content-pc content-tablet content-mobile

Đọc hiểu Những hạt cây (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Có hai người trở về Ngồi dưới tán cây đầu đông

Quảng cáo
Câu hỏi

NHỮNG HẠT CÂY

Nguyễn Quang Thiều

Có hai người trở về

Ngồi dưới tán cây đầu đông

Gió đang xếp lại từng phiến lá

Một người đi xa xếp đồ đạc của mình

 

Họ là những hạt cây thẫm đỏ

Tách ra từ chùm quả Thiên đường

Người gieo họ xuống cánh đồng nhân tính

Lời mọc lên tốt tươi trong ánh sáng vô bờ

 

Khi con mười tám tuổi, mẹ nói:

- Bền vững hơn vàng là kim cương

Khi con năm mươi tuổi, mẹ nói:

- Bền vững hơn kim cương là hạt cây

 

Dưới tán cây chiều nay hai người im lặng

Những hạt cây xếp bên nhau chuẩn bị khai mùa

Và bầy chim mỏ ngà từ trời xanh đậu xuống

Tán cây vàng

Nhặt họ

Bay đi.

 (21 bài thơ hay của Nguyễn Quang Thiều,

https://voh.com.vn/song-dep/tho-nguyen-quang-thieu, 06/11/2024).

Câu 1

“Họ” chỉ đối tượng nào trong khổ thơ thứ nhất?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản để xác định đối tượng 

Lời giải chi tiết

“Họ” trong khổ thơ thứ nhất chỉ hai người trở về ngồi dưới tán cây đầu đông.

Giải thích:

Đại từ “họ” được dùng để thay thế cho đối tượng “hai người” đã xuất hiện ở câu thơ đầu tiên, tránh lặp từ và tạo sự liên kết giữa các câu thơ. 

Câu 2

Xác định những hình ảnh mang tính siêu thực trong khổ thơ thứ hai. 

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ khổ thơ, nhận diện những hình ảnh có sự kết hợp khác thường giữa các sự vật, khái niệm thực tế và trừu tượng, từ đó tạo ra những liên tưởng vượt khỏi hiện thực thông thường.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh mang tính siêu thực trong khổ thơ thứ hai:

- “chùm quả Thiên đường" 

- "cánh đồng nhân tính" 

- "Lời mọc lên tốt tươi trong ánh sáng vô bờ"

Giải thích:

Các hình ảnh kết hợp những yếu tố cụ thể như “quả”, “cánh đồng”, “ánh sáng” với những khái niệm trừu tượng như “Thiên đường”, “nhân tính”, “lời”. Hình ảnh “lời mọc lên” đã hình tượng hóa sự phát triển của ngôn từ, tư tưởng và những giá trị tinh thần, tạo nên thế giới thơ giàu sức gợi và liên tưởng. 

Mở rộng

- Siêu thực trong thơ là việc sử dụng các hình ảnh, tình tiết và ý tưởng không thật sự hiện hữu trong thực tế để tạo ra một không gian, một cảm xúc đặc biệt cho người đọc.

- Ví dụ: Trong bài thơ "Trăng sáng" của Tố Hữu, việc mô tả ánh trăng rải trên mặt nước biển như một đường gợi lên sự thanh tịnh, huyền bí của tâm hồn.

Link tham khảo: Yếu tố siêu thực trong thơ

Câu 3

Chỉ ra sự độc đáo trong cách kết hợp từ ngữ ở hình ảnh “quả Thiên đường”. Cho biết ý nghĩa của hình ảnh này. 

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào kết hợp từ đặc biệt kết hợp lí giải cá nhân để phân tích ý nghĩa của hình ảnh 

Lời giải chi tiết

- Sự độc đáo trong kết hợp từ ngữ: "Quả Thiên đường" kết hợp yếu tố thực "quả" và siêu thực "Thiên đường", tạo sự bất ngờ, gợi liên tưởng đến nguồn gốc linh thiêng, hoàn hảo.

- Ý nghĩa: Biểu tượng cho vẻ đẹp thuần khiết, nguồn cội cao quý của con người, như những hạt giống được sinh ra từ cõi tốt lành.

Giải thích:

Hình ảnh “quả Thiên đường” là sự kết hợp giữa hình ảnh cụ thể “quả” và khái niệm trừu tượng “Thiên đường”, gợi ra những giá trị tốt đẹp, cao quý mà con người hướng tới. Qua đó, hình ảnh này góp phần thể hiện ý nghĩa biểu tượng của “hạt cây” trong việc gieo mầm và lan tỏa những giá trị nhân văn trong cuộc sống.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Anh/Chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của hình tượng “hạt cây”? 

Xem lời giải
Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản để phân tích ý nghĩa 

Lời giải chi tiết

- Hình tượng "hạt cây" mang ý nghĩa:

+ Sự sống bền bỉ: Hạt cây tượng trưng cho sức sống tiềm tàng, khả năng sinh sôi vượt thời gian

+ Giá trị nhân văn: Con người như hạt giống được gieo vào "cánh đồng nhân tính", lan tỏa lòng tốt, đạo đức.

+ Sự hòa hợp với tự nhiên: Kết thúc bài thơ, hạt cây được chim mang đi, gợi vòng tuần hoàn của sự sống.

Giải thích:

Câu thơ “Bền vững hơn kim cương là hạt cây” khẳng định giá trị của sự sống và khả năng sinh sôi, tiếp nối. Qua hình tượng này, tác giả đề cao những giá trị nhân đạo được vun đắp và trao truyền, bởi chúng có thể tiếp tục phát triển, lan tỏa và tạo nên ý nghĩa lâu dài cho cuộc đời. 

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 5

Anh/Chị có đồng tình với tư tưởng được gợi lên từ câu thơ “Bền vững hơn kim cương là hạt cây” không? Vì sao? (trả lời trong khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải
Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản kết hợp với những hiểu biết cá nhân để bày tỏ quan điểm về vấn đề 

Gợi ý: 

- Đồng tình, vì:

+ Hạt cây tượng trưng cho sự sống vĩnh cửu nhờ khả năng tái sinh, trong khi kim cương dù quý giá nhưng vô tri.

+ Con người và thiên nhiên tồn tại bằng sự trao đi (gieo hạt), không phải tích trữ vật chất. Điều này phù hợp với triết lý sống bền vững, gắn kết với tự nhiên.

Lời giải chi tiết

Tôi hoàn toàn đồng tình với tư tưởng “Bền vững hơn kim cương là hạt cây”. Bởi lẽ, nếu kim cương là biểu tượng cho sự quý giá, vĩnh cửu nhưng bất biến và vô tri, thì hạt cây lại chứa đựng mầm sống, có khả năng sinh sôi, nảy nở và tái tạo sự sống bất diệt. Giá trị đích thực và bền vững nhất không nằm ở sự tích trữ những vật chất vô hồn, mà nằm ở khả năng gieo mầm, trao đi và kết nối với vòng tuần hoàn bất tận của tự nhiên, như cách con người gieo những “hạt cây nhân tính” xuống cánh đồng đời.

Giải thích:

Câu thơ đặt kim cương, biểu tượng của sự quý giá, bên cạnh hạt cây, biểu tượng của sức sống và sự sinh sôi, qua đó đề cao giá trị của sự sống và khả năng tiếp nối. Điều đáng quý trong cuộc đời đôi khi nằm ở khả năng những điều tốt đẹp được trao truyền và phát triển lâu dài trong cuộc sống.

Mở rộng

Tư tưởng là sự nhận thức, lí giải của nhà văn về đời sống, được bộc lộ qua cách lựa chọn để tài, tổ chức hình tượng, sử dụng ngôn từ trong tác phẩm,... Tư tưởng được biểu hiện qua hai bình diện: sự lí giải chủ đề và cảm hứng. Sự lí giải chủ để là lập trường, quan điểm mà dựa trên đó nhà văn cắt nghĩa các tình huống, sự kiện, nhân vật,...

Link tham khảo: Tư tưởng của tác phẩm văn học

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close