Đọc hiểu Mười nén nhang ở ngã ba Đồng Lộc (Mai Văn Phấn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Những từ ngữ, hình ảnh thơ được sử dụng để nói về sự hy sinh của các cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc trong 6 câu thơ đầu: gương lược về đâu, nằm lại trên cồn, dấu tay gầy.

Giải thích:

Những hình ảnh trên gợi sự ra đi của các cô gái trẻ cùng những vật dụng, kỉ vật gắn với cuộc sống bình dị của họ. Câu thơ “Các cô nằm lại trên cồn” trực tiếp gợi sự hi sinh, còn gương lược, bồ kết, khăn thêu gợi tuổi trẻ và những vẻ đẹp đời thường đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

- Biện pháp tu từ hoán dụ: Gương lược.

- Tác dụng:

+ Giúp cho lời thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, gợi hình và gợi cảm.

+ Hai vật bất ly thân luôn bên người để làm đẹp cho các cô gái thanh niên xung phong. Gương lược là hoán dụ chỉ sự hồn nhiên trong sáng, cái chết đẹp của các cô gái thanh niên xung phong. Họ chết để sự sống được hồi sinh.

+ Qua đó thể hiện tình cảm trân trọng, ngợi ca của tác giả đối với các nữ thanh niên xung phong ở Ngã ba Đồng Lộc.

Giải thích:

Câu hỏi “Tháng ngày gương lược về đâu” gợi cảm giác những vật dụng thân quen của các cô gái giờ đây không còn người sử dụng. Qua những kỉ vật ấy, tác giả gợi nhắc tuổi xuân và cuộc sống còn dang dở của những người đã hi sinh, khiến nỗi tiếc thương trở nên sâu nặng hơn.

Sự vận động cảm xúc của chủ thể trữ tình trong văn bản:

- Nỗi xót thương, đau đớn khi nghĩ về những hy sinh lớn lao của các cô trước đây.

- Lòng biết ơn, nhớ thương da diết và thấu hiểu tận cùng dành cho các cô của tác giả ở hiện tại.

Giải thích:

Mạch cảm xúc đi từ hồi tưởng về những cô gái đã hi sinh đến nỗi đau khi trở về nơi chiến trường xưa, rồi lắng lại trong sự tưởng niệm và lòng biết ơn. Câu thơ cuối “Tôi nay tôi của cơn mưa về nguồn” gợi sự trở về với cội nguồn lịch sử, với kí ức và những giá trị thiêng liêng mà các thế hệ đi trước để lại.

- Khái quát lại tâm trạng của nhân vật trữ tình tôi khi đến thăm Ngã ba Đồng Lộc: Xúc động, tiếc thương vô hạn, nỗi đau đáu về sự sinh, pha lẫn tự hào và trách nhiệm gìn giữ hòa bình, xây dựng đất nước.

+ Cần trân trọng quá khứ, không quay lưng lại quá khứ, cần biết ơn những thế hệ cha anh đã anh dũng hi sinh vì nền độc lập tự do cho dân tộc; biết ơn và tôn trọng những bà mẹ Việt Nam anh hùng.

+ Ra sức học tập, rèn luyện, xây dựng và bảo vệ đất nước xứng đáng với thế hệ cha anh đi trước.

Đoạn văn tham khảo:

Tâm trạng xúc động, tự hào cùng sự tiếc thương vô hạn của nhân vật trữ tình khi đến thăm Ngã ba Đồng Lộc là lời nhắc nhở về cách ứng xử của thế hệ trẻ ngày nay đối với quá khứ lịch sử. Trước hết, tuổi trẻ cần biết trân trọng, ghi nhớ và tri ân những cống hiến, hi sinh vô giá của thế hệ cha anh đi trước để giành lấy độc lập, tự do cho Tổ quốc. Bên cạnh đó, chúng ta không được sống thờ ơ hay lãng quên lịch sử, mà phải biến lòng biết ơn thành hành động thiết thực thông qua việc ra sức học tập, rèn luyện và cống hiến sức trẻ. Việc tiếp nối truyền thống dựng nước và giữ nước ấy chính là trách nhiệm, là thước đo đạo đức để mỗi bạn trẻ sống có lý tưởng, xứng đáng với những thành quả mà quá khứ trao lại.

Giải thích:

Bài thơ khơi gợi nỗi đau trước sự hi sinh của các cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc, đồng thời nhắc nhở người hôm nay không được lãng quên quá khứ hào hùng nhưng cũng vô cùng bi thương của dân tộc.