Đọc hiểu Thời nắng xanh (Trương Nam Hương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 6

Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi THỜI NẮNG XANH Kính dâng bà ngoại Nắng trong mắt những ngày thơ bé Cũng xanh mơn như thể lá trầu Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi

THỜI NẮNG XANH

Kính dâng bà ngoại

Nắng trong mắt những ngày thơ bé
Cũng xanh mơn như thể lá trầu
Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau
Chở sớm chiều tóm tém
Hoàng hôn đọng trên môi bà quạch thẫm
Nắng xiên khoai qua liếp vách không cài

Bóng bà đổ xuống đất đai
Rủ châu chấu cào cào về cháu bắt
Rủ rau má rau sam…
Vào bát canh ngọt mát
Tôi chan lên suốt dọc tuổi thơ mình

Bà tựa lưng vào nguồn cội lặng thinh
Gầy như khói trên trang thờ Tiên tổ
Da mặt ngoại như vỏ cây tróc lở
Mắt nheo nhìn tươi mẩy những chồi non
Tôi là mầm lá lon ton
Nảy trong lòng mẹ vuông tròn bà mang
Run trên gốc rễ cũ càng
Tôi trong dáng ngoại, bóng làng chở che

Gia tài ngoại là các con các cháu
Là câu hát nương che ngày gió bão
Là chảo nồi, chum vại, lọ và chai…
Là mắm muối, tương cà, gạo đỗ
Là mụn vải vá viu ngày thương khó
Cúc tần xanh nghèo ngặt
Cúc tần xanh…

Tôi như thể chú mèo dim dím mắt
Trong lòng bà tro trấu thật bình yên

(Trương Nam Hương, Thời nắng xanh và những bài thơ khác, NXB Hội nhà căn, 2022)

Chú thích:

Nắng xiên khoai: nắng to và gay gắt chiều xiên ngang, vào khoảng gần chiều.

Trương Nam Hương sinh 1963 tại Huế, quê cha ở Huế, quê mẹ ở Bắc Ninh, lớn lên ở Hà Nội và vào TP Hồ Chí Minh từ năm 12 tuổi, tốt nghiệp Khoa Ngữ văn Trường đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh. Ông hiện công tác tại TP Hồ Chí Minh, là hội viện Hội Nhà văn Việt Nam Ở tuổi 28, ông vinh dự nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Quan sát số chữ mỗi dòng và cách ngắt nhịp, nếu không theo khuôn mẫu cố định => thơ tự do

Lời giải chi tiết

Thể thơ tự do

Giải thích:

Các dòng thơ dài ngắn khác nhau, nhịp linh hoạt => đặc trưng thể thơ tự do

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 2

Ở đoạn (1), tác giả đã nhớ lại những gì thời thơ bé?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc đoạn (1), xác định các hình ảnh gắn với tuổi thơ và người bà.

Lời giải chi tiết

Đoạn 1, tác giả đã nhớ lại những hình ảnh thời thơ bé:

+ Người bà bổ cau, nhai trầu

+ Nắng xiên khoai qua vách liếp

+ Đi bắt châu chấu, cào cào

+ Bát canh rau má, rau sam ngọt mát.

Giải thích:

Những hình ảnh như bà bổ cau, nắng xiên khoai, bắt châu chấu, bát canh rau… => tái hiện tuổi thơ giản dị, ấm áp bên bà, giàu kỉ niệm yêu thương.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Trình bày ý hiểu của em về câu thơ:

"Tôi là mầm lá lon ton

Này trong lòng mẹ vuông tròn bà mang."

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích hình ảnh ẩn dụ “mầm lá”, đặt trong mối quan hệ mẹ – bà – cháu.

Lời giải chi tiết

- Người cháu bé bỏng được mẹ sinh thành, nuôi dưỡng, yêu thương;
- Và đặc biệt, người cháu được sống trong sự chăm sóc, đùm bọc, chở che của bà.

Giải thích:

“Tôi là mầm lá” thể hiện sự nhỏ bé, được sinh ra và lớn lên trong tình yêu của mẹ, đồng thời được bà nâng niu, chở che => nhấn mạnh sự gắn bó giữa các thế hệ trong gia đình

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 4

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:

"Tôi như thể chú mèo dim dím mắt

Trong lòng bà tro trấu thật bình yên."

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định phép so sánh và phân tích hình ảnh so sánh.

Lời giải chi tiết

– Biện pháp tu từ so sánh: Tôi như thế chú mèo dim dim mắt…

– Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ giàu hình ảnh, khơi gợi nhiều liên tưởng và cảm xúc.

+ Gợi những kỉ niệm tuổi thơ trong trẻo, ấm áp. Nhấn mạnh niềm hạnh phúc của người cháu khi được yêu thương, ấp ủ trong lòng bà.

+ Thể hiện tình yêu và niềm biết ơn bà vô hạn.

Giải thích:

So sánh “tôi như chú mèo dim dím mắt” gợi cảm giác nhỏ bé, ngoan ngoãn, bình yên => làm nổi bật sự ấm áp, che chở của bà, đồng thời thể hiện tình cảm yêu thương sâu sắc của cháu.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 5

Đoạn trích trên đã khơi gợi tình cảm gì trong em?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nêu cảm xúc được gợi ra từ nội dung bài thơ, liên hệ bản thân.

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

– Tình yêu với quê hương, với những kỉ niệm tuổi thơ bên người thân, bên gia dinh.

– Trân trọng, nâng niu những kí ức quý giá, những tình cảm gia đình đáng quý.

– Yêu thương, kính trọng, biết ơn ông bà, bố mẹ… nhiều hơn nữa.

Giải thích:

Đoạn thơ gợi tình yêu gia đình, đặc biệt là tình bà cháu, khiến ta thêm trân trọng kí ức tuổi thơ và biết ơn những người thân đã yêu thương, chăm sóc mình.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 6

Ghi lại một từ tượng hình được sử dụng trong câu thơ sau: “Tôi là mần lá lon ton/ Nảy trong lòng mẹ vuông trong bà mang” và nêu tác dụng của từ tượng hình đó.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định từ tượng hình trong câu thơ và phân tích tác dụng của từ đó trong việc khắc họa hình ảnh, cảm xúc. 

Lời giải chi tiết

- Từ tượng hình: “lon ton”

- Tác dụng:

+ Gợi tả dáng vẻ nhỏ bé, ngây thơ, hồn nhiên của đứa cháu trong những năm tháng tuổi thơ.

+ Làm cho hình ảnh người cháu hiện lên sinh động, đáng yêu.

+ Thể hiện tình yêu thương, sự nâng niu, trân trọng của bà và gia đình đối với cháu.

Giải thích:

Từ tượng hình “lon ton” thường dùng để chỉ dáng đi nhỏ nhắn, nhanh nhẹn của trẻ em. Trong câu thơ, tác giả ví mình như một “mầm lá lon ton”, qua đó gợi lên hình ảnh người cháu bé bỏng đang lớn lên trong vòng tay yêu thương, che chở của mẹ và bà. Từ ngữ này góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của tình bà cháu thiêng liêng, ấm áp. 

Mở rộng

- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ của sự vật, chẳng hạn: gập ghềnh, khẳng khiu, lom khom,…

- Từ tượng hình có tác dụng:

+ Làm tăng tính biểu cảm, biểu đạt của ngôn ngữ và làm miêu tả trở nên cụ thể và sinh động hơn. Vì đa số từ tượng hình đều là từ láy.

+ Giúp khả năng miêu tả, diễn tả cảnh vật, con người, thiên nhiên chi tiết, thực tế và đa dạng.

Link tham khảo: Từ tượng hình là gì? Tác dụng của từ tượng hình

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close