Tóm tắt, bố cục, nội dung chính văn bản Dưới bóng hoàng lan - CTST

Tóm tắt, bố cục, nội dung chính văn bản Dưới bóng hoàng lan giúp học sinh soạn bài dễ dàng, chính xác.

Tổng hợp đề thi học kì 1 lớp 10 tất cả các môn - Chân trời sáng tạo

Toán - Văn - Anh - Lí - Hóa - Sinh - Sử - Địa...

Quảng cáo
Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

Tóm tắt

Mẫu 1

Chuyện kể về một chàng trai tên Thanh mồ côi cha mẹ, sống với bà. Lớn lên Thanh ra tỉnh làm rồi thường đi về vào các ngày nghỉ. Lần trở về này đã cách kỳ trước hai năm. Trong cảnh bình yên và thong thả của chốn xưa, một hình ảnh tươi mát hiện lên. Khu vườn xưa hiện lên trước mắt anh chàng với con đường Bát Tràng . Và hình ảnh những cô thiếu nữ xinh xắn trong tà áo trắng, mái tóc đen lánh buông trên cổ nhỏ, bên cạnh mái tóc bạc trắng của bà chàng cũng khiến chàng thanh niên trẻ xốn xang và hơi dao động phần nào.

Mẫu 2

Cũng như bao lần, Thanh trở lại ngôi nhà cũ nhưng dường như ngôi nhà thân thuộc ấy phần nào lại khiến cho anh chàng cảm thấy hồi hộp bồi hồi đến kì lạ. Mọi thứ đều già cỗi và không đổi. Thời gian như quay ngược lại, không gian đứng lặng. Phong cảnh vẫn y nguyên, gian nhà vẫn tịch mịch và bà chàng vẫn tóc bạc phơ và hiền từ. Tất cả hiện lên trước mắt chàng thanh niên vốn quen thuộc nhưng lại rất mát mẻ và dịu dàng đối với người anh đến lạ thường. Và hình ảnh những cô thiếu nữ xinh xắn trong tà áo trắng, mái tóc đen lánh buông trên cổ nhỏ, bên cạnh mái tóc bạc trắng của bà chàng cũng khiến chàng thanh niên trẻ xốn xang và hơi dao động phần nào. Chàng cảm thấy không gian náo nhiệt ồn áo ngoài kia như đang dừng lại trên bậc cửa. 

Mẫu 3

Văn bản xoay quanh một lần trở về quê thăm bà của nhân vật Thanh. Trong cảnh bình yên và thong thả của chốn xưa, những hình ảnh quen thuộc hiện lên. Bên cạnh mái tóc của bà, mùi hương hoàng lan nơi vườn và bên tóc mai của Nga khiến chàng trai trẻ xốn xang. Cuối cùng, câu chuyện khép lại trong cảnh Thanh trở về tỉnh.




Xem thêm

Mẫu 4

Tác phẩm mở đầu bằng hành trình trở về của Thanh, một người con xa quê nay tìm lại chốn cũ để gột rửa những bụi bặm của đời sống đô thị ồn ã. Khi bước chân qua ngưỡng cửa, Thanh ngay lập tức cảm nhận được sự tương phản gay gắt giữa cái nắng chói chang bên ngoài và không gian mát rượi, tĩnh lặng bên trong khu vườn của bà. Sự yên bình ấy không chỉ là cảm giác vật lý mà còn là liệu pháp tinh thần giúp chàng trai trẻ trút bỏ mọi âu lo và áp lực thường nhật. Hình ảnh người bà hiện lên với mái tóc bạc phơ và tấm lưng còng nhân hậu đã khơi dậy trong Thanh niềm xúc động mãnh liệt về tình thân gia đình. Trong không gian thấm đẫm kỷ niệm ấy, Thanh gặp lại Nga, cô bé hàng xóm năm nào giờ đã trở thành một thiếu nữ xinh đẹp và dịu dàng. Câu chuyện tình cảm giữa hai người không được miêu tả bằng những lời tỏ tình nồng nhiệt mà thông qua những ánh mắt, cử chỉ và sự thấu hiểu thầm lặng. Bữa cơm gia đình giản dị nhưng ấm cúng đã gắn kết ba con người lại với nhau trong một bầu không khí đầm ấm và đầy ắp yêu thương. Hương thơm của hoa hoàng lan lan tỏa trong đêm tối như một chứng nhân cho tình cảm trong sáng và kín đáo giữa Thanh và Nga. Kết thúc tác phẩm, Thanh phải rời đi để tiếp tục cuộc sống của mình nhưng tâm hồn anh đã được nạp đầy năng lượng tích cực. Hình ảnh ngôi nhà và cây hoàng lan trở thành bến đỗ bình yên vĩnh cửu trong tâm thức của người đi xa.

Mẫu 5

Truyện ngắn khắc họa chuyến hồi hương của Thanh, nơi anh tìm về với những giá trị nguyên bản và thanh khiết nhất của tâm hồn mình. Trung tâm của không gian nghệ thuật này chính là cây hoàng lan, một chứng nhân lịch sử chứng kiến sự trưởng thành của những đứa trẻ và sự già đi của người bà. Dưới tán cây ấy, mọi ranh giới của thời gian dường như bị xóa nhòa, đưa Thanh trở về với những ngày thơ ấu hồn nhiên và trong trẻo. Cuộc hội ngộ với bà không chỉ là sự gặp gỡ giữa hai thế hệ mà còn là sự kết nối lại với cội nguồn yêu thương vô điều kiện. Sự xuất hiện của Nga mang đến một làn gió mới, vừa thân quen lại vừa lạ lẫm, đánh thức những rung động đầu đời trong trái tim Thanh. Tác giả Thạch Lam đã khéo léo sử dụng thủ pháp miêu tả tâm lý tinh tế để diễn tả những biến chuyển nhẹ nhàng trong tình cảm của hai nhân vật trẻ. Họ không cần nói nhiều lời nhưng sự hiện diện của nhau đã là một lời khẳng định về sự gắn bó sâu sắc. Đêm trăng thanh tĩnh cùng mùi hương hoàng lan thoang thoảng đã tạo nên một phông nền lãng mạn và đầy chất thơ cho câu chuyện tình chớm nở. Khi Thanh ra đi, anh không mang theo nỗi buồn bi lụy mà mang theo niềm tin và hy vọng về một ngày trở lại. Cây hoàng lan vẫn đứng đó, vẫy chào và hứa hẹn sẽ mãi là nơi lưu giữ những ký ức đẹp đẽ nhất. Tác phẩm khép lại nhưng dư âm về sự bình yên vẫn còn đọng lại mãi trong lòng người đọc.

Mẫu 6

Thanh rời bỏ sự náo nhiệt và bon chen của thành phố để trở về ngôi nhà cũ, nơi lưu giữ những mảnh ghép quan trọng nhất của cuộc đời anh. Ngay khi bước vào khu vườn, sự tĩnh lặng tuyệt đối của không gian đã bao bọc lấy Thanh, giúp anh tìm lại được sự cân bằng trong tâm hồn. Người bà xuất hiện như một biểu tượng của sự bao dung, che chở, xoa dịu những vết thương lòng mà cuộc sống hiện đại đã gây ra cho cháu mình. Cuộc gặp gỡ với Nga không đơn thuần là sự tái ngộ bạn cũ mà là sự đối diện với những tình cảm thầm kín đã được nuôi dưỡng qua thời gian. Nga, với vẻ đẹp mộc mạc và tâm hồn đôn hậu, chính là hiện thân của vẻ đẹp quê hương mà Thanh luôn trân trọng. Những câu chuyện vụn vặt thường ngày được trao đổi giữa họ lại chứa đựng những ý nghĩa sâu sắc về sự quan tâm và sẻ chia. Mùi hương hoàng lan không chỉ là một chi tiết tả thực mà còn là hương vị của ký ức, của tình yêu thương len lỏi vào từng ngóc ngách tâm hồn. Thanh nhận ra rằng hạnh phúc đôi khi chỉ đơn giản là được sống chậm lại và cảm nhận những điều bình dị xung quanh. Lần ra đi này của Thanh mang một tâm thế khác hẳn, không còn sự nặng nề mà thay vào đó là sự nhẹ nhõm và thanh thản. Anh hiểu rằng dù đi đâu, về đâu, ngôi nhà dưới bóng hoàng lan vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc.

Mẫu 7

Câu chuyện bắt đầu bằng trạng thái tâm lý nhẹ nhõm của Thanh khi anh thoát khỏi cái nắng gay gắt để bước vào vùng bóng râm mát mẻ của khu vườn bà. Sự thay đổi không gian vật lý kéo theo sự biến chuyển trong không gian tâm lý, đưa Thanh từ trạng thái căng thẳng sang trạng thái thư thái hoàn toàn. Hình ảnh người bà hiện lên qua cái nhìn đầy yêu thương của Thanh, khẳng định vai trò trụ cột tinh thần của bà trong gia đình nhỏ bé này. Sự xuất hiện của Nga là một yếu tố kích thích cảm xúc, khiến mạch truyện chuyển sang một giai điệu lãng mạn và êm dịu hơn. Thạch Lam đã rất tài tình khi miêu tả sự ngập ngừng, e ấp của hai người trẻ, tạo nên một vẻ đẹp rất riêng cho mối tình quê. Những cử chỉ chăm sóc nhỏ nhặt của Nga dành cho Thanh và bà đã bộc lộ phẩm chất của một người phụ nữ Việt Nam truyền thống. Không gian đêm khuya với ánh sáng và bóng tối đan xen cùng hương thơm hoa hoàng lan đã đẩy cảm xúc của nhân vật lên đến cao trào của sự rung động. Thanh nhận thức rõ ràng hơn về tình cảm của mình dành cho Nga nhưng anh chọn cách giữ kín để nó trở thành một kỷ niệm đẹp. Cuộc chia ly cuối cùng không nhuốm màu đau thương mà mang sắc thái của một lời hẹn ước ngầm định. Thanh mang theo hình bóng của người thương và hương vị quê nhà làm hành trang cho chặng đường phía trước.

Mẫu 8

Tác phẩm là một bức tranh thủy mặc ngôn từ tuyệt đẹp, khắc họa sự trở về của nhân vật Thanh sau những ngày tháng bôn ba nơi đất khách. Ngòi bút của Thạch Lam tập trung khai thác những rung động vi tế nhất của tâm hồn con người trước vẻ đẹp của thiên nhiên và tình người. Ngôi nhà và khu vườn dưới bóng hoàng lan hiện lên như một ốc đảo bình yên, tách biệt hoàn toàn với thế giới xô bồ bên ngoài. Mối quan hệ giữa Thanh và bà được miêu tả bằng những nét vẽ giản dị nhưng vô cùng xúc động, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn. Nhân vật Nga xuất hiện như một nét chấm phá duyên dáng, làm bừng sáng cả không gian trầm mặc của ngôi nhà cổ kính. Tình yêu giữa Thanh và Nga không ồn ào, vội vã mà êm đềm, sâu lắng như chính hương thơm của loài hoa hoàng lan. Tác giả đã sử dụng triệt để các giác quan để miêu tả, từ thị giác, thính giác đến khứu giác, tạo nên một trải nghiệm nghệ thuật đa chiều. Bữa cơm chiều đầm ấm là minh chứng rõ nét nhất cho hạnh phúc giản đơn mà con người luôn khao khát tìm kiếm. Khi Thanh rời đi, anh không cảm thấy mất mát mà ngược lại, anh thấy mình giàu có hơn về mặt tinh thần. Tác phẩm khẳng định giá trị của những điều bình dị và sức sống mãnh liệt của những kỷ niệm đẹp trong tâm hồn con người.

Mẫu 9

Thanh trở về quê hương như một kẻ lữ hành tìm về nguồn cội, nơi lưu giữ những ký ức vàng son của một thời tuổi trẻ chưa vướng bận ưu phiền. Ngôi nhà của bà vẫn vẹn nguyên như trong trí nhớ, với giàn thiên lý, cây hoàng lan và sự tĩnh lặng đến nao lòng. Sự hiện diện của người bà không chỉ là hiện thực mà còn là cầu nối đưa Thanh quay ngược thời gian trở về với những ngày thơ bé. Cuộc gặp gỡ tình cờ với Nga đã đánh thức trong Thanh những cảm xúc mới lạ, vừa bỡ ngỡ lại vừa thân thuộc đến lạ kỳ. Nga không còn là cô bé tinh nghịch ngày nào mà đã trở thành một thiếu nữ đằm thắm, biết lo toan và vun vén. Tình cảm của họ nảy nở một cách tự nhiên trong bầu không khí trong lành và thanh khiết của chốn thôn quê yên bình. Những lời thoại giữa hai nhân vật tuy ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều hàm ý, thể hiện sự thấu hiểu và đồng điệu trong tâm hồn. Đêm xuống, hương hoàng lan bao trùm không gian, ru ngủ những lo toan và đánh thức những giấc mơ đẹp đẽ về tương lai. Thanh nhận ra rằng dù cuộc sống có thay đổi thế nào thì tình cảm chân thành vẫn luôn là hằng số bất biến. Lời từ biệt cuối cùng nhẹ nhàng như một cơn gió thoảng, để lại dư vị ngọt ngào và luyến lưu.

Mẫu 10

Qua chuyến trở về của Thanh, tác giả đã khéo léo khắc họa chân dung hai người phụ nữ đại diện cho hai thế hệ với những vẻ đẹp phẩm chất đáng quý. Người bà hiện lên với vẻ đẹp của sự phúc hậu, hiền từ, là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho đứa cháu trai đi xa trở về. Bà chăm sóc Thanh từng chút một, từ bát nước chè tươi đến giấc ngủ trưa, như thể anh vẫn còn là một đứa trẻ bé bỏng. Bên cạnh đó, Nga lại đại diện cho vẻ đẹp trẻ trung, tươi mới nhưng vẫn giữ được nét duyên dáng, kín đáo của người con gái truyền thống. Tình cảm mà Nga dành cho Thanh được thể hiện qua sự quan tâm ân cần, qua ánh mắt biết nói và nụ cười e lệ. Mối quan hệ giữa ba người tạo nên một thế kiềng ba chân vững chắc của tình cảm gia đình và tình yêu đôi lứa. Không gian nghệ thuật của tác phẩm được bao phủ bởi sự dịu dàng, nữ tính, phản ánh cái nhìn trân trọng của nhà văn đối với phụ nữ. Cây hoàng lan đóng vai trò như một nhân vật thứ tư, chứng kiến và chia sẻ mọi cung bậc cảm xúc của các nhân vật. Sự ra đi của Thanh ở cuối truyện không phải là sự chia ly mà là sự mở rộng của tình yêu thương ra thế giới bên ngoài. Hình ảnh Nga đứng nhìn theo và hương hoa hoàng lan phảng phất là những ấn tượng khó phai mờ trong lòng người đọc.

Mẫu 11

Trung tâm của câu chuyện là dòng tâm trạng phức tạp nhưng cũng rất đỗi tinh tế của nhân vật Thanh trong những ngày ngắn ngủi về thăm quê. Từ cảm giác oi bức, mệt mỏi ban đầu, Thanh dần chuyển sang trạng thái thư giãn, an yên khi hòa mình vào không gian xanh mát của khu vườn. Sự xúc động khi gặp lại bà cho thấy trong sâu thẳm tâm hồn người trai trẻ, tình cảm gia đình luôn chiếm một vị trí trang trọng nhất. Khi đối diện với Nga, tâm trạng của Thanh có sự xao động nhẹ nhàng, một chút bối rối xen lẫn niềm vui sướng hân hoan. Anh quan sát Nga kỹ lưỡng và nhận ra vẻ đẹp mặn mà của người con gái đã từng gắn bó với mình suốt thời thơ ấu. Những rung động đầu đời ấy được Thanh nâng niu, trân trọng và giấu kín trong một góc nhỏ của trái tim. Sự bình yên mà Thanh cảm nhận được không chỉ đến từ cảnh vật mà còn đến từ sự ấm áp của tình người bao quanh anh. Quyết định ra đi của Thanh cho thấy sự trưởng thành trong nhận thức, anh biết cân bằng giữa tình cảm cá nhân và trách nhiệm xã hội. Anh mang theo hình ảnh quê nhà như một liều thuốc tinh thần để vững bước trên con đường đời đầy chông gai phía trước. Tác phẩm là bản nhạc êm dịu ca ngợi vẻ đẹp của tâm hồn con người.

Mẫu 12

Tác phẩm không đi sâu vào việc xây dựng cốt truyện kịch tính mà chú trọng vào việc gợi lên những cảm giác, những trạng thái mơ hồ của lòng người. Thanh trở về nhà và ngay lập tức bị cuốn vào một thế giới của hương thơm, ánh sáng và những âm thanh êm đềm của vùng quê. Sự gặp gỡ giữa Thanh và bà diễn ra trong sự xúc động nghẹn ngào, không cần nhiều lời nói hoa mỹ mà vẫn chạm đến trái tim người đọc. Nga xuất hiện như một làn gió mát lành, xua tan đi sự đơn điệu và cô quạnh của ngôi nhà vắng người đàn ông. Tình yêu giữa họ được miêu tả như một nụ hoa chớm nở, e ấp dưới tán lá hoàng lan xanh mướt. Thạch Lam đã sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhạc điệu để diễn tả những biến thái tinh vi của cảm xúc nhân vật. Mỗi cử chỉ, mỗi ánh mắt trao nhau đều chứa đựng những thông điệp yêu thương không lời mà chỉ những người trong cuộc mới hiểu. Không gian đêm tĩnh mịch càng làm nổi bật lên vẻ đẹp thánh thiện và trong sáng của mối tình đầu. Sự chia tay ở cuối truyện được miêu tả nhẹ nhàng, không bi lụy, để lại một khoảng lặng đầy suy tư. Dưới bóng hoàng lan, mọi thứ dường như trở nên đẹp hơn, thơ mộng hơn và đáng nhớ hơn bao giờ hết.

Mẫu 13

Câu chuyện xoay quanh mối tình chớm nở giữa Thanh và Nga, được đặt trong bối cảnh một vùng quê yên bình và thơ mộng. Thanh trở về nhà sau thời gian dài xa cách và tìm thấy sự bình yên bên cạnh người bà kính yêu cùng cô hàng xóm xinh đẹp. Tình cảm của họ không bùng nổ mãnh liệt mà len lỏi, thấm dần vào tâm hồn như hương thơm dịu nhẹ của hoa hoàng lan. Nga dành cho Thanh sự quan tâm đặc biệt nhưng vẫn giữ khoảng cách ý nhị của người con gái nề nếp, gia giáo. Thanh cũng đáp lại tình cảm ấy bằng sự trân trọng và những cử chỉ ân cần, tế nhị. Những khoảnh khắc họ bên nhau tuy ngắn ngủi nhưng đong đầy cảm xúc, là những kỷ niệm đẹp sẽ theo họ suốt cuộc đời. Bữa cơm gia đình đầm ấm là cơ hội để họ xích lại gần nhau hơn, chia sẻ những câu chuyện đời thường giản dị. Đêm trăng thanh mát, hương hoa hoàng lan nồng nàn đã làm nền cho những rung động thầm kín được thăng hoa. Khi Thanh phải lên đường, sự lưu luyến được thể hiện qua ánh mắt đượm buồn nhưng đầy tin tưởng của Nga. Lời hứa hẹn không được nói ra thành lời nhưng cả hai đều ngầm hiểu và chờ đợi ngày đoàn tụ. Tác phẩm là bài ca tuyệt đẹp về tình yêu đôi lứa trong sáng, gắn liền với tình yêu quê hương, gia đình.

Mẫu 14

Thiên nhiên trong tác phẩm không chỉ là phông nền mà còn là một chủ thể tham gia trực tiếp vào diễn biến tâm trạng của nhân vật. Ngay từ những dòng đầu tiên, sự tương tác giữa Thanh và không gian vườn tược đã được miêu tả hết sức sinh động và tinh tế. Cây cối, ánh sáng, bóng râm đều mang trong mình linh hồn, có khả năng xoa dịu và chữa lành những tổn thương tinh thần. Cây hoàng lan đóng vai trò trung tâm, như một người bạn tri kỷ lắng nghe và chia sẻ mọi nỗi niềm của con người. Dưới tán cây ấy, con người trở nên thành thật với chính mình hơn, rũ bỏ được lớp mặt nạ xã hội để sống với những cảm xúc chân thật nhất. Mối quan hệ giữa Thanh và Nga cũng nảy nở và phát triển hài hòa với nhịp điệu của thiên nhiên xung quanh. Họ yêu nhau trong sự bảo bọc của cây cỏ, trong hương thơm ngào ngạt của đất trời. Thiên nhiên cũng là nhân tố lưu giữ ký ức, giúp con người kết nối với quá khứ và tổ tiên. Sự ra đi của Thanh không làm đứt gãy mối liên hệ này mà trái lại, nó càng làm cho sự gắn kết trở nên bền chặt hơn qua nỗi nhớ. Tác phẩm gửi gắm thông điệp về sự hòa hợp tuyệt đối giữa con người và thiên nhiên để tìm thấy hạnh phúc đích thực.

Mẫu 15

Thạch Lam đã kiến tạo nên một không gian nghệ thuật đặc biệt nơi thời gian dường như ngưng đọng lại, tách biệt hoàn toàn với dòng chảy hối hả bên ngoài. Khi Thanh bước chân vào khu vườn, anh như bước vào một chiều kích khác, nơi quá khứ và hiện tại đan xen vào nhau không thể tách rời. Mọi cảnh vật, con người đều giữ nguyên vẻ đẹp nguyên sơ, không bị bào mòn bởi quy luật nghiệt ngã của thời gian. Bà vẫn ngồi đó, hiền từ và bao dung; cây hoàng lan vẫn tỏa hương thơm ngát như thuở nào. Chính sự ngưng đọng này đã tạo điều kiện cho những cảm xúc sâu lắng nhất trong lòng Thanh được trỗi dậy và thăng hoa. Tình yêu giữa Thanh và Nga cũng phát triển trong dòng thời gian chậm rãi ấy, không vồn vã, không gấp gáp. Những khoảnh khắc họ bên nhau tuy ngắn ngủi về mặt vật lý nhưng lại trở nên vĩnh cửu trong tâm tưởng. Tác giả muốn khẳng định rằng có những giá trị tinh thần sẽ mãi trường tồn bất chấp sự biến thiên của vạn vật. Khi Thanh rời đi, anh mang theo ý niệm về sự vĩnh cửu ấy để làm điểm tựa cho cuộc sống của mình. Dưới bóng hoàng lan là một nỗ lực níu giữ vẻ đẹp của thời gian trong văn chương.

Mẫu 16

Thông qua chuyến về quê của Thanh, tác phẩm đã đưa ra một định nghĩa đầy thuyết phục về hạnh phúc: hạnh phúc nằm ngay trong những điều bình dị nhất. Thanh không tìm kiếm niềm vui ở những chốn xa hoa, lộng lẫy mà tìm thấy nó ngay dưới mái nhà tranh đơn sơ của bà. Hạnh phúc là được ngả lưng trên chiếc chõng tre mát lạnh, được uống bát nước chè xanh bà pha, được ngửi mùi hương hoàng lan quen thuộc. Hạnh phúc còn là sự gặp gỡ, sẻ chia với những người thân yêu, là ánh mắt dịu dàng của người thương. Nga và bà chính là hiện thân của hạnh phúc đời thường mà bấy lâu nay Thanh có thể đã vô tình lãng quên. Tác phẩm nhẹ nhàng phê phán lối sống thực dụng, chạy theo vật chất mà bỏ quên những giá trị tinh thần cốt lõi. Sự giàu có trong tâm hồn mới là thứ đáng quý nhất mà mỗi con người nên hướng tới và vun đắp. Cuộc chia tay cuối cùng không mang màu sắc bi quan vì Thanh đã tìm thấy chiếc chìa khóa của hạnh phúc để mang theo bên mình. Anh hiểu rằng bất cứ lúc nào mệt mỏi, anh đều có thể quay về nơi đây để nương náu. Đó là triết lý nhân sinh sâu sắc mà Thạch Lam muốn gửi gắm qua từng trang viết.

Mẫu 17

Cấu trúc văn bản được xây dựng dựa trên sự tương phản triệt để giữa hai thế giới: thế giới bên ngoài ồn ào, bụi bặm và thế giới bên trong tĩnh lặng, thanh khiết. Thanh đóng vai trò là người kết nối, di chuyển giữa hai thế giới ấy và trải nghiệm sự khác biệt rõ rệt trong tâm trạng. Sự ồn ào của phố thị làm con người ta mệt mỏi, căng thẳng và xa rời bản ngã đích thực của mình. Ngược lại, sự tĩnh lặng của khu vườn quê giúp con người lắng lại, soi rọi nội tâm và tìm thấy sự an nhiên tự tại. Trong sự tĩnh lặng ấy, mọi giác quan được đánh thức, con người trở nên nhạy cảm hơn với vẻ đẹp của cuộc sống xung quanh. Tình yêu của Thanh và Nga cũng nảy mầm từ sự tĩnh lặng ấy, nó sâu sắc và bền bỉ hơn bất cứ lời thề non hẹn biển nào. Sự im lặng giữa hai người đôi khi còn có ý nghĩa hơn vạn lời nói, bởi đó là sự giao thoa của hai tâm hồn đồng điệu. Khi trở lại thành phố, Thanh mang theo sự tĩnh lặng ấy như một tấm khiên bảo vệ tâm hồn mình trước những xáo trộn của cuộc đời. Tác phẩm là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của những khoảng lặng trong cuộc sống hiện đại hối hả.

Mẫu 18

Đây là một tác phẩm tiêu biểu cho phong cách "truyện không có cốt truyện" của Thạch Lam, nơi chất thơ thấm đẫm trong từng câu chữ, hình ảnh. Cốt truyện đơn giản về chuyến thăm quê của Thanh chỉ là cái cớ để tác giả phô diễn tài năng miêu tả và biểu cảm của mình. Cảnh vật thiên nhiên hiện lên đẹp như một bài thơ trữ tình với ánh sáng, màu sắc và hương thơm hòa quyện vào nhau. Tâm trạng nhân vật cũng được diễn tả bằng ngôn ngữ giàu chất nhạc, tạo nên những dư ba sâu sắc trong lòng người đọc. Mối tình Thanh - Nga mang vẻ đẹp lãng mạn, bay bổng, thoát ly khỏi những toan tính đời thường trần tục. Cây hoàng lan không chỉ là một thực thể tự nhiên mà là một thi liệu nghệ thuật đắt giá, khơi gợi nguồn cảm hứng bất tận. Những đoạn văn miêu tả đêm trăng, hương hoa là những đoạn văn xuôi hay nhất, tinh tế nhất trong văn học lãng mạn Việt Nam 1930-1945. Sự kết thúc mở của tác phẩm cũng giàu chất thơ, gợi ra những liên tưởng phong phú về tương lai của các nhân vật. Đọc Dưới bóng hoàng lan cũng giống như thưởng thức một bài thơ hay, để lại dư vị ngọt ngào và xao xuyến.

Mẫu 19

Mùi hương là một trong những yếu tố dẫn dắt quan trọng nhất trong cấu trúc trần thuật của tác phẩm này. Ngay khi Thanh bước vào vườn, mùi lá tươi non và đặc biệt là hương hoàng lan đã kích hoạt hệ thống ký ức của anh hoạt động mạnh mẽ. Khứu giác trở thành cánh cửa thần kỳ mở ra thế giới quá khứ, đưa Thanh trở về với những ngày tháng ấu thơ êm đềm bên bà. Hương hoa hoàng lan không chỉ thơm mà còn chứa đựng linh hồn của ngôi nhà, của những người phụ nữ anh yêu thương. Trong cuộc gặp gỡ với Nga, mùi hương ấy lại đóng vai trò như chất xúc tác làm thăng hoa cảm xúc lứa đôi. Nó bao bọc lấy hai người, tạo nên một không gian riêng tư, biệt lập và vô cùng lãng mạn. Thanh ghi nhớ hình ảnh Nga gắn liền với mùi hương hoàng lan, biến nó trở thành một tín hiệu thẩm mỹ đặc biệt trong tâm thức. Khi rời xa, thứ mà Thanh nhớ nhất có lẽ không phải là hình ảnh cụ thể nào mà chính là cái hương thơm vương vấn ấy. Tác giả đã chứng minh sức mạnh của mùi hương trong việc lưu giữ và tái hiện ký ức con người. Đó là một phát hiện tinh tế và đầy tính nhân văn của Thạch Lam.

Mẫu 20

Sự vận động của ánh sáng và bóng tối trong tác phẩm đi song hành với sự vận động trong tâm trạng của nhân vật chính. Ánh nắng chói chang bên ngoài cổng tượng trưng cho sự khắc nghiệt, vất vả của cuộc sống mưu sinh đời thường. Bóng râm mát rượi trong khu vườn tượng trưng cho sự che chở, bình yên và an toàn tuyệt đối. Sự chuyển tiếp giữa ngày và đêm cũng được miêu tả rất khéo léo, tạo nên những bối cảnh phù hợp cho sự phát triển của tình cảm. Ánh đèn dầu leo lét trong đêm tối gợi lên không khí ấm cúng, sum vầy của gia đình truyền thống. Bóng tối của đêm khuya lại là không gian lý tưởng cho những tâm sự thầm kín, những rung động e ấp được bộc lộ. Hình ảnh Thanh và Nga đi bên nhau dưới bóng cây, loang lổ ánh trăng là một bức tranh tuyệt đẹp về sự hòa hợp âm dương. Sự tương phản sáng - tối không tạo ra sự xung đột mà bổ sung cho nhau, làm tôn lên vẻ đẹp của từng khoảnh khắc sống. Tác phẩm kết thúc trong ánh sáng của hy vọng và niềm tin vào một tương lai tốt đẹp hơn. Nghệ thuật sử dụng ánh sáng đã góp phần quan trọng vào thành công của tác phẩm.

Mẫu 21

Dù được viết ở ngôi thứ ba nhưng tác phẩm mang đậm dấu ấn chủ quan của cái tôi trữ tình tác giả, hòa nhập vào nhân vật Thanh. Mọi quan sát, cảm nhận của Thanh đều mang màu sắc cá nhân sâu sắc, thể hiện một tâm hồn nhạy cảm và tinh tế. Cách nhìn của Thanh về bà, về Nga không phải là cái nhìn khách quan mà là cái nhìn chan chứa tình yêu thương và sự trân trọng. Những suy tư nội tâm của Thanh chiếm một dung lượng lớn trong tác phẩm, lấn át cả những hành động bên ngoài. Qua nhân vật Thanh, Thạch Lam đã bộc lộ quan niệm sống, quan niệm thẩm mỹ của chính mình một cách kín đáo và thuyết phục. Đó là sự trân trọng những giá trị truyền thống, tình yêu thiên nhiên và niềm tin vào bản chất tốt đẹp của con người. Tình yêu trong tác phẩm cũng mang đậm dấu ấn của cái tôi lãng mạn, vừa thực tế lại vừa bay bổng, mơ mộng. Sự đồng nhất giữa người kể chuyện và nhân vật chính đã tạo nên sự chân thực và sức thuyết phục mạnh mẽ cho câu chuyện. Tác phẩm là tiếng nói tâm tình của một người nghệ sĩ giàu lòng trắc ẩn trước cuộc đời.

Mẫu 22

Cấu trúc tác phẩm là một vòng tròn khép kín: trở về - ở lại - ra đi, nhưng tâm thế của nhân vật đã hoàn toàn thay đổi sau hành trình ấy. Sự trở về của Thanh ban đầu mang tính chất vật lý, là nhu cầu nghỉ ngơi sau những ngày làm việc vất vả. Nhưng trong quá trình ở lại, sự trở về ấy đã chuyển hóa thành sự trở về về mặt tinh thần, tìm lại bản ngã đã mất. Quãng thời gian ở nhà tuy ngắn nhưng đủ để Thanh nạp lại năng lượng, làm mới lại cảm xúc và củng cố các mối quan hệ tình cảm. Sự ra đi ở cuối tác phẩm không còn là sự trốn chạy hay bắt buộc mà là sự tiếp nối tự nhiên của cuộc sống. Thanh ra đi nhưng mang theo cả một gia tài tinh thần quý giá, đó là tình yêu của bà, của Nga và hương vị quê hương. Sự ra đi lần này hứa hẹn một sự trở về khác trong tương lai, tạo nên một chu kỳ tuần hoàn của yêu thương và gắn kết. Tác giả muốn khẳng định rằng gia đình luôn là bến đỗ bình yên để con người quay về nương tựa mỗi khi mỏi gối chùn chân. Ý nghĩa nhân văn của tác phẩm nằm ở chính triết lý giản dị mà sâu sắc ấy.

Mẫu 23

Tác phẩm đã tái hiện thành công không gian văn hóa và thiên nhiên đặc trưng của làng quê Bắc Bộ Việt Nam xưa. Từ cổng gạch, tường hoa, giàn thiên lý đến cây hoàng lan, tất cả đều gợi lên vẻ đẹp cổ kính, rêu phong và thanh bình. Con người trong bức tranh ấy sống chậm rãi, hiền hòa, trọng tình nghĩa và giữ gìn nếp nhà gia phong. Hình ảnh người bà hiền hậu, cô thôn nữ dịu dàng là những mẫu hình tiêu biểu cho vẻ đẹp con người Việt Nam truyền thống. Những sinh hoạt đời thường như rửa chân bên bể nước, ăn cơm dưới ánh đèn dầu đều được miêu tả tỉ mỉ, gợi cảm giác thân thương, gần gũi. Không gian ấy đối lập hoàn toàn với không gian đô thị mới nổi lúc bấy giờ, nơi con người bắt đầu bị cuốn vào vòng xoáy của đồng tiền. Thạch Lam đã lưu giữ lại vẻ đẹp của một thời quá vãng, một nét văn hóa đang dần mai một trước sự xâm lấn của văn minh phương Tây. Đọc tác phẩm, người đọc như được du hành về quá khứ, đắm mình trong không gian văn hóa thuần Việt đậm đà bản sắc dân tộc. Đó là giá trị hiện thực song hành cùng giá trị lãng mạn của tác phẩm.

Mẫu 24

Có thể coi Dưới bóng hoàng lan là một liều thuốc tinh thần quý giá dành cho những tâm hồn đang bị tổn thương bởi áp lực cuộc sống. Câu chuyện về Thanh giống như một liệu trình chữa lành tự nhiên: tách ly khỏi nguồn gây căng thẳng, hòa mình vào thiên nhiên và kết nối với tình yêu thương. Mỗi dòng văn, mỗi hình ảnh trong truyện đều có tác dụng xoa dịu, làm mềm đi những chai sạn trong cảm xúc người đọc. Sự ân cần của bà, sự dịu dàng của Nga là những phương thuốc chữa lành hiệu quả nhất cho sự cô đơn và trống rỗng. Mùi hương hoàng lan đóng vai trò như hương liệu pháp, giúp thư giãn thần kinh và khơi gợi những cảm xúc tích cực. Kết thúc tác phẩm, không chỉ nhân vật Thanh mà cả người đọc cũng cảm thấy nhẹ nhõm, thanh thản lạ thường. Tác giả đã chứng minh văn học không chỉ phản ánh hiện thực mà còn có chức năng xoa dịu và nâng đỡ tâm hồn con người. Giữa cuộc đời đầy biến động, tác phẩm là một chốn trú ẩn an toàn và bình yên cho bất cứ ai tìm đến. Giá trị nhân văn của tác phẩm vì thế mà trường tồn cùng thời gian.

Mẫu 25

Tác phẩm là câu chuyện về sự giao thoa giữa những tần số cảm xúc tương đồng của các nhân vật trong một không gian lý tưởng. Thanh, Nga và bà, tuy thuộc những thế hệ và giới tính khác nhau nhưng đều có chung một tình yêu sâu nặng với gia đình và quê hương. Họ không cần phải gồng mình lên để thể hiện bản thân mà cứ sống thật tự nhiên, chân thành như cây cỏ trong vườn. Sự thấu hiểu giữa họ đạt đến độ không cần lời nói, chỉ cần một ánh mắt, một nụ cười là đủ để hiểu lòng nhau. Mối tình Thanh - Nga là sự thăng hoa của sự đồng điệu ấy, là sự kết hợp hoàn hảo giữa tình bạn thanh mai trúc mã và tình yêu đôi lứa. Họ tìm thấy ở nhau sự bình yên, tin cậy và niềm vui sống giản đơn mà sâu sắc. Sự chia xa về địa lý không thể chia cắt được sự gắn kết về tâm hồn giữa những con người ấy. Tác phẩm ca ngợi sức mạnh của sự thấu cảm và sẻ chia trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ bền vững. Đó là bài học quý giá về cách đối nhân xử thế mà Thạch Lam muốn gửi gắm.

Mẫu 26

Dưới bóng hoàng lan gợi lên vẻ đẹp của sự dang dở, một đặc trưng thẩm mỹ thường thấy trong văn học lãng mạn. Thanh ra đi khi tình yêu với Nga vừa chớm nở, chưa có lời hứa hẹn chắc chắn nào được đưa ra. Chính sự chưa trọn vẹn ấy lại tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt, khiến người đọc phải day dứt, nhớ nhung và suy ngẫm. Nó mở ra một không gian tưởng tượng rộng lớn, cho phép người đọc tự viết tiếp câu chuyện theo cách riêng của mình. Sự dang dở ở đây không mang nghĩa tiêu cực là đứt gãy hay thất bại mà là sự trì hoãn để chờ đợi một thời điểm chín muồi hơn. Nó giữ cho tình cảm luôn tươi mới, không bị rơi vào sự nhàm chán hay ràng buộc trách nhiệm nặng nề. Thanh và Nga giữ cho nhau một khoảng trời riêng, một niềm hy vọng để nuôi dưỡng tâm hồn trong những ngày xa cách. Vẻ đẹp ấy mong manh như hương hoa hoàng lan, thoang thoảng nhưng lại có sức ám ảnh dai dẳng. Thạch Lam đã rất cao tay khi chọn một cái kết mở để nâng tầm giá trị nghệ thuật của tác phẩm.

Mẫu 27

Đối với nhân vật Thanh, ký ức về ngôi nhà, người bà và cô hàng xóm không chỉ là những hoài niệm mà là một di sản tinh thần vô giá. Anh trân trọng, nâng niu và bảo vệ nó trước sự xâm lấn của cuộc sống đô thị xô bồ, thực dụng. Mỗi lần trở về là một lần anh kiểm kê và làm giàu thêm khối di sản ấy bằng những trải nghiệm mới mẻ. Cây hoàng lan đứng đó như một người thủ thư trung thành, lưu giữ mọi trang sách của ký ức gia đình qua bao thế hệ. Nga chính là người tiếp nối, người giữ lửa để di sản ấy luôn sống động và ấm áp ngay cả khi Thanh vắng nhà. Việc Thanh ra đi mang theo ký ức cho thấy anh đã kế thừa và mang di sản ấy đi xa, lan tỏa giá trị của nó. Tác phẩm là lời nhắc nhở thế hệ trẻ về trách nhiệm gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình, quê hương. Mất đi ký ức là mất đi gốc rễ, con người sẽ trở nên lạc lõng và vô định giữa dòng đời. Đó là thông điệp sâu xa mà tác phẩm muốn chuyển tải.

Mẫu 28

Dưới bóng hoàng lan là sự kết tinh hoàn hảo giữa tài năng nghệ thuật bậc thầy và tấm lòng nhân đạo cao cả của nhà văn Thạch Lam. Cốt truyện giản dị được nâng tầm bởi lối văn nhẹ nhàng, tinh tế, giàu hình ảnh và cảm xúc. Nhân vật được xây dựng không phải bằng những biến cố kịch tính mà bằng những nét vẽ tâm lý sâu sắc và chân thực. Không gian và thời gian nghệ thuật được xử lý tài tình, tạo nên một thế giới riêng biệt, đầy sức quyến rũ. Tư tưởng của tác phẩm hướng con người tới những giá trị Chân - Thiện - Mỹ, đề cao tình yêu thương và sự gắn kết. Sự trở về của Thanh là hành trình tìm lại chính mình, tìm lại những gì trong trẻo nhất mà cuộc sống hiện đại đã vô tình vùi lấp. Tác phẩm mãi là một viên ngọc quý trong kho tàng văn học Việt Nam, tỏa sáng bằng vẻ đẹp nhân văn lấp lánh. Đọc và ngẫm về tác phẩm là cách để chúng ta thanh lọc tâm hồn và học cách yêu thương cuộc sống này hơn. Đó chính là sức sống mãnh liệt của văn chương đích thực.


 

Bố cục

Văn bản chia thành 3 phần:

- Phần 1: (Từ đầu đến “Nghe quen quá mà Thanh không nhớ được”): Thanh trở về nhà thăm bà thăm nhà trong tâm trạng hạnh phúc, nghẹn ngào.

- Phần 2: (Tiếp theo đến “ngồi ở bên đèn”): Biểu hiện tình cảm của Thanh và Nga

- Phần 3: (Còn lại): Thanh tạm biệt mọi người trở lại tỉnh làm việc.

Nội dung chính

Đoạn trích là cảm xúc xoay quanh khoảnh khắc trở về ngôi nhà thân thuộc sau nhiều năm xa cách của nhân vật Thanh.

PH/HS Tham Gia Nhóm Lớp 10 Để Trao Đổi Tài Liệu, Học Tập Miễn Phí!

close