Đọc hiểu Xúc cảnh (Nguyễn Đình Chiểu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

- Ba từ ngữ diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật trữ tình là:

+ Ngùi ngùi

+ Trông

+ Bặt

- Hiệu quả của phép đối trong hai câu thơ:

+ Phép đối giữa "ải Bắc" - "non Nam" và "trông tin nhạn" - "bặt tiếng hồng" làm nổi bật không gian chia cắt, nỗi chờ đợi tin tức từ phương Bắc nhưng chỉ thấy im lặng, vô vọng ở phương Nam.

+ Tạo cấu trúc cân xứng, nhấn mạnh sự tương phản giữa hy vọng và thực tế phũ phàng, từ đó thể hiện tâm trạng lo âu, tuyệt vọng trước thời cuộc đất nước bị chia cắt.

Trong bài thơ “Xúc cảnh”, khát vọng lớn lao nhất của Nguyễn Đình Chiểu là khát vọng giải phóng và phục hưng đất nước. Trước hiện thực non sông chia cắt, nhân dân lầm than, nhà thơ đã hướng niềm tin và hy vọng vào một sức mạnh cứu rỗi. Ông khao khát có một vị “Thánh đế” đại diện cho chính nghĩa, minh quân sẽ “soi thấu” nỗi đau dân tộc để hành động. Hình ảnh “một trận mưa nhuần rửa núi sông” là ẩn dụ đầy sức mạnh về khát vọng thanh tẩy, gột rửa mọi nhơ nhớp của ngoại xâm và nội chiến, hòng đem lại sự tươi mát, thanh bình và thống nhất trọn vẹn cho giang sơn. Khát vọng ấy xuất phát từ tình yêu nước sâu sắc và một niềm tin bền bỉ vào sự hồi sinh tất yếu của dân tộc.