Tóm tắt, bố cục, nội dung chính văn bản Thư lại dụ Vương Thông

Mẫu 4

Tác phẩm là một áng văn nghị luận quân sự mẫu mực, khởi đi từ việc xác lập định nghĩa về người trượng phu và kẻ dùng binh dựa trên khả năng nhận thức thời cuộc. Nguyễn Trãi đứng trên vị thế của người chiến thắng để giáo huấn Vương Thông, kẻ đang bại trận nhưng vẫn còn ảo tưởng sức mạnh, về quy luật thịnh suy của lịch sử. Tác giả mỉa mai sự kém cỏi của tướng giặc khi hắn không biết rằng thời thế đã thay đổi, việc cố thủ trong thành trơ trọi chỉ là hành động tự sát ngu ngốc. Để minh chứng cho luận điểm của mình, Nguyễn Trãi đã liệt kê rành mạch sáu yếu tố dẫn đến sự sụp đổ không thể cứu vãn của quân đội nhà Minh. Đó là sự bất lợi của thời tiết, sự cô lập của thành trì, sự rệu rã của tinh thần binh sĩ và những biến động chính trị bất lợi ngay tại triều đình phương Bắc. Mỗi lý do bại vong được nêu ra như một nhát búa tạ giáng mạnh vào tinh thần đang hoang mang của kẻ thù, buộc chúng phải nhìn thẳng vào sự thật phũ phàng. Sự phân tích thấu đáo này cho thấy tầm nhìn chiến lược vượt trội của bộ chỉ huy nghĩa quân Lam Sơn so với sự tăm tối của tướng lĩnh thiên triều. Kết thúc bức thư, Nguyễn Trãi đưa ra một tối hậu thư đanh thép yêu cầu Vương Thông phải dứt khoát lựa chọn giữa chiến tranh và hòa bình. Ông phân tích rõ lợi hại của từng phương án, trong đó nhấn mạnh việc ra hàng là con đường duy nhất để "vạn toàn" cho cả đôi bên. Lời lẽ vừa cứng rắn vừa có phần khuyên nhủ đã thể hiện rõ tư tưởng nhân nghĩa và sách lược tâm công đại tài của Nguyễn Trãi.

Mẫu 5

Trong bức thư này, Nguyễn Trãi đã dựng lên một sự đối lập gay gắt giữa trí tuệ sáng suốt của nghĩa quân Lam Sơn và sự ngu muội, bảo thủ của Vương Thông cùng bè lũ tướng giặc. Mở đầu văn bản, ông nhấn mạnh rằng chỉ những ai hiểu được thời và thế mới xứng đáng được gọi là hào kiệt, còn kẻ đi ngược lại quy luật ấy chỉ là kẻ thất phu tầm thường. Với giọng điệu khinh thị và bề trên, tác giả đã bóc trần sự dốt nát của Vương Thông khi hắn không nhận ra rằng mình đang ở trong tình thế "cá nằm trên thớt". Sự thiếu hiểu biết về thời cuộc của giặc được Nguyễn Trãi cụ thể hóa thông qua việc phân tích sáu nguyên nhân thất bại mang tính hệ thống và toàn diện. Từ yếu tố thiên nhiên như nước lụt, đến yếu tố con người như binh lính mệt mỏi, và cả yếu tố chính trị là sự mâu thuẫn nội bộ của nhà Minh đều được phơi bày rõ ràng. Sáu cớ bại vong này là một bản cáo trạng về sự bất lực của quân địch trước sức mạnh như vũ bão của quân dân Đại Việt. Không dừng lại ở việc chỉ trích, tác giả còn dồn đối phương vào thế buộc phải hành động thông qua hai sự lựa chọn mang tính sinh tử. Hoặc là mở cửa thành nghênh chiến để rồi bị tiêu diệt hoàn toàn, hoặc là đầu hàng để được cấp phương tiện trở về cố quốc an toàn. Qua đó, Nguyễn Trãi khéo léo khẳng định rằng đầu hàng không phải là sự nhục nhã mà là sự lựa chọn thông minh nhất của kẻ biết thời thế trong bối cảnh hiện tại.

Mẫu 6

Bức thư được xem là đỉnh cao của nghệ thuật "tâm công", nơi Nguyễn Trãi sử dụng ngôn từ sắc bén như gươm dao để bẻ gãy ý chí kháng cự của kẻ thù ngay từ trong tư tưởng. Tác giả bắt đầu bằng việc dạy cho Vương Thông bài học về thời thế, nhưng thực chất là để hạ thấp uy thế của hắn và khẳng định vị thế chủ động của quân ta. Giọng điệu của bức thư vừa mỉa mai, châm biếm, vừa nghiêm khắc như một người thầy đang quở trách đứa học trò dốt nát không chịu hiểu lẽ đời. Điểm trọng tâm của đòn tâm lý này nằm ở việc Nguyễn Trãi vẽ ra viễn cảnh đen tối với sáu nguy cơ sụp đổ tất yếu mà quân Minh không thể nào tránh khỏi. Ông xoáy sâu vào nỗi sợ hãi của binh lính địch về cái chết, về sự đói khát, về sự bỏ rơi của triều đình và sự căm thù của nhân dân bản địa. Mỗi một "cớ bại vong" được nêu ra là một đòn đánh mạnh vào tâm lý hoang mang, dao động của tướng sĩ trong thành Đông Quan. Sau khi đã làm cho kẻ thù khiếp sợ và tuyệt vọng, tác giả mới mở ra một lối thoát danh dự thông qua đề nghị đầu hàng hoặc giao chiến. Tuy nhiên, cách đặt vấn đề của ông khiến cho phương án giao chiến trở nên vô nghĩa và tự sát, trong khi phương án đầu hàng trở nên hợp lý và đầy tính nhân văn. Bức thư kết thúc với lời khuyên chân thành nhưng cũng đầy sức nặng, hối thúc Vương Thông phải ra quyết định nhanh chóng để tránh thảm họa diệt vong.

Mẫu 7

Tác phẩm thể hiện sự kết hợp tài tình giữa biện pháp uy hiếp tinh thần và sách lược dụ hàng mềm dẻo của Nguyễn Trãi đối với tổng binh Vương Thông. Mở đầu bằng nguyên lý thời thế, tác giả đã thiết lập một vị thế áp đảo về mặt trí tuệ, coi thường sự hiểu biết nông cạn của tướng giặc về cục diện chiến tranh. Ông mắng Vương Thông là kẻ thất phu, không biết lo toan, chỉ biết chui rúc trong thành lũy mà không thấy được tai họa đang ập xuống đầu. Để gia tăng sức ép, Nguyễn Trãi liệt kê sáu cớ bại vong một cách chi tiết, logic, bao quát từ thiên thời, địa lợi đến nhân hòa, khiến kẻ thù không thể biện minh hay chối cãi. Những phân tích về sự cô thế, viện binh bị cắt đứt, và nội bộ lục đục đã phơi bày trần trụi sự yếu kém và bế tắc của quân đội nhà Minh tại Giao Chỉ. Mục đích của việc vạch rõ sáu điều này là để tước bỏ mọi hy vọng hão huyền về một chiến thắng hay sự giải cứu từ phương Bắc của Vương Thông. Cuối cùng, tác giả đưa ra tối hậu thư với hai con đường: tử chiến hoặc quy hàng, nhưng thực chất là dồn đối phương vào cửa "sinh" duy nhất là đầu hàng. Ông phân tích rõ lợi hại, cho thấy đầu hàng là cách duy nhất để Vương Thông giữ được mạng sống và thể diện, đồng thời tránh cho binh sĩ hai nước cảnh xương rơi máu chảy. Đây là một văn kiện ngoại giao mẫu mực, vừa cương quyết trừng trị kẻ ngoan cố, vừa khoan dung độ lượng với kẻ biết hối cải.

Mẫu 8

Nguyễn Trãi viết bức thư này nhằm mục đích bóc trần những ảo vọng cuối cùng của Vương Thông và gieo rắc nỗi sợ hãi tột độ vào hàng ngũ chỉ huy quân Minh. Ông khởi đầu bằng việc chế giễu Vương Thông là kẻ không hiểu thời thế, không biết nắm bắt quy luật vận động của sự vật, nên mọi toan tính đều trở nên sai lầm và vô vọng. Bằng giọng văn bề trên đầy khinh miệt, tác giả chỉ ra rằng sự cố thủ của Vương Thông hiện tại chẳng khác nào hành động của kẻ mù đi trong đêm tối. Để chứng minh cho luận điểm của mình, Nguyễn Trãi đã trình bày sáu cớ bại vong đanh thép, mỗi cớ là một sự thật hiển nhiên mà quân giặc đang cố tình lờ đi. Ông chỉ ra sự khắc nghiệt của thời tiết, địa thế hiểm trở không còn thuộc về giặc, và quan trọng nhất là lòng người đã hoàn toàn hướng về nghĩa quân Lam Sơn. Sự phân tích sắc sảo về tình thế "tiến thoái lưỡng nan" của quân Minh đã biến bức thư thành một bản án tử hình treo lơ lửng trên đầu tướng giặc. Trong phần kết luận, tác giả đưa ra hai lựa chọn dứt khoát: mở cửa thành giao chiến hoặc cởi giáp quy hàng, không cho phép thái độ lừng khừng, do dự. Nguyễn Trãi khẳng định rằng nếu chọn giao chiến là chọn con đường chết, còn đầu hàng là con đường sống duy nhất và khôn ngoan nhất. Bức thư là đòn tâm lý chiến hoàn hảo, buộc kẻ thù phải khuất phục trước sức mạnh của lẽ phải và chính nghĩa.

Mẫu 9

Thông qua bức thư, Nguyễn Trãi đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về thế trận bao vây tứ bề mà quân dân Đại Việt đang thiết lập quanh thành Đông Quan. Ông bắt đầu bằng việc giáo huấn Vương Thông về khái niệm thời và thế, khẳng định rằng kẻ làm tướng mà không nhận ra mình đang bị bao vây là kẻ bất tài vô dụng. Tác giả sử dụng giọng điệu bề trên để chỉ trích sự u mê của Vương Thông khi vẫn còn mơ mộng về một sự đảo ngược tình thế viển vông. Trên cơ sở thực tiễn chiến trường, Nguyễn Trãi vạch ra sáu nguyên nhân thất bại chắc chắn của quân Minh, nhấn mạnh vào sự cô lập hoàn toàn của chúng giữa biển người chiến tranh nhân dân. Ông chỉ rõ rằng lương thảo đã cạn, viện binh đã đứt, lòng quân đã nản, và triều đình phương Bắc đang rối ren không thể chi viện. Sáu cớ bại vong này chứng minh rằng tương quan lực lượng đã thay đổi hoàn toàn, ưu thế tuyệt đối đang thuộc về nghĩa quân Lam Sơn. Từ đó, tác giả đưa ra yêu cầu dứt khoát buộc Vương Thông phải lựa chọn: hoặc là đem quân ra đánh một trận sống mái, hoặc là đầu hàng để được toàn mạng trở về. Nguyễn Trãi khuyên nhủ Vương Thông nên chọn con đường đầu hàng để tránh cảnh "ngọc đá cùng nát", đồng thời thể hiện lòng hiếu sinh của người quân tử. Sự lựa chọn này được trình bày như một lối thoát duy nhất hợp lý trong bối cảnh quân Minh đang đứng bên bờ vực thẳm.

Mẫu 10

Bản thư dụ này là một bài luận xuất sắc về ba yếu tố quyết định thắng lợi trong chiến tranh: Thiên thời, Địa lợi và Nhân hòa, được Nguyễn Trãi vận dụng để cảnh tỉnh Vương Thông. Tác giả mở đầu bằng việc phê phán Vương Thông là kẻ không biết thời thế, tức là không hiểu được mệnh trời và lòng người, nên mọi hành động đều dẫn đến sai lầm. Với tư thế của người nắm giữ chân lý, ông chỉ rõ sự dốt nát của tướng giặc và khẳng định rằng vận khí của nhà Minh ở phương Nam đã tận. Nguyễn Trãi cụ thể hóa sự suy vong đó qua sáu cớ bại vong, trong đó bao gồm thiên thời không ủng hộ (mưa lụt), địa lợi bị mất (bị bao vây), và nhân hòa không còn (lính tráng oán thán, dân chúng căm thù). Ông phân tích sâu sắc rằng sự mâu thuẫn nội tại trong chính quyền nhà Minh và sức mạnh đoàn kết của quân dân Đại Việt là những yếu tố không thể đảo ngược. Những lý lẽ này được trình bày logic, chặt chẽ nhằm triệt tiêu mọi hy vọng phản kháng của đối phương. Cuối cùng, tác giả đặt ra hai con đường cho Vương Thông: một là ra hàng để hưởng lượng khoan hồng, hai là mở cửa thành giao chiến để nhận lấy thất bại thảm hại. Ông kết luận rằng đầu hàng là giải pháp tối ưu nhất để bảo toàn lực lượng và tránh được thảm họa diệt vong cho hàng vạn binh sĩ.

Mẫu 11

Nguyễn Trãi trong bức thư này đã phân tích sự chuyển hóa của cuộc chiến từ so sánh lực lượng đơn thuần sang so sánh về thế trận và thời cơ. Ông bắt đầu bằng nguyên tắc vàng của binh pháp: người cầm quân phải biết rõ thời và thế, nếu không chỉ là kẻ võ biền hữu dũng vô mưu. Tác giả thẳng thừng chê bai Vương Thông là kẻ không biết thời thế, vẫn cố chấp bám trụ trong khi nền móng đã sụp đổ hoàn toàn. Để minh họa cho sự sụp đổ này, Nguyễn Trãi liệt kê sáu cớ bại vong, tập trung vào sự yếu thế toàn diện của quân Minh trên mọi mặt trận: quân sự, chính trị, hậu cần và tâm lý. Ông chỉ ra rằng thế trận của quân Minh là thế bị động, bị chia cắt, trong khi thế trận của nghĩa quân là thế chủ động, bao vây và tấn công liên tục. Sáu cớ bại vong như sáu mũi dùi chọc thủng mọi ảo tưởng về sức mạnh của đế chế Đại Minh. Trước tình cảnh bi đát đó, Nguyễn Trãi đưa ra tối hậu thư yêu cầu Vương Thông phải chọn lựa giữa chiến và hàng ngay lập tức. Ông phân tích rằng nếu đánh thì chắc chắn thua và chết, còn nếu hàng thì được sống và được tôn trọng. Lời khuyên đầu hàng được đưa ra không phải như một sự van xin mà là một ân huệ của người chiến thắng dành cho kẻ bại trận biết điều.

Mẫu 12

Văn bản này được xây dựng trên một cấu trúc quy nạp chặt chẽ, đi từ nguyên lý chung đến thực tiễn cụ thể và kết thúc bằng giải pháp hành động. Nguyễn Trãi khởi đầu bằng tiền đề lớn về sự cần thiết của việc hiểu biết thời thế đối với người cầm quân, coi đó là thước đo tài năng và trí tuệ. Từ tiền đề đó, ông soi chiếu vào thực tế hành động của Vương Thông để kết luận rằng hắn là kẻ bất tài, ngu dốt vì đã đi ngược lại quy luật khách quan. Phần thân bài là sự triển khai chi tiết sáu luận cứ thực tiễn - sáu cớ bại vong - để chứng minh cho sự thất bại tất yếu của quân Minh. Tác giả phân tích thấu đáo từ những yếu tố khách quan như thời tiết, địa hình đến những yếu tố chủ quan như tinh thần binh sĩ và mâu thuẫn chính trị. Sự liên kết giữa các luận điểm tạo nên một chuỗi xích logic không thể phá vỡ, buộc đối phương phải thừa nhận tình thế nguy ngập của mình. Phần kết luận là hệ quả tất yếu của những phân tích trên: Vương Thông chỉ còn hai con đường là hàng hoặc chiến. Nguyễn Trãi sử dụng lập luận sắc bén để chứng minh rằng chiến là con đường chết, còn hàng là con đường sống duy nhất và hợp lý nhất. Bức thư là một kiệt tác hùng biện, nơi sức mạnh của ngôn từ và tư duy logic được phát huy tối đa để khuất phục kẻ thù.

Mẫu 13

Trong bức thư tái dụ này, Nguyễn Trãi đã vận dụng nhuần nhuyễn nghệ thuật đả kích sâu cay kết hợp với khả năng thuyết phục tài tình. Ông mở đầu bằng việc công kích trực diện vào tư duy chiến lược của Vương Thông, khẳng định hắn là kẻ dốt nát vì không hiểu được khái niệm thời và thế. Giọng điệu bề trên, khinh miệt được duy trì để hạ thấp sĩ khí đối phương, biến vị tổng binh nhà Minh thành một kẻ thất bại thảm hại trong mắt binh lính. Tiếp đó, tác giả sử dụng sáu cớ bại vong như những bằng chứng đanh thép để vạch trần sự yếu kém và bế tắc của quân địch trên mọi phương diện. Ông chỉ ra sự rệu rã của quân đội, sự cô độc của thành trì và sự thối nát của triều đình phương Bắc là những dấu hiệu của ngày tàn đang đến. Tuy nhiên, sau những lời lẽ đả kích mạnh mẽ, Nguyễn Trãi lại mở ra một hướng đi đầy tính thuyết phục và nhân văn cho kẻ thù. Ông đề nghị hai phương án giải quyết xung đột: giao chiến hoặc đầu hàng, nhưng cách lập luận của ông hoàn toàn nghiêng về giải pháp đầu hàng. Ông chỉ ra rằng đầu hàng là cách duy nhất để Vương Thông sửa sai, bảo toàn tính mạng và tránh được tiếng nhơ muôn đời. Sự kết hợp giữa "cương" và "nhu", giữa đả kích và thuyết phục đã tạo nên sức mạnh công phá ghê gớm cho bức thư.

Mẫu 14

Tác phẩm là minh chứng cho sự thăng hoa của ngòi bút chính luận Nguyễn Trãi, nơi lý lẽ và cảm xúc hòa quyện để tạo nên sức thuyết phục mạnh mẽ. Mở bài, ông nêu cao nguyên tắc "biết thời thế" là phẩm chất tiên quyết của người trượng phu, qua đó gián tiếp mắng Vương Thông là kẻ tiểu nhân ngu muội. Bằng thái độ bề trên, ông nhìn thấu tâm can và tình cảnh bi đát của kẻ thù, không ngần ngại vạch trần sự bất lực của chúng trước sức mạnh của nghĩa quân. Phần trọng tâm của bức thư là sự phân tích sắc sảo về sáu cớ bại vong, được trình bày một cách lớp lang, rành mạch và đầy tính thực tiễn. Tác giả đã mổ xẻ tường tận những khó khăn chồng chất mà quân Minh đang đối mặt, từ thiên tai, địch họa đến nội loạn, ngoại xâm. Những luận điểm này không chỉ là sự đe dọa mà là những dự báo chính xác dựa trên sự quan sát tinh tường về cục diện chiến tranh. Kết thúc bức thư, Nguyễn Trãi đưa ra tối hậu thư với hai lựa chọn dứt khoát: ra hàng hoặc ra đánh, không chấp nhận sự trì hoãn. Ông khéo léo định hướng cho Vương Thông thấy rằng đầu hàng là thượng sách, là con đường duy nhất để thoát khỏi "cửa tử" mà sáu cớ bại vong đã khép lại.

Mẫu 15

Bức thư này mang dáng dấp của một tối hậu thư đanh thép gửi từ người chiến thắng đến kẻ bại trận đang cố gắng vẫy vùng trong tuyệt vọng. Nguyễn Trãi bắt đầu bằng việc xác lập vị thế cao hơn hẳn so với Vương Thông, dạy cho hắn bài học vỡ lòng về thời và thế của người cầm quân. Ông miệt thị sự kém cỏi của tướng giặc, coi những toan tính cố thủ của hắn chỉ là trò cười trước quy luật vận động khắc nghiệt của lịch sử. Để Vương Thông hết đường chối cãi, tác giả liệt kê sáu cớ bại vong hiển hiện ngay trước mắt, bao gồm sự kiệt quệ về lương thực, sự suy sụp về tinh thần và sự cô lập về địa lý. Những phân tích này như những bản án tử hình báo trước, khẳng định sự sụp đổ của quân Minh chỉ là vấn đề thời gian ngắn ngủi. Trên cơ sở đó, Nguyễn Trãi đưa ra hai con đường lựa chọn cuối cùng: một là mở cửa thành giao chiến để bị tiêu diệt, hai là đầu hàng để được sống sót trở về. Ông nhấn mạnh rằng việc trì hoãn hay hy vọng vào viện binh là điều vô nghĩa, chỉ làm gia tăng thêm thương vong không cần thiết. Lời khuyên đầu hàng được đưa ra như một mệnh lệnh, buộc Vương Thông phải tuân theo nếu muốn bảo toàn tính mạng cho bản thân và binh sĩ.

Mẫu 16

Đây có thể coi là lời cảnh báo cuối cùng và nghiêm khắc nhất mà Nguyễn Trãi gửi đến Vương Thông trước khi nghĩa quân Lam Sơn tung đòn quyết định. Tác giả mở đầu bằng việc nhắc nhở về tầm quan trọng của việc nhận thức thời thế, đồng thời chê trách Vương Thông là kẻ u mê không biết đường lui tới. Giọng điệu của bức thư đầy vẻ khinh thường, coi tướng giặc như kẻ đang đứng bên bờ vực thẳm mà vẫn còn ảo tưởng mình đang ở trên đỉnh cao. Nguyễn Trãi đã chỉ mặt đặt tên cho sáu nguy cơ bại vong không thể tránh khỏi của quân Minh, từ việc bị cắt đứt nguồn tiếp tế đến sự mâu thuẫn trong nội bộ triều đình nhà Minh. Ông phân tích rằng sức mạnh của quân Minh đã cạn kiệt, trong khi khí thế của nghĩa quân đang dâng cao như triều dâng thác đổ. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc đó, tác giả đưa ra hai khả năng để Vương Thông tự quyết định vận mệnh của mình: chiến hoặc hàng. Tuy nhiên, ông cũng nói rõ rằng chiến đấu lúc này là hành động tự sát điên rồ, còn đầu hàng là hành động khôn ngoan của người biết thời thế. Bức thư kết thúc bằng lời kêu gọi hạ vũ khí, mở ra cơ hội sống sót duy nhất cho hàng vạn sinh linh đang bị mắc kẹt trong thành.

Mẫu 17

Bức thư là sự thể hiện xuất sắc chiến thuật ngoại giao "vừa đánh vừa đàm" của Nguyễn Trãi, dùng ngòi bút để hỗ trợ cho gươm giáo trên chiến trường. Ông khởi đầu bằng lý luận về thời thế để áp đảo tinh thần đối phương, khẳng định Vương Thông là kẻ bất tài vì không nhận ra cục diện thua thiệt của mình. Thái độ bề trên của tác giả nhằm mục đích phá vỡ sự tự tin và kiêu ngạo vốn có của tướng lĩnh thiên triều. Bằng việc phân tích sáu cớ bại vong, Nguyễn Trãi đã phơi bày toàn bộ điểm yếu chí tử của quân địch, từ sự khắc nghiệt của thiên nhiên đến sự căm phẫn của lòng người. Ông chứng minh rằng mọi nỗ lực cố thủ hay chờ viện binh của Vương Thông đều là vô vọng và chỉ dẫn đến kết cục bi thảm hơn. Trong phần kết, tác giả đưa ra hai lựa chọn rõ ràng: mở cửa thành giao chiến hoặc đầu hàng, nhưng thực chất là ép đối phương phải chọn con đường đầu hàng. Ông phân tích rằng đầu hàng là giải pháp duy nhất giúp Vương Thông giữ được mạng sống và tránh cho quân sĩ hai bên cảnh đầu rơi máu chảy. Đây là một văn kiện ngoại giao đầy tính chiến lược, vừa thể hiện sức mạnh áp đảo, vừa thể hiện lòng nhân đạo của nghĩa quân Lam Sơn.

Mẫu 18

Bản thư dụ này tập trung vào việc so sánh tương quan lực lượng và thế trận giữa ta và địch để làm nổi bật sự thất bại tất yếu của quân Minh. Nguyễn Trãi mở đầu bằng nguyên lý người dùng binh phải biết thời thế, qua đó chê trách Vương Thông là kẻ mù quáng không biết mình biết ta. Giọng điệu của ông đầy vẻ coi thường, xem Vương Thông như kẻ đang làm trò cười cho thiên hạ vì những toan tính sai lầm. Tác giả lần lượt chỉ ra sáu cớ bại vong, trong đó nhấn mạnh sự đối lập: địch thì mệt mỏi, ta thì sung sức; địch thì mất lòng dân, ta thì được dân ủng hộ; địch thì nội bộ lục đục, ta thì trên dưới một lòng. Sự tương phản gay gắt này cho thấy cán cân chiến thắng đã nghiêng hẳn về phía nghĩa quân Lam Sơn. Cuối thư, Nguyễn Trãi đặt ra hai con đường cho Vương Thông: đem quân ra đánh hoặc cởi giáp quy hàng. Ông lập luận rằng nếu chọn đánh thì chỉ chuốc lấy thất bại nhục nhã, còn chọn hàng thì mới là cách hành xử của người trí dũng biết bảo toàn lực lượng.

Mẫu 19

Điểm đặc sắc của bức thư này là Nguyễn Trãi không chỉ nói về chiến trường nước Nam mà còn phân tích sâu sắc nội tình rối ren của triều đình nhà Minh. Ông bắt đầu bằng việc mắng Vương Thông là kẻ không hiểu thời thế, không biết rằng ngay tại chính quốc, nền chính trị cũng đang chao đảo. Sáu cớ bại vong được đưa ra không chỉ là những khó khăn tại chỗ như thiếu lương, mưa lụt, mà còn là sự đấu đá, tranh giành quyền lực giữa các phe phái tại Bắc Kinh. Tác giả chỉ ra rằng Vương Thông đang bị cô lập, không có ai cứu viện, và thậm chí có thể bị triều đình đổ tội nếu thất trận. Sự phân tích này đánh trúng vào nỗi lo sợ thầm kín nhất của tướng giặc về số phận chính trị của bản thân. Cuối cùng, Nguyễn Trãi đưa ra giải pháp: hoặc là liều chết đánh một trận vô vọng, hoặc là đầu hàng để bảo toàn tính mạng. Ông khuyên Vương Thông nên chọn đầu hàng như một lối thoát an toàn nhất trong bối cảnh "tứ bề thọ địch".

Mẫu 20

Bức thư giống như một bản tuyên án đanh thép dành cho Vương Thông và quân đội viễn chinh nhà Minh. Nguyễn Trãi mở đầu bằng việc xác định tội danh "ngu dốt" của Vương Thông khi hắn không hiểu biết gì về thời và thế. Với tư cách quan tòa, ông sử dụng giọng điệu bề trên nghiêm khắc để vạch trần sáu tội trạng cũng là sáu nguyên nhân dẫn đến cái chết của quân giặc. Đó là tội đi ngược lại lòng trời, tội làm trái lòng dân, và sự yếu kém trong quản lý dẫn đến binh sĩ suy kiệt. Sáu cớ bại vong này là bằng chứng không thể chối cãi cho thấy ngày tàn của quân Minh đã điểm. Trong phần tuyên án cuối cùng, tác giả đưa ra hai mức án: tử hình nếu ngoan cố giao chiến, và khoan hồng nếu chịu đầu hàng. Ông định hướng rõ ràng rằng bị cáo Vương Thông nên chọn sự khoan hồng để được sống sót quay về quê hương.

Mẫu 21

Nguyễn Trãi đã lồng ghép bài học về chữ "Nhân" và chữ "Trí" vào trong bức thư gửi tướng giặc. Ông cho rằng người có "Trí" là người phải biết thời thế, còn Vương Thông vì thiếu trí tuệ nên mới lâm vào cảnh khốn cùng. Ông mỉa mai sự dốt nát của đối phương và sử dụng sáu cớ bại vong để minh chứng cho sự thiếu trí tuệ đó. Quân Minh thất bại vì không biết nương theo thiên thời, không biết tận dụng địa lợi và không có được nhân hòa. Tuy nhiên, Nguyễn Trãi cũng thể hiện chữ "Nhân" khi không muốn tận diệt kẻ thù đã cùng đường. Ông đưa ra hai lựa chọn: chiến hoặc hàng, nhưng nhấn mạnh rằng đầu hàng là cách tốt nhất để Vương Thông thể hiện chút trí tuệ cuối cùng và đón nhận lòng nhân đạo của quân ta.

Mẫu 22

Bức thư nhấn mạnh vào sự vây hãm của hai thế lực hùng mạnh là thiên nhiên và lòng người đối với quân đội Vương Thông. Tác giả mở đầu bằng việc chê trách tướng giặc không biết quan sát thời thế, không thấy được sự phẫn nộ của trời đất và nhân dân. Sáu cớ bại vong được liệt kê tập trung vào các yếu tố như mưa lụt làm tường thành sụp đổ, và lòng dân oán hận biến thành sức mạnh vây hãm. Nguyễn Trãi chỉ ra rằng Vương Thông đang chống lại cả mệnh trời và lòng người, nên thất bại là điều tất yếu. Ông sử dụng giọng điệu bề trên để cảnh tỉnh kẻ thù trước khi quá muộn. Kết thư, ông đưa ra hai con đường: ra đánh để bị thiên nhiên và con người tiêu diệt, hoặc ra hàng để được tha thứ. Ông khẳng định đầu hàng là con đường duy nhất thuận theo lẽ trời và hợp lòng người.

Mẫu 23

Nguyễn Trãi tập trung phân tích thế "tiến thoái lưỡng nan" của Vương Thông để buộc hắn phải đầu hàng. Ông bắt đầu bằng nguyên lý thời thế, khẳng định Vương Thông đã mất hết thời cơ và thế lực. Tác giả dùng giọng điệu khinh miệt để chỉ ra rằng tướng giặc đang bị mắc kẹt trong cái bẫy do chính mình tạo ra. Sáu cớ bại vong là những bức tường thành giam hãm quân Minh: tiến không được vì nghĩa quân chặn đánh, lui không xong vì viện binh đã đứt. Tình cảnh thiếu lương, bệnh tật và tinh thần hoảng loạn càng làm cho thế kẹt thêm trầm trọng. Cuối cùng, tác giả chỉ ra hai cửa thoát: cửa tử là giao chiến, và cửa sinh là đầu hàng. Ông khuyên Vương Thông nên khôn ngoan chọn cửa sinh để thoát khỏi thế tiến thoái lưỡng nan này.

Mẫu 24

Bức thư là đòn đánh mạnh vào tâm lý tự tôn nước lớn, làm sụp đổ ảo vọng "thiên triều" của Vương Thông. Nguyễn Trãi mở đầu bằng việc dạy bảo Vương Thông về thời thế, coi thường cái danh tướng thiên triều hão huyền. Ông vạch trần sự thật phũ phàng qua sáu cớ bại vong, chứng minh rằng quân đội nhà Minh chỉ là một đám tàn binh bại tướng, yếu ớt và cô độc. Sự phân tích về nội bộ lục đục của triều đình Trung Quốc càng làm rõ thêm sự suy thoái của cái gọi là "thiên triều". Trước thực tế đó, tác giả đưa ra tối hậu thư buộc Vương Thông phải chọn giữa thể diện hão và mạng sống thực. Ông chỉ ra rằng đầu hàng là cách duy nhất để giữ lại chút danh dự cuối cùng thay vì chết nhục nhã trên đất khách.

Mẫu 25

Đây là một văn bản mẫu mực của chiến lược công tâm, nhằm thức tỉnh lý trí của Vương Thông. Tác giả bắt đầu bằng việc định nghĩa lại người biết dùng binh là người biết thời thế, qua đó chê trách sự mê muội của đối phương. Giọng điệu bề trên được sử dụng để trấn áp tinh thần và buộc tướng giặc phải lắng nghe. Sáu cớ bại vong được trình bày như những sự thật khách quan, không thể chối cãi, nhằm đánh tan mọi sự kháng cự trong tư tưởng. Nguyễn Trãi chỉ ra rằng sự ngoan cố chỉ dẫn đến diệt vong, còn sự thức tỉnh sẽ mang lại cơ hội sống. Ông kết thúc bằng việc đưa ra hai lựa chọn: chiến hoặc hàng, và khẳng định đầu hàng là biểu hiện của sự thức tỉnh kịp thời.

Mẫu 26

Nguyễn Trãi đã vẽ ra một tấm bản đồ chi tiết dẫn đến thất bại của quân Minh và đưa nó cho Vương Thông xem. Ông mở đầu bằng việc nói về tầm quan trọng của việc biết thời thế để định hướng hành động. Ông chê Vương Thông là kẻ lạc lối, không biết mình đang đi vào ngõ cụt. Sáu cớ bại vong chính là sáu trạm dừng chân trên con đường đi đến sự hủy diệt mà quân Minh đang trải qua. Từ thiên thời, địa lợi đến nhân hòa, tất cả đều là những dấu hiệu chỉ đường đến vực thẳm. Cuối cùng, tác giả đưa ra hai ngã rẽ: một ngã rẽ dẫn đến cái chết (giao chiến) và một ngã rẽ dẫn đến sự sống (đầu hàng). Ông hối thúc Vương Thông hãy chọn ngã rẽ sự sống trước khi quá muộn.

Mẫu 27

Nguyễn Trãi mở đầu bằng việc khẳng định nguyên tắc biết thời thế của người quân tử, đồng thời phê phán sự ngu tối của Vương Thông. Bằng thái độ bề trên nhưng đầy bao dung, ông chỉ ra sáu cớ bại vong để cho thấy quân Minh đã hoàn toàn thất thế và không còn khả năng chiến đấu. Tuy nhiên, thay vì tiêu diệt ngay, ông lại mở ra một con đường sống. Ông đề nghị hai lựa chọn: chiến hoặc hàng, nhưng phân tích rõ rằng chiến là dại dột, còn hàng là khôn ngoan. Lời khuyên đầu hàng được đưa ra như một ân huệ, một cơ hội cuối cùng để Vương Thông nhận lấy sự khoan hồng của nghĩa quân Lam Sơ