Đọc hiểu Tiếng đàn bầu (Lữ Giang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 7
Lắng tai nghe đàn bầu
Ngân dài trong đêm thâu
Tiếng đàn là suối ngọt
Cho thời gian lên màu
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
TIẾNG ĐÀN BẦU
Lắng tai nghe đàn bầu
Ngân dài trong đêm thâu
Tiếng đàn là suối ngọt
Cho thời gian lên màu.
Tiếng đàn bầu của ta
Lời đằm thắm thiết tha
Cung thanh là tiếng mẹ
Cung trầm là giọng cha.
Đàn ngày xưa mất nước
Dây đồng lẻ não nuột
Người hát xẩm mắt mù
Ôm đàn đi trong mưa.
Mừng Việt Nam chiến thắng
Đàn bầu ta dạo lên
Nghe niềm vui sâu đậm
Việt Nam - Hồ Chí Minh.
(Lữ Giang - Thơ Việt Nam 1954-1964, Mã Giang Lâm sưu tầm, tuyển chọn và giới thiệu, NXB, 1997, tr. 155)
Câu 1
Xác định thể thơ của bài thơ trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Đếm số tiếng (số chữ) trong mỗi dòng thơ.
- Quan sát sự lặp lại đều đặn số tiếng giữa các dòng.
- Đối chiếu với đặc điểm các thể thơ đã học (4 chữ, 5 chữ, lục bát,…).
Lời giải chi tiết
Thể thơ: 5 chữ
Giải thích:
Thơ có mỗi dòng 5 tiếng, thuộc thể thơ 5 chữ (ngũ ngôn).
Mở rộng
- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.
- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội
- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng
Tìm trong khổ thơ thứ nhất những từ ngữ, hình ảnh miêu tả tiếng đàn bầu?
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Đọc kĩ khổ thơ thứ nhất.
- Tìm những từ ngữ trực tiếp nói về âm thanh, đặc điểm của tiếng đàn.
Lời giải chi tiết
Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả tiếng đàn bầu trong khổ thơ thứ nhất là
- “Ngân dài” (trong đêm thâu)
- “Suối ngọt”
Giải thích:
Các từ ngữ miêu tả là: “Ngân dài”, “Suối ngọt” => đó là những hình ảnh nói về tiếng đàn bầu.
Mở rộng
Hình ảnh trong trữ tình là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp nghệ thuật so sánh được sử dụng trong đoạn thơ sau:
Tiếng đàn bầu của ta
Lời đằm thắm thiết tha
Cung thanh là tiếng mẹ
Cung trầm là giọng cha.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh
Xác định câu thơ có hình ảnh so sánh (dựa vào từ “là”).
Phân tích tác dụng về nội dung và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- BPTT so sánh:
Cung thanh là tiếng mẹ
Cung trầm là giọng cha.
- Tác dụng:
+ Tạo ra cách diễn đạt giàu hình ảnh, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ
+ Nhấn mạnh vẻ đẹp với những cung bậc cảm xúc phong phú sâu sắc của âm thanh tiếng đàn bầu qua đó thể hiện tình yêu, niềm tự hào về giá trị của tiếng đàn bầu – một loại hình âm nhạc đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc
Giải thích:
So sánh tiếng đàn với tiếng mẹ, giọng cha làm cho âm thanh đàn bầu trở nên gần gũi, ấm áp, giàu tình cảm gia đình; đồng thời thể hiện tình yêu và niềm tự hào của tác giả đối với nhạc cụ dân tộc.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,..
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
=> Tiếng đàn thay đổi theo hoàn cảnh đất nước: khi buồn đau, khi hân hoan.
Mở rộng
Hình ảnh trong trữ tình là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
- Yêu mến, tự hào về tiếng đàn bầu của quê hương, dân tộc.
- Tình yêu quê hương đất nước, yêu những giá trị văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc.
Giải thích:
Bài thơ ca ngợi tiếng đàn bầu trong cả nỗi đau và niềm vui dân tộc
Mở rộng
- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.
- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội
- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng
Danh sách bình luận