận vì mình đã để mẹ phải lo buồn nhiều; ước mong mẹ trẻ lại để được ở mãi bên mẹ và sẽ vâng lời mẹ để mẹ vui lòng.

Giải thích:

Những hình ảnh miêu tả người mẹ khiến người con nhận ra mẹ đã già vì vất vả nên cảm thấy xót xa, ân hận, chỉ muốn mẹ trẻ lại

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình 

Câu 5

Bài thơ khơi gợi ở em những cảm xúc, suy nghĩ gì về người mẹ của mình? Em mong muốn làm điều gì cho mẹ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nêu cảm xúc của bản thân sau khi đọc bài thơ; từ đó trình bày những việc em muốn làm để thể hiện tình yêu thương và lòng biết ơn đối với mẹ. 

Lời giải chi tiết

Em sẽ Yêu thương mẹ nhiều hơn. Mong mẹ luôn khỏe mạnh, vui vẻ… Chăm sóc, phụng dưỡng mẹ, học tập, rèn luyện tốt để mẹ vui

Giải thích:

Bài thơ gợi rõ hình ảnh mẹ tần tảo, hi sinh, mái tóc bạc đi vì con. Vì vậy, người đọc dễ nhận ra mình cần trân trọng mẹ

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì? 

Câu 6

Ở 4 dòng thơ đầu, nhà thơ kể chuyện gì ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định sự việc được tái hiện trong bốn dòng thơ đầu.

Lời giải chi tiết

Ở 4 dòng thơ đầu, nhà thơ kể chuyện về những vất vả, cùng thời gian in hằn lên mái tóc của mẹ

Giải thích:

Bốn câu thơ mở ra một không gian sinh hoạt quen thuộc, ấm áp. Ở đó, người con đứng bên cạnh quan sát mái tóc mẹ và xót xa nhận ra dấu vết tuổi tác, sự hao gầy của mẹ qua những "sợi bạc chen cùng sợi đen".

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 7

Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp tu từ trong các dòng thơ sau:

“Bao nhiêu sợi bạc màu sương

Bấy nhiêu lần mẹ lo buồn vì tôi”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nhận diện cấu trúc tương quan "Bao nhiêu... bấy nhiêu" và phân tích hiệu quả biểu đạt.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp so sánh: "Bao nhiêu...bấy nhiêu"

- Tác dụng: Tác giả so sánh nỗi buồn với những sợi tóc bạc của mẹ để làm nổi bật lên những vất vả, lo toan, nhọc nhằn, hi sinh vì con của mẹ. Mẹ phải vất vả với công việc, với thời gian, nhưng vẫn luôn dành thời gian, dành tình cảm lo lắng cho con cái của mình. Qua đó thể hiện tình cảm của người con dành cho mẹ của mình.

Giải thích:

Cấu trúc tương quan này đã cụ thể hóa những nỗi lo toan trừu tượng của mẹ thành những sợi tóc bạc cụ thể, có thể nhìn thấy và đếm được, làm tăng tính xót xa cho câu thơ.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo: 

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 8

Anh/chị hiểu nội dung dòng thơ sau như thế nào ?

“Tóc sâu của mẹ, tôi tìm

Ngón tay lần giữa ấm mềm yêu thương”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích hành động tả thực "tìm tóc sâu" và cảm xúc qua từ ngữ "ấm mềm" để làm rõ tình cảm mẹ con.

Lời giải chi tiết

Câu thơ miêu tả hình ảnh chan chứa kỉ niệm đẹp giữa mẹ và người con. Khi đó, tóc mẹ bạc còn ít, người con còn nhổ tóc sâu cho mẹ đỡ bị ngứa. Mái tóc ấy là mái tóc của mẹ, là hình ảnh cho những yêu thương, những hi sinh, những tình cảm mà mẹ dành cho con.

Giải thích:

Hành động "nhổ tóc sâu" là cử chỉ chăm sóc giản dị, gần gũi nối kết tình cảm giữa hai mẹ con. Từ láy "ấm mềm" vừa tả xúc giác của ngón tay, vừa là cảm nhận về sự ấm áp, ngọt ngào của tình mẫu tử bao la.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình 

Câu 9

Điều ước gì của người con ở cuối bài thơ gợi anh, chị có suy nghĩ gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa nhân sinh của điều ước "bạc rồi lại xanh" để liên hệ rút ra bài học.

Lời giải chi tiết

Điều ước gì của người con ở cuối bài thơ gợi cho em suy nghĩ: Niềm ước ao của chủ thể trữ tình thật chân thành, giản dị nhưng vô cùng ý nghĩa bởi người con không cầu mong gì cho mình mà tất cả điều tốt đẹp mong có được đều dành cho mẹ. Người mẹ sẽ rất hạnh phúc khi con mình biết nhận ra những sai lầm và quyết tâm sửa chữa. Nhưng có lẽ điều ấy là không thể, tóc mẹ không thể xanh thêm một lần nữa.

Giải thích:

Lời ước "tóc mẹ bạc rồi lại xanh" dù phi thực tế trước quy luật thời gian nghiệt ngã, nhưng lại là một "hiện thực" tuyệt đẹp của lòng hiếu thảo, thể hiện khát vọng mãnh liệt muốn níu giữ tuổi xuân và sức khỏe cho mẹ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì? 

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close