Nêu tên và cho biết tác dụng của biện pháp tu từ có trong câu thơ sau:
"Sương bạc làm thinh, khuya nín thở."
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Xác định biện pháp tu từ và chỉ ra biểu hiện
- Phân tích tác dụng: nghệ thuật, nội dung, biểu cảm
Lời giải chi tiết
- Nhân hóa hình ảnh “sương bạc”; “khuya” cũng có hành động như con người: làm thinh; nín thở.
- Tác dụng của biện pháp tu từ:
+ Làm cho cảnh vật trở nên sinh động, có hồn và giàu sức gợi cảm.
+ Nhấn mạnh sự tĩnh lặng, huyền ảo của không gian đêm khuya, như thể cả thiên nhiên đang lặng im để lắng nghe tiếng đàn.
+ Gợi không khí cô đơn, lạnh lẽo, đồng thời thể hiện sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp và nỗi buồn của đêm trăng.
Giải thích:
Các từ ngữ “làm thinh”, “nín thở” vốn chỉ trạng thái của con người được dùng để miêu tả sương và đêm khuya, khiến không gian thiên nhiên như mang tâm trạng, cùng lắng lại trong nỗi buồn của tiếng đàn.
Mở rộng
Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
Khung cảnh mùa thu được miêu tả như thế nào trong khổ thơ sau?
"Thu lạnh càng thêm nguyệt tỏ ngời;
Đàn ghê như nước, lạnh, trời ơi!
Long lanh tiếng sỏi vang vang hận:
Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người…"
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Đọc kĩ các hình ảnh và cảm giác được gợi ra trong khổ thơ.
- Nhận xét khung cảnh qua các yếu tố
Lời giải chi tiết
Khung cảnh mùa thu trong khổ thơ hiện lên với những nét đặc trưng:
- Không gian lạnh và trong trẻo: “Thu lạnh”, “nguyệt tỏ ngời” gợi bầu trời thu trong sáng nhưng lạnh lẽo.
- Âm thanh tiếng đàn buồn và ghê lạnh:
+ “Đàn ghê như nước” tạo cảm giác lạnh, sâu và buốt giá.
+ “Long lanh tiếng sỏi vang vang hận” gợi âm thanh lan xa, ngân dài như nỗi oán hờn.
- Nỗi nhớ và nỗi sầu: Hình ảnh “Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người” gợi sự hoài niệm, cô đơn và nỗi nhớ da diết.
=> Như vậy, khung cảnh mùa thu hiện lên tĩnh lặng, lạnh lẽo, huyền ảo và thấm đẫm nỗi buồn.
Giải thích:
Cảnh thu không chỉ được khắc họa bằng ánh trăng sáng lạnh mà còn hòa quyện với tiếng đàn mang âm hưởng buồn thương. Thiên nhiên và âm nhạc cùng gợi nên một không gian tĩnh lặng, huyền ảo, thấm đẫm nỗi sầu của thi nhân.
Mở rộng
- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Hãy nêu một yếu tố tượng trưng trong bài thơ và cho biết ý nghĩa của yếu tố tượng trưng ấy.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Xác định hình ảnh mang tính biểu tượng, không chỉ có nghĩa tả thực mà còn gợi ý nghĩa sâu xa.
- Giải thích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh đó.
Lời giải chi tiết
- Yếu tố tượng trưng trong bài thơ: “giọt rơi tàn như lệ ngân”.
- Nếu như “giọt” là đơn vị của chất lỏng thì “giọt rơi tàn như lệ ngân” lại là giọt ánh sáng, giọt âm thanh: âm thanh biến thành ánh sáng, ý thơ lung linh, chính tâm hồn tinh tế của thi nhân đã “kết” tiếng đàn kia từ âm, sắc thành giọt lỏng.
Giải thích:
Tiếng đàn vốn là âm thanh vô hình nhưng được cảm nhận như những giọt lệ có thể rơi xuống và tan đi. Cách diễn tả ấy chuyển hóa âm thanh thành hình ảnh cụ thể, qua đó thể hiện nỗi buồn thấm sâu vào cảnh vật và lòng người.
Mở rộng
Tượng trưng trong thơ là việc sử dụng các biểu tượng, hình ảnh hoặc ý tưởng để truyền đạt một thông điệp sâu sắc, tinh tế mà không nói ra trực tiếp.
- Ví dụ: Trong bài thơ "Tự tình" của Hồ Chí Minh, cây bàng thường được tượng trưng cho lòng trung thực, sự kiên định và lòng nhân ái của người viết.
Theo anh/chị, nhà thơ muốn gửi gắm tâm sự gì trong hai câu thơ:
"Bốn bề ánh nhạc: biển pha lê
Chiếc đảo hồn tôi rợn bốn bề"
Xem lời giải
Phương pháp giải
Gợi ý:
- Nhà thơ muốn bộc lộ tâm sự về cảm giác chơi vơi trước một khung cảnh mênh mông, rộng lớn và vô định. Con người thì nhỏ bé với kiếp số hữu hạn mà cuộc sống là vô tận.
- Nhận thức được sự nhỏ bé, bế tắc của bản thân, nhà thơ khao khát muốn tìm kiếm những điều tinh tế, giao cảm với đời.
Lời giải chi tiết
Đoạn văn tham khảo:
Qua hai câu thơ “Bốn bề ánh nhạc: biển pha lê / Chiếc đảo hồn tôi rợn bốn bề”, nhà thơ muốn bộc lộ tâm trạng cô đơn, lạc lõng của cái tôi cá nhân trước không gian mênh mông của nghệ thuật và cuộc đời. Âm nhạc được cảm nhận như một “biển pha lê” rộng lớn và huyền ảo, còn tâm hồn thi sĩ giống như một “chiếc đảo” nhỏ bé giữa không gian ấy. Hình ảnh này gợi cảm giác chơi vơi, cô độc và nhạy cảm của tâm hồn nghệ sĩ. Qua đó, nhà thơ thể hiện khát vọng được giao cảm với cuộc đời và tìm kiếm sự đồng điệu tâm hồn.
Giải thích:
Sự tương phản giữa “biển pha lê” rộng lớn và “chiếc đảo hồn tôi” nhỏ bé làm nổi bật cảm giác lạc lõng của chủ thể trữ tình. Âm nhạc vừa mở ra thế giới đẹp đẽ, say mê, vừa khiến thi sĩ cảm nhận sâu xa hơn nỗi cô đơn trong tâm hồn mình.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận