Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

Đọc hiểu Xuân không mùa (Xuân Diệu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Một ít nắng, vài ba sương mỏng thắm, Mấy cành xanh, năm bảy sắc yêu yêu Thế là xuân. Tôi không hỏi chi nhiều.

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

XUÂN KHÔNG MÙA

(Xuân Diệu)

Một ít nắng, vài ba sương mỏng thắm,

Mấy cành xanh, năm bảy sắc yêu yêu

Thế là xuân. Tôi không hỏi chi nhiều.

Xuân đã sẵn trong lòng tôi lai láng.

Xuân không chỉ ở mùa xuân ba tháng;

Xuân là khi nắng rạng đến tình cờ,

Chim trên cành há mỏ hót ra thơ;

Xuân là lúc gió về không định trước.

Đông đang lạnh bỗng một hôm trở ngược,

Mây bay đi để hở một khung trời

Thế là xuân. Ngày chỉ ấm hơi hơi,

Như được nắm một bàn tay son trẻ...

Xuân ở giữa mùa đông khi nắng hé;

Giữa mùa hè khi trời biếc sau mưa;

Giữa mùa thu khi gió sáng bay vừa

Lùa thanh sắc ngẫu nhiên trong áo rộng.

Nếu lá úa trên cành bàng không rụng,

Mà hoa thưa ửng máu quá ngày thường;

Nếu vườn nào cây nhãn bỗng ra hương,

Là xuân đó. Tôi đợi chờ chi nữa?

Bình minh quá, mỗi khi tình lại hứa,

Xuân ơi xuân vĩnh viễn giữa lòng ta

Khi những em gặp gỡ giữa đường qua

Ngừng mắt lại, để trao cười, bỡ ngỡ.

Ấy là máu báo tin lòng sắp nở

Thêm một phen, tuy đã mấy lần tàn.

Ấy là hồn giăng rộng khắp không gian

Để đánh lưới những duyên hờ mới mẻ?

Ấy những cánh chuyển trong lòng nhẹ nhẹ

Nghe xôn xao rờn rợn đến hay hay...

Ấy là thư hồi hộp đón trong tay;

Ấy dư âm giọng nói đã lâu ngày

Một sớm tim bỗng dịu dàng đồng vọng.

Miễn trời sáng, mà lòng ta dợn sóng,

Thế là xuân. Hà tất đủ chim, hoa?

Kể chi mùa, thời tiết, với niên hoa,

Tình không tuổi, và xuân không ngày tháng.

(Thơ Xuân Diệu, NXB Văn Học, 2019)

Câu 1

Tứ thơ của văn bản Xuân không mùa là gì?

Phương pháp giải

- Xác định tứ thơ: ý tưởng trung tâm chi phối toàn bộ bài thơ.

- Đọc toàn văn để nhận ra sự vận động của cảm xúc và hình ảnh.

- Khái quát thành các lớp ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Tứ thơ vận động từ mùa xuân của đất trời đến mùa xuân trong lòng người, từ đó khẳng định mùa xuân của tâm hồn không bị giới hạn bởi thời gian và mùa tiết.

Giải thích:

Ban đầu, mùa xuân được gợi lên từ những biến chuyển nhỏ bé của thiên nhiên. Sau đó, nhà thơ nhận ra xuân còn hiện hữu giữa mùa đông, mùa hè, mùa thu, miễn là lòng người có những rung động tươi mới. Cuối cùng, tác giả khẳng định: “Tình không tuổi, và xuân không ngày tháng”.

Mở rộng

- Cấu tứ là một khâu then chốt, mang tính chất khởi đầu của hoạt động sáng tạo nghệ thuật nói chung và sáng tạo thơ nói riêng.

- Tứ thơ đưa bài thơ thoát khỏi sơ đồ ý khô khan, trừu tượng để hiện diện như một cơ thể sống. Nhờ có tứ thơ, tổ chức của bài thơ trở nên chặt chẽ, mọi yếu tố cấu tạo đều liên hệ mật thiết với nhau và đều hướng về một ý tưởng – hình ảnh trung tâm.

Link tham khảo: Một số yếu tố trong thơ

Câu 2

Vai trò của những yếu tố tượng trưng trong Xuân không mùa là gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định các hình ảnh mang tính tượng trưng.

- Phân tích ý nghĩa của chúng trong việc thể hiện nội dung tư tưởng.

Lời giải chi tiết

- Tạo nên một thế giới nghệ thuật thơ độc đáo cuốn hút

- Diễn tả niềm yêu đời say mê đến cuồng nhiệt của thi sĩ

- Diễn tả sự tương hợp kì diệu giữa vũ trụ và lòng người

Giải thích:

Những hình ảnh thiên nhiên không chỉ tả cảnh mà còn gợi trạng thái tâm hồn, giúp người đọc cảm nhận rằng xuân chính là sự thức dậy của cảm xúc và sức sống.

Mở rộng

Tượng trưng trong thơ là việc sử dụng các biểu tượng, hình ảnh hoặc ý tưởng để truyền đạt một thông điệp sâu sắc, tinh tế mà không nói ra trực tiếp.

- Ví dụ: Trong bài thơ "Tự tình" của Hồ Chí Minh, cây bàng thường được tượng trưng cho lòng trung thực, sự kiên định và lòng nhân ái của người viết.

Link tham khảo: Yếu tố tượng trưng trong thơ

Câu 3

Đất trời, vạn vật biến đổi như thế nào trong tâm hồn Xuân Diệu? Phân tích cảm xúc của chủ thể trữ tình trước phút giây huyền diệu ấy

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Tìm các chi tiết miêu tả sự biến đổi của thiên nhiên.

- Xác định tâm trạng của cái tôi trữ tình qua các hình ảnh và từ ngữ cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Sự biến đổi của đất trời, vạn vật: Thiên nhiên chuyển mình tinh tế và bất ngờ qua những khoảnh khắc như nắng rạng, chim hót, mây tan để lộ khung trời, trời biếc sau mưa, gió thu nhẹ nhàng. Ngay giữa mùa đông lạnh giá hay mùa hè, mùa thu, những dấu hiệu của sự sống và vẻ đẹp vẫn có thể xuất hiện.

- Cảm xúc của chủ thể trữ tình: Nhà thơ đón nhận những biến chuyển ấy bằng tâm hồn nhạy cảm, say mê và tràn đầy niềm vui. Thi sĩ ngạc nhiên, thích thú trước vẻ đẹp bất chợt của thiên nhiên, đồng thời cảm nhận sức sống mùa xuân đang dâng lên trong lòng mình.

Giải thích:

Những thay đổi nhỏ bé của cảnh vật đều có thể khơi dậy niềm vui sống và cảm giác tươi mới trong tâm hồn thi sĩ. Qua đó, Xuân Diệu cho thấy mùa xuân đến từ sự thay đổi của đất trời và được tạo nên bởi khả năng rung động, cảm nhận vẻ đẹp của con người.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Tác giả dùng phép tu từ nào để diễn tả Xuân không mùa trong lòng mình?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Chú ý những từ ngữ, cấu trúc được lặp lại trong bài thơ

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ:

+ Điệp từ, điệp ngữ: "Xuân là, ấy là, thế là;"

+ Điệp cấu trúc câu: "Thế là xuân. Tôi không hỏi chi nhiều; Thế là xuân. Ngày chỉ ấm hơi hơi; Thế là xuân. Hà tất đủ chim, hoa?"

Giải thích:

Việc lặp lại “xuân là”, “ấy là” giúp nhà thơ liên tục phát hiện và gọi tên những khoảnh khắc làm lòng người tươi mới. Qua đó, tác giả khẳng định mùa xuân bắt nguồn từ tình yêu cuộc sống.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 5

Xuân không mùa của Xuân Diệu khởi xuất từ đâu? Tác giả đã gửi đến chúng ta quan niệm nhân sinh nào trong thi phẩm thơ độc đáo này?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Phân tích mùa xuân của tác giả thể hiện trong văn bản (bắt nguồn từ thiên nhiên, cảnh vật hay từ lòng người)

- Rút ra quan niệm nhân sinh tác giả muốn gửi gắm

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Xuân không mùa của Xuân Diệu không chỉ là mùa xuân của đất trời mà còn là mùa xuân của tâm hồn con người. Theo nhà thơ, mùa xuân có thể xuất hiện bất cứ lúc nào khi trái tim ta rung động trước thiên nhiên, tình yêu và cuộc sống. Vì vậy, xuân không bị giới hạn bởi thời gian hay mùa vụ mà tồn tại trong cảm xúc và khát vọng sống của con người. Qua thi phẩm, Xuân Diệu gửi gắm quan niệm nhân sinh giàu ý nghĩa: hãy sống hết mình, mở lòng trước vẻ đẹp của cuộc đời, bởi khi tâm hồn tràn đầy yêu thương và niềm vui sống thì cuộc sống lúc nào cũng là mùa xuân.

Giải thích:

Câu thơ “Tình không tuổi, và xuân không ngày tháng” khẳng định mùa xuân không phụ thuộc hoàn toàn vào thời gian hay thời tiết mà gắn với trạng thái tâm hồn. Vì vậy, mỗi người cần biết mở lòng đón nhận vẻ đẹp của cuộc sống để luôn giữ được niềm tin, sự tươi trẻ và tình yêu đời.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?