Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

Đọc hiểu Thơ tình người lính biển (Trần Đăng Khoa) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Anh ra khơi Mây treo ngang trời những cánh buồm trắng

Quảng cáo

Câu hỏi

Anh ra khơi

Mây treo ngang trời những cánh buồm trắng

Phút chia tay, anh dạo trên bến cảng

Biển một bên và em một bên.

Biển ồn ào, em lại dịu êm

Em vừa nói câu chi rồi mỉm cười lặng lẽ

Anh như con tàu, lắng sóng từ hai phía

Biển một bên và em một bên.

Ngày mai, ngày mai khi thành phố lên đèn

Tàu anh buông neo dưới chùm sao xa lắc

Thăm thẳm nước trời, nhưng anh không cô độc

Biển một bên và em một bên.

Đất nước gian lao chưa bao giờ bình yên

Bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng

Anh đứng gác. Trời khuya. Đảo vắng

Biển một bên và em một bên.

(Trích Thơ tình người lính biển, Trần Đăng Khoa - Thơ chọn lọc NXB Văn hóa - Thông tin 2002)

Ghi chú: Trần Đăng Khoa là nhà thơ, nhà báo, biên tập viên của tạp chí Văn nghệ quân đội, là hội viên của Hội nhà văn Việt Nam..... Các sáng tác của ông đã đem lại dấu ấn sâu đậm trong trái tim người yêu văn chương với bức tranh phong cảnh quê hương, thiên nhiên ánh lên vẻ đẹp giàu sức sống, hình ảnh sinh động, gieo vần có hồn, có nhịp... Bài Thơ tình người lính biển được sáng tác năm 1981, in trong tập Bên cửa sổ máy bay 1985.

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ

- Căn cứ vào các đặc điểm hình thức của văn bản để chỉ ra dấu hiệu xác định: số chữ mỗi dòng, gieo vần, ngắt nhịp

Lời giải chi tiết

- Dấu hiệu xác định thể thơ của đoạn trích là thể thơ tự do:

+ Số tiếng trong câu không cố định.

+ Cách ngắt nhịp, gieo vần linh hoạt, không theo quy tắc nhất định.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau, (“Biển một bên và em một bên” (7 tiếng) và “Đất nước gian lao chưa bao giờ bình yên” (9 tiếng)).

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định một câu thơ có yếu tố tượng trưng trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phương pháp:

Tìm câu thơ có hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng, vượt ra ngoài ý nghĩa tả thực để gợi những ý nghĩa sâu xa hơn.

Lời giải chi tiết

- Câu thơ có yếu tố tượng trưng: "Bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng"

→ Hình ảnh "vành tang trắng" tượng trưng cho sự mất mát, đau thương trong chiến tranh hoặc hiểm nguy nơi biển cả.

Giải thích:

“Vành tang trắng” vốn gắn với sự mất mát, tiễn biệt người đã khuất. Đặt trong câu thơ nói về đất nước còn nhiều gian lao, hình ảnh này gợi những đau thương, hi sinh vẫn hiện hữu, làm nổi bật sự khốc liệt của hoàn cảnh đất nước và trách nhiệm của người lính biển.

Mở rộng

Để nhận diện yếu tố tượng trưng trong thơ ta có thể căn cứ vào những biểu hiện sau:

+ Những hình ảnh được sử dụng trong bài thơ

+ Chú ý vào nhịp điệu của bài thơ

+ Tâm tư, tình cảm tác giả muốn gửi gắm

Link tham khảo: Nhận diện yếu tố tượng trưng trong thơ

Câu 3

Câu thơ “Biển một bên và em một bên" được lặp đi lặp lại trong đoạn thơ có hiệu quả gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ điệp ngữ, sau đó phân tích tác dụng nhấn mạnh nội dung, biểu đạt cảm xúc và tạo nhịp điệu.

Lời giải chi tiết

- Việc lặp lại câu thơ "Biển một bên và em một bên" có hiệu quả:

+ Nhấn mạnh tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu biển cả, Tổ quốc.

+ Tạo nhịp điệu cho bài thơ, như lời khẳng định bền bỉ về sự gắn bó của người lính với cả hai "bến bờ" (quê hương và người yêu).

Giải thích:

Câu thơ được lặp lại trong những hoàn cảnh khác nhau. Sự lặp lại ấy cho thấy dù hoàn cảnh thay đổi, tình yêu dành cho người thương vẫn luôn song hành với tình yêu biển đảo và ý thức bảo vệ Tổ quốc.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Nhận xét nét độc đáo về hình thức và nội dung của dòng thơ sau:

"Anh đứng gác. Trời khuya. Đảo vắng"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Căn cứ vào dòng thơ kết hợp những suy tư, cảm nhận cá nhân để nhận xét nghệ thuật và nội dung

Lời giải chi tiết

- Nét độc đáo của dòng thơ "Anh đứng gác. Trời khuya. Đảo vắng":

+ Hình thức: Ngắn gọn, cô đọng với 3 vế ngắt nhau bằng dấu chấm nhằm tạo nhịp dồn dập, gấp gáp như nhiệm vụ canh gác nghiêm trang.

+ Nội dung: Khắc họa sự cô đơn, lặng lẽ nhưng kiên định của người lính nơi đảo xa, giữa không gian rộng lớn của trời khuya, đảo vắng.

Giải thích:

Ba câu ngắn lần lượt gợi lên con người, thời gian và không gian, tạo cảm giác lặng lẽ, trầm sâu. Giữa khung cảnh đêm khuya, đảo vắng, người lính vẫn đứng gác, qua đó làm nổi bật sự hi sinh thầm lặng và ý chí vững vàng của người chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ nội dung đoạn trích, anh/chị hãy chia sẻ những việc bản thân cần làm để bảo vệ Tổ quốc (trình bày khoảng 5 - 7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ nội dung văn bản, liên hệ bản thân để rút ra bài học thực tiễn để bảo vệ Tổ quốc

Để góp phần bảo vệ Tổ quốc, bản thân có thể:

- Rèn luyện đạo đức, ý thức trách nhiệm, sống tích cực, tuân thủ pháp luật.

- Học tập tốt, trau dồi kiến thức để xây dựng đất nước vững mạnh.

- Bảo vệ môi trường, các tài nguyên (rừng, biển,...).

- Tuyên truyền về chủ quyền biển đảo, nâng cao tinh thần dân tộc.

- Sẵn sàng tham gia nghĩa vụ quân sự hoặc các hoạt động vì cộng đồng khi cần.

Lời giải chi tiết

Để góp phần bảo vệ Tổ quốc, trước hết bản thân em cần không ngừng rèn luyện, học tập thật tốt để có tri thức và kỹ năng vững vàng, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh - nền tảng quan trọng nhất của nền quốc phòng. Song song với đó, em sẽ tích cực trau dồi đạo đức, ý thức trách nhiệm công dân, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Em cũng chú trọng việc bảo vệ môi trường, giữ gìn tài nguyên thiên nhiên của đất nước. Bên cạnh đó, em luôn sẵn sàng tham gia các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng và sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự khi đến tuổi, góp sức mình vào sự nghiệp bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Giải thích:

Hình ảnh người lính biển kiên trì làm nhiệm vụ trong hoàn cảnh gian lao nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm đối với đất nước. Noi gương các anh, chúng ta cần chấp hành pháp luật và góp sức xây dựng, gìn giữ chủ quyền quốc gia.