200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

Đọc hiểu Quốc ca ra đời trong sự kì lạ của nhạc sĩ Nam Cao | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

(TNO) Tháng 8.1945, hàng ngàn người tại quảng trường trước Nhà hát Lớn (Hà Nội)đã cất vang lời hát Tiến quân ca. Bài hát đã được

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

QUỐC CA RA ĐỜI TRONG SỰ KÌ LẠ CỦA NHẠC SĨ VĂN CAO

(TNO) Tháng 8.1945, hàng ngàn người tại quảng trường trước Nhà hát Lớn (Hà Nội)đã cất vang lời hát Tiến quân ca. Bài hát đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định lựa chọn trở thành Quốc ca của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Sự ra đời của bài Quốc ca quả thật rất kỳ lạ với chàng trai Văn Cao lúc bấy giờ.[…]

Một Văn Cao rất chán chường

Không có lý tưởng, không có mục đích,Văn Cao đã có lúc tưởng mình không còn những ước mơ và khát vọng của tuổi thanh niên. Cuộc sống của ông chìm trong buồn chán và thất vọng. […]. Sau buổi nói chuyện với Vũ Quý, một người anh từ lâu đã luôn dõi theo con đường hoạt động nghệ thuật của ông, Văn Cao đã tìm thấy con đường đi mới cho mình, con đường của cách mạng. Lúc đó, ông rất háo hức muốn được nhận “một khẩu súng và được tham gia vào đội vũ trang”, nhưng nhiệm vụ mà ông được giao là sáng tác nghệ thuật.

Khóa quân chính kháng Nhật sắp mở, cần một bài hát cổ vũ tinh thần cho quân đội cách mạng. Trước đây, Văn Cao đã sáng tác nhiều những bài hát thể hiện lòng yêu nước như Đống Đa, Thăng Long hành khúc ca, Tiếng rừng…, nhưng chưa từng viết một bài ca cách mạng.

Nhạc sĩ Văn Cao đã viết: “Tôi chưa được cầm một khẩu súng, chưa được gia nhập đội vũ trang nào, tôi chỉ biết đang làm một bài hát. Tôi chưa được biết chiến khu, chỉ biết những con đường ga, đường Hàng Bông, đường Bờ Hồ theo thói quen tôi đi. Tôi chưa gặp các chiến sĩ cách mạng của chúng ta trong khóa quân chính đầu tiên ấy để biết họ hát như thế nào”.

Hóa thân trên Việt Bắc

Nhưng với tất cả lòng nhiệt huyết của chàng trai trẻ yêu nước, trên căn gác nhỏ ở phố Nguyễn Thượng Hiền, Hà Nội, Văn Cao thấy mình như đang “sống ở một khu rừng nào đó trên kia, trên Việt Bắc”, ông đã viết nên những giai điệu và ca từ của Tiến quân ca.[…]

Bài hát Tiến quân ca của Văn Cao đã ra đời như thế, trong thời đại lịch sử đánh dấu một “buổi bình minh mới” của dân tộc, đất nước.

(Trích Quốc ca ra đời trong sự kì lạ của Văn Cao, Ngọc An tổng hợp, thanhnien.vn ,ngày 10/06/2013)

Câu 1

Xác định thông tin chính văn bản cung cấp cho người đọc.

Phương pháp giải

- Đọc kĩ nội dung văn bản.

- Vận dụng kiến thức đã học về văn bản thông tin.

Lời giải chi tiết

Văn bản cung cấp cho người đọc thông tin chính: Bài hátQuốc ca ra đờitrong sự kỳ lạ của nhạc sĩ Văn Cao.

Mở rộng

Giải thích:

- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.

- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)

- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ

- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:

+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian

+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả

+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề

+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản

Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin

Câu 2

Chỉ ra sự kiện đã giúp nhạc sĩ Văn Cao tìm thấy con đường đi mới cho mình, thoát ra khỏi sự chán chường trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ nội dung văn bản.

- Chỉ ra các chi tiết, hình ảnh thể hiện.

Lời giải chi tiết

Theo đoạn trích, sự kiện đã giúp nhạc sĩ Văn Cao tìm thấy con đường đi mới cho mình, thoát ra khỏi sự chán chường là: Sau buổi nói chuyện với Vũ Quý, một người anh từ lâu đã luôn dõi theo con đường hoạt động nghệ thuật của ông, Văn Cao đã tìm thấy con đường đi mới cho mình, con đường của cách mạng.

Mở rộng

Giải thích: Cuộc nói chuyện với Vũ Quý không chỉ là một buổi giao lưu thông thường mà là bước ngoặt tư tưởng lịch sử đối với Văn Cao. Nó chuyển hóa người nghệ sĩ từ cái "tôi" cá nhân cô đơn, bế tắc sang cái "ta" chung của cộng đồng, đặt nền móng cho sự ra đời của Tiến quân ca - tác phẩm âm nhạc đi cùng lịch sử dân tộc.

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp trong đoạn văn:Tôi chưa được cầm một khẩu súng, chưa được gia nhập đội vũ trang nào, tôi chỉ biết đang làm một bài hát. Tôi chưa được biết chiến khu, chỉ biết những con đường ga, đường Hàng Bông, đường Bờ Hồ theo thói quen tôi đi.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Chỉ ra biện pháp tu từ.

- Nêu hiệu quả nghệ thuật.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp điệp cấu trúc:tôi chưa được…, tôi chỉ biết … /chưa được...,chỉ biết...

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu hài hòa, cân xứng cho câu văn; tăng tính liên kết và giúp câu văn linh hoạt, gợi hình, gợi cảm.

+ Nhấn mạnh sự khác biệt giữa điều chưa biết và đã biết, giữa điều hướng tới và thực tế của của Văn Cao; thể hiện khát vọng và mong muốn thay đổi tích cực của nhạc sĩ.

+ Tác giả / Người viết tôn trọng thông tin khách quan, thuật lại trung thực lời nhạc sĩ.

Mở rộng

Giải thích:

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Nhận xét thái độ và quan điểm của người viết trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Nhận xét thái độ của người viết.

Lời giải chi tiết

- Thái độ và quan điểm của của người viết: Chân thành, khách quan, tôntrọng sự thật khi cung cấp thông tin / xúc động, trân trọng, ngưỡng mộquá trình lao động nghệ thuật nghiêm túc của người nghệ sĩ / tự hào về Quốc ca của đất nước...

-Nhận xét:

+ Đó là quan điểm và thái độ cần thiết, đúng đắn, phù hợp với thông tintác giả cung cấp…

+ Thái độ, quan điểm ấy cho thấy tác giả là người đề cao sự thật / yêumến, kính trọng nhạc sĩ Văn Cao / trân trọng Quốc ca của đất nước, tự hào về dân tộc…

+ Qua đó, tác giả nhắn nhủ mỗi chúng ta biết tự hào về quốc ca của đấtnước; biết tôn trọng và trang nghiêm khi hát quốc ca; yêu nước...

Mở rộng

Giải thích: Thái độ trân trọng của tác giả giúp người đọc nhận ra: Tác phẩm vĩ đại không nhất thiết phải ra đời trong hoàn cảnh hoàn hảo, mà ra đời từ lòng yêu nước cháy bỏng và sự thăng hoa của tâm hồn nghệ sĩ. Tác giả đã kết nối lịch sử quá khứ với ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay khi đứng dưới cờ đỏ sao vàng và cất vang lời Quốc ca.

Câu 5

Từ nội dung đoạn trích và hiểu biết xã hội, hãy viết một đoạn văn (khoảng 8 – 10 dòng) trình bày suy nghĩ của em về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với Quốc ca và các giá trị biểu tượng của Tổ quốc.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra bài học ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Nghiêm trang, đúng tư thế và hát bằng tất cả niềm tự hào dân tộc trong các lễ chào cờ.

- Phê phán, đấu tranh với các hành vi cợt nhả, biến tấu thiếu tôn trọng hoặc xúc phạm các biểu tượng thiêng liêng của đất nước trên không gian mạng cũng như ngoài đời thực.

- Nỗ lực học tập, lao động để góp phần làm rạng danh hai tiếng "Việt Nam" trên trường quốc tế.

Đoạn văn tham khảo:

Sự ra đời đầy kỳ lạ và thiêng liêng của bài Tiến quân ca từ căn gác nhỏ của nhạc sĩ Văn Cao đã nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về trách nhiệm lớn lao đối với Quốc ca và các giá trị biểu tượng của Tổ quốc. Quốc ca, Quốc kỳ hay Quốc huy không đơn thuần là những sản phẩm nghệ thuật hay dấu hiệu hành chính, mà là "hồn thiêng sông núi", là sự đúc kết bằng máu, nước mắt và nhiệt huyết của biết bao thế hệ đi trước. Vì vậy, trách nhiệm hàng đầu của thanh niên trước hết nằm ở nhận thức: phải thấu hiểu giá trị lịch sử và niềm tự hào dân tộc đằng sau từng giai điệu, màu cờ. Từ nhận thức đúng đắn sẽ dẫn đến hành động cụ thể: luôn giữ thái độ nghiêm trang, đứng thẳng người và cất cao giọng hát bằng cả trái tim trong các lễ chào cờ; có ý thức giữ gìn, bảo vệ sự tôn nghiêm của các biểu tượng quốc gia cả ngoài đời thực lẫn trên không gian mạng. Bên cạnh đó, thế hệ trẻ cần chủ động đấu tranh, phê phán những hành vi cợt nhả, biến tấu hay xúc phạm đến hình ảnh đất nước. Tôn trọng Quốc ca và các biểu tượng Tổ quốc chính là thước đo lòng yêu nước, ý thức công dân và văn hóa ứng xử của mỗi bạn trẻ, tạo động lực để chúng ta không ngừng học tập, rèn luyện, đưa hai tiếng "Việt Nam" vươn xa trên trường quốc tế.

Mở rộng

Giải thích:

Ý thức dân tộc không phải là những điều xa xôi, mà bắt đầu từ hành vi nhỏ nhất: đứng thẳng người, mắt hướng về Quốc kỳ và cất cao giọng hát Quốc ca với niềm tự hào sâu sắc.